Της Aντώνη Καρανικολή

Ο Piero Meogrossi, αρχιτέκτων - αρχαιολόγος (επί χρόνια διευθυντής ανάπλασης του Κολοσσαίου), μιλά στην “Π” για την έκθεση ζωγραφικής πού ολοκληρώθηκε πριν από λίγες μέρες στην Βασιλική του Αγίου Μάρκου με τίτλο “Μαύρο και Άσπρο συναντούν το χρώμα”. Πώς προέκυψε η ιδέα της έκθεσης και οι εντυπώσεις του. Πώς ήταν η συνεργασία του με τον κ. Peter Foeller; Στην συνέχεια αναφέρεται στο αξίωμα του για μια πρότυπη κοινωνία που θα έχει παγκόσμιο χαρακτήρα και το επίκεντρο της θα είναι ο Λέντας. Η οικονομική συγκυρία καθώς και η Κρήτη του σήμερα δεν μένουν ασχολίαστα.

«Άσπρο και Μαύρο συναντούν το χρώμα». Πώς είχατε την ιδέα της έκθεσης;

Η ιδέα της έκθεσης ξεκίνησε από τον φίλο μου Peter Foeller που μένει στην Πλώρα. Είναι ένας καλλιτέχνης που του αρέσει η ατμόσφαιρα της Κρήτης. Τα χρώματα αυτού του διεθνώς φήμης καλλιτέχνη με σόκαραν, καθώς τα συναισθήματα του ήταν πολύ κοντά στα δικά μου. Πέρυσι μου είχε προτείνει να οργανώσουμε μαζί μια έκθεση εδώ στο Ηράκλειο. Είχα την ευκαιρία και άλλαξα τελείως τον χώρο της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου. Η περίοδος αυτή δεν μας επέτρεψε να έχουμε μια καλή επικοινωνία με το κοινό. Το δικό μου άσπρο και μαύρο συνάντησαν το χρώμα του Peter Foeller. Στο «μαύρο και άσπρο» είχα τέσσερις τομείς: την φύση που θεωρώ σημαντικότερο στοιχείο από όλα