Του Μανώλη Θαλασσινάκη
Στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δήμου μας, οι πολίτες του Ηρακλείου είχαν πρόσφατα την ευκαιρία να παρακολουθήσουν στο Κηποθέατρο δυο μοναδικές παραστάσεις, ίσως τις καλύτερες του εφετινού καλοκαιριού. Μια πανδαισία χρωμάτων, ρυθμών και υψηλών χορευτικών τεχνικών, αληθινό υπερθέαμα, ήταν οι δυο βραδιές, νησιώτικων και ρεμπέτικων χορών, που παρουσίασε το Παραδοσιακό Εργαστήρι Χορού, στις 30 και 31 Ιουλίου.
Εκατό χορευτές, ντυμένοι με παραδοσιακές φορεσιές και κοστούμια απλώθηκαν στην πίστα του θεάτρου, και με απίστευτες χορευτικές φιγούρες, ρυθμούς και δρώμενα, βάλθηκαν να μας ταξιδεύσουν στα δροσερά νησιά μας και στις γαλάζιες θάλασσες, από το Ιόνιο και την Κέρκυρα ως τα Κύθηρα, τη Νάξο και ολόκληρο το Αιγαίο. Για τρεις ώρες, οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού υποχώρησαν και ο καύσωνας έδωσε ιπποτικά τη θέση του σε μια αύρα από Αιγαίο και Ελλάδα, κάτω από ένα μπλε φεγγάρι (blue moon) που με το κλείσιμο της δεύτερης βραδιάς, έκανε συμβολικά τη μεγαλοπρεπή του εμφάνιση πάνω από την πίστα της μυσταγωγίας.
Εν μέσω θέρους, ο Γιώργος Κουγιουμουτζής και η παρέα του με πολύ κέφι και φαντασία θέλησαν να μας τέρψουν, να μας δροσίσουν, να μας ταξιδέψουν μακριά στο χώρο και το χρόνο, αφού ο απίστευτος πλούτος των παραδοσιακών ρυθμών, χορών και φορεσιών, έλκει την καταγωγή του από πολύ μακριά στο παρελθόν. Είναι το απαύγασμα του νεότερου πολιτισμού του τόπου, το κρυστάλλινο ύδωρ που έμεινε από το αλάνθαστο φίλτρο του χρόνου. Ο Γιώργος Κουγιουμουτζής και η παρέα του απέδειξαν και πάλι ότι «οι παρέες γράφουν ιστορία», όπως πρώτος υποστήριξε και τραγούδησε ο μεγάλος Διονύσης Σαββόπουλος.
Οι μαθητές, η παρέα του Παραδοσιακού Εργαστηρίου, τα Κουγιουμουτζάκια όπως τους αποκαλούν, είναι χορευτές με ιδιαίτερη σφραγίδα (brand name) που γίνονται αντιληπτοί όπου και αν εμφανιστούν. Είναι γιατί η σχολή αυτή δεν περιορίζεται μόνο στους κρητικούς χορούς αλλά απλώνεται σε όλες τις περιοχές της χώρας, από την Θράκη και την Ήπειρο ως την Μικρά Ασία, τα νησιά και τον Πόντο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια πιο ολοκληρωμένη αντίληψη και κατάκτηση των παραδοσιακών χορών του τόπου μας. Μέσα από το Εργαστήρι αυτό έχουν σμιλευτεί και αναδειχθεί πρωτοχορευτές μεγάλου βεληνεκούς.
Καθήμενος στις πρώτες θέσεις του θεάτρου, παρακολουθούσα σχολαστικά τον Λευτέρη, υιό Κουγιουμουτζή και τα μάτια μου δεν μπορούσαν να ξεκολλήσουν από πάνω του. Το ίδιο, ασφαλώς, πάθαινα και με τους άλλους πρωτοχορευτές. Τι είναι, λοιπόν, αυτό που σε μαγεύει σε ένα χορευτή και δεν μπορείς να πάρεις το βλέμμα σου; Τι είναι αυτό που σε καθηλώνει και σε κρατάει δεμένο πάνω του; Δεν ξέρω, αν ο ίδιος ο δάσκαλος έχει τη θεωρητική εξήγηση; Μπορεί δυο άνθρωποι να κάνουν τα ίδια ακριβώς βήματα πάνω στην πίστα αλλά ο ένας σε σαγηνεύει και ο άλλος σε αφήνει αδιάφορο.
Για τους έχοντες ολίγη χορευτική παιδεία, νομίζω ότι παρακολουθήσαμε ένα σεμινάριο υψηλής χορευτικής τεχνικής. Ήταν για προχωρημένους. Ο χορός είναι, ασφαλώς, μια πολύπλοκη, σύνθετη διαδικασία, η οποία δεν επαφίεται απλώς στα κάτω άκρα του σώματος όπως πολλοί πιστεύουν, αλλά στην οποία συμμετέχουν ενεργά όλα τα μέλη του σώματος, όλα τα κύτταρα, και πάνω από όλα η ψυχή του ανθρώπου, η οποία αποκαλύπτεται με την έκφραση του προσώπου. Ο χορευτής, τη στιγμή εκείνη, βιώνει μια μοναδική μυσταγωγία και μπορεί μεν να είναι εκτεθειμένος σε χιλιάδες βλέμματα αλλά στην πραγματικότητα είναι μόνος με τον εαυτό του, τον εσωτερικό του κόσμο με τον οποίο συναλλάσσεται. Το μοναδικό αυτό βίωμα, η χαρά και η λύτρωση εν τέλει, που ο πραγματικός χορευτής αισθάνεται είναι μεταδοτικά, είναι μια αύρα που κατακλύζει ολόκληρο το χώρο και τους παρευρισκόμενους.
Χάζευα τον Λευτέρη και ονειρευόμουν. Τα πέλματα των ποδιών του έκαναν απίστευτες φιγούρες, ζωγράφιζαν στο δάπεδο με τρόπο που θα ζήλευε και ο Πάμπλο Πικάσο. Πατούσαν τη γη με τις άκρες των δακτύλων, με ένα δέος, μια ευγένεια, μια διακριτικότητα. Προσπαθούσαν να της μεταφέρουν ένα χάδι, μια φιλοφρόνηση για όσα εκείνη, η μάνα γη, αφειδώς μας προφέρει. «Τούτη η γη που την πατούμε, όλοι μέσα θε να μπούμε» όπως λέει και το παραδοσιακό νησιώτικο που οι χορευτές του Κουγιουμουτζή αποθέωσαν στη σκηνή.
Φίλε μας Γιώργο, μη σταματάς με την παρέα σου να γράφεις ιστορία, μη σταματάς να μας ξεναγείς και να μας ταξιδεύεις στα όμορφα μονοπάτια της λαϊκής παράδοσης, με τη μαεστρία και ευαισθησία του πολυτάλαντου δέκτη, που μόνο εσύ έχεις το χάρισμα να διαθέτεις. Έχεις υποχρέωση.
