Του Μανόλη Γ. Δρεττάκη*

Τόσο σε άτομα όσο και σε συλλογικά όργανα και, κυρίως, στις Κυβερνήσεις, σε όλες τις χώρες του κόσμου έρχονται στιγμές που πρέπει να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο κακές λύσεις σε κάποιο μικρό ή μεγάλο πρόβλημα, δηλαδή να βρεθούν μπροστά σε ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα. Ειδικότερα στην περίπτωση των Κυβερνήσεων η επιλογή οποιασδήποτε από αυτές τις δύο λύσεις θα έχει δυσμενείς –και πολλές φορές οδυνηρές– συνέπειες για το λαό.

Στο διάστημα των τελευταίων 5 μηνών η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ βρέθηκε πολλές φορές σε παρόμοια διλήμματα, δηλαδή σε επιλογές ανάμεσα στις δεσμεύσεις της στις προγραμματικές της δηλώσεις και στις εκβιαστικές απαιτήσεις –με τη μορφή τελεσιγράφων – από την πλευρά των δανειστών με ενορχηστρωτή και πρωταγωνιστή τον Υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας με κομπάρσους τους εκλεκτούς της Γερμανίας Προέδρους της Επιτροπής και του Eurogroup και τις Βαλτικές χώρες, δορυφόρους της Γερμανίας. Ο Σόϊμπλε, εδώ και πολύ καιρό σχεδίαζε τον εξαναγκασμό της χώρας για έξοδο από το ευρώ.

Δυστυχώς η Κυβέρνηση έκανε πολλά και σοβαρά λάθη στην επιλογή ορισμένων προσώπων σε θέσεις στο Υπουργικό Συμβούλιο και στο Προεδρείο της Βουλής, τα οποία, με τις δηλώσεις και τη συμπεριφορά τους, σε όλο αυτό 5μηνο διάστημα, της έκαναν, και δυστυχώς, εξακολουθούν να κάνουν μεγάλη ζημιά πρωτίστως στη χώρα και δευτερευόντως στην Κυβέρνηση. Για όλα αυτά τα λάθη, προς τιμή του, ανέλαβε πλήρως την ευθύνη ο Πρωθυπουργός, ο οποίος, σύμφωνα με το Σύνταγμα, διορίζει και παύει τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου. Σε συνέντευξή του στο CNN στις 20.5.15 ο παραιτηθείς Υπουργός Οικονομικών παραδέχτηκε την ευθύνη του για «μερικά από τα λάθη αυτά».

Κατά τη γνώμη μου ένα από τα μεγάλα λάθη της Κυβέρνησης ήταν και η προκήρυξη του Δημοψηφίσματος (βλέπε και σχετικό άρθρο μου στην «Εφημερίδα των Συντακτών» της 3.6.15, δηλαδή ένα, σχεδόν μήνα πριν από την προκήρυξή του).

Το Δημοψήφισμα αποφασίστηκε μετά από την απίστευτη και, προφανώς, σχεδιασμένη, υπαναχώρηση των δανειστών, οι οποίοι στις 24.6.15 δέχτηκαν ως «βάση για συμφωνία» (δικά τους τα λόγια) τις υποχωρήσεις που έκανε η Κυβέρνηση, και την επόμενη μέρα, στις 25.6.15, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αναιρώντας τις δηλώσεις αυτές και πετώντας στον κάλαθο των αχρήστων όλες τις πεντάμηνες διαπραγματεύσεις και τις υποχωρήσεις της Κυβέρνησης, παρουσίασε ένα τελεσίγραφο, για μια 5μηνη μεταβατική συμφωνία, η οποία ήταν χειρότερη από το διαβόητο email Χαρδούβελη. Μια ενέργεια που αποδεικνύει ότι, ουσιαστικά, οι δανειστές δεν είχαν την πρόθεση να κάνουν καμιά υποχώρηση στις θέσεις τους.

Την επομένη της προκήρυξης του Δημοψηφίσματος (26.6.15) ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προσπαθώντας να προκαλέσει ακύρωση του Δημοψηφίσματος, δέχτηκε στα ξενοδοχεία να εφαρμοστεί ο συντελεστής 13% και όχι το 23% που αναφερόταν στο τελεσίγραφο του. Επειδή αυτό δεν ήταν αρκετό, τη μεθεπομένη (27.6.15) έκανε νέα υποχώρηση με τη δήλωση ότι η συζήτηση για την ελάφρυνση του δημόσιου χρέους θα αρχίσει τον ερχόμενο Οκτώβριο. Ήταν, όμως, αργά και η Κυβέρνηση δεν μπορούσε να ακυρώσει το Δημοψήφισμα, που είχε ήδη προκηρυχθεί.

Παρά την προσπάθεια τόσο των δανειστών όσο και των ντόπιων υποστηρικτών τους να διαστρεβλωθεί το ερώτημα του Δημοψηφίσματος σε ΝΑΙ ή ΟΧΙ στο ευρώ –ενώ το ερώτημα αφορούσε το τελεσίγραφο Γιούγκερ– το εκλογικό σώμα απάντησε με ένα ηχηρότατο 61,3% ΟΧΙ. Αυτό εξόργισε τους δανειστές οι οποίοι έκαναν τις γνωστές προσπάθειες για την εκπαραθύρωση της χώρας από την Ευρωζώνη, με κατάληξη τη μαραθώνια 17ωρη Σύνοδο Κορυφής των 19 κρατών-μελών της Ευρωζώνης, η οποία τη 17η ώρα, δηλαδή στο παρά 5΄, ανακοίνωσε τη συμφωνία που απέτρεψε τα σχέδια του Υπουργού Οικονομικών της Γερμανίας, ο οποίος, όμως, δεν μπορεί να το «χωνέψει» και εξακολουθεί να προβάλει εμπόδια.

Η συμφωνία, όπως φαίνεται από τη γνωστές πλέον στους πάντες, δέσμες των μέτρων είναι μια κακή συμφωνία, δεδομένου ότι τα περισσότερα από τα μέτρα που προβλέπονται σ’ αυτήν και θα πρέπει να εφαρμοστούν από την Κυβέρνηση είναι υφεσιακά, θα μειώσουν το ΑΕΠ, θα αυξήσουν το δημόσιο χρέος σε ευρώ και, περισσότερο, ως ποσοστό του ΑΕΠ και θα προσθέσουν νέα βάρη στις πλάτες του λαού, ο οποίος ήδη είναι εξουθενωμένος από τα όσα του επισώρευσαν τα μέτρα των Μνημονίων που υπέγραψαν και εφάρμοσαν την πενταετία 2010-2014 οι διαδοχικές Κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ-ΝΔ, με αρωγούς τον ΛΑΟΣ και τη ΔΗΜΑΡ καθώς και ένα διορισμένο από τους δανειστές Πρωθυπουργό.

Υπάρχουν ορισμένοι Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ που ισχυρίζονται ότι ο Πρωθυπουργός όφειλε να αρνηθεί να υπογράψει τη συμφωνία αυτή, να έρθει σε ρήξη με τους δανειστές μας και να παραμείνει στην εξουσία, δίνοντας λαβή στον Σόϊμπλε και τους συνοδοιπόρους του να προχωρήσουν στην εφαρμογή του σχεδίου τους για τη έξοδο της χώρας (5ετή ή οριστική) από το ευρώ.

Εξουσιοδότηση, όμως, για ρήξη, δεν είχε ο ΣΥΡΙΖΑ, δεδομένης της προεκλογικής δέσμευσης του για παραμονή της χώρας στο ευρώ. Επιπλέον ούτε ο λαός που του έδωσε το 36% στις εκλογές της 25.1.15, ούτε, φυσικά, το 38,7% που ψήφισαν ΝΑΙ στο Δημοψήφισμα, ούτε, ακόμη, και η πλειονότητα του 61,3% που ψήφισαν ΟΧΙ (ανάμεσα στους οποίους ήμουνα και εγώ) του έδωσαν τέτοια εξουσιοδότηση. Απόδειξη ότι, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της εταιρείας δημοσκοπήσεων PALMOS που δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» της 18.7.15, το 70% του εκλογικού σώματος και το 63% όσων ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ είναι υπέρ της παραμονής της χώρας στο ευρώ, έστω και με σκληρά μέτρα (προφανώς τέτοια που περιλαμβάνει η συμφωνία).

Σε ρήξη, επομένως, η Κυβέρνηση δεν μπορούσε να προχωρήσει. Κατά τους 39 Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ που δεν ψήφισαν το νομοσχέδιο με την πρώτη δέσμη των μέτρων για την εφαρμογή των Μνημονίων, η κυβέρνηση θα έπρεπε να παραιτηθεί, ώστε τη συμφωνία να υπογράψει και να εφαρμόσει μια άλλη Κυβέρνηση. Τα ερωτήματα, όμως, που γεννιούνται είναι πολλά:

-Μπορούσε η Κυβέρνηση να καταλήξει σε μια τέτοια απόφαση όταν τα τρία τέταρτα της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ δεν συμφωνούσαν;

-Ήταν δυνατός ο σχηματισμός μιας Κυβέρνησης που θα έπαιρνε ψήφο από αυτή τη Βουλή για να υπογράψει και να εφαρμόσει αυτή τη συμφωνία;

-Με κλειστές τις Τράπεζες και με έλεγχο κεφαλαίων, άντεχε, η χρεωκοπημένη χώρα και ο εξουθενωμένος λαός να ξαναπάει στις κάλπες τέλη Ιουλίου η αρχές Αυγούστου; και, τέλος

-Μπορούσε κανείς να προβλέψει τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες που θα προκαλούσε, όχι το αποτέλεσμα, αλλά ακόμα και η προκήρυξη εκλογών αυτή την εποχή;

Είμαι, κατά συνέπεια της γνώμης, ότι οι 39 Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να ξανασκεφτούν το τι θα πράξουν σήμερα στη Βουλή στην οποία εισάγεται το νομοσχέδιο με τη δεύτερη δέσμη των μέτρων. Αντί να επαναλάβουν αυτό που έπραξαν για το πρώτο νομοσχέδιο, ας θέσουν κατά μέρος τις προσωπικές τους απόψεις ή της ομάδας τους (απόψεις που δεν τις συμμερίζεται η συντριπτική πλειοψηφία του λαού), να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων και, θέτοντας πάνω από όλα το μέλλον της χώρας, να ψηφίσουν το νομοσχέδιο αυτό και όσα ακολουθήσουν, ώστε η Κυβέρνηση να ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις που ανέλαβε ο Πρωθυπουργός τόσο έναντι των δανειστών όσο και έναντι των 251 Βουλευτών που τον εξουσιοδότησαν να υπογράψει αυτή τη συμφωνία.

Στη συνέχεια ας προσπαθήσουν όλοι μαζί, με διατήρηση της δεδηλωμένης από την Κυβέρνηση, να αξιοποιήσουν τα σημαντικά θετικά σημεία της συμφωνίας, δηλαδή μια ουσιαστική ελάφρυνση του χρέους τον Οκτώβριο και τα πολύ μικρότερα πρωτογενή πλεονάσματα και τα 35 δις. ευρώ για επενδύσεις. Ταυτόχρονα η κυβέρνηση θα μπορέσει να εφαρμόσει μέτρα για τη δίκαιη κατανομή των βαρών, την ανακούφιση εκείνων που πλήττονται περισσότερο από τα μέτρα, την πάταξη της διαφθοράς, της διαπλοκής και της φοροδιαφυγής –δηλαδή μέτρα που δεν θέλησαν να πάρουν οι κυβερνήσεις των 41 προηγούμενων ετών – ώστε η χώρα να επανέλθει σταδιακά στην ομαλότητα, να αρχίσει αργά αλλά σταθερά η ανάκαμψη της οικονομίας και η μείωση της ανεργίας.

* Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην: Αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και Καθηγητής της ΑΣΟΕΕ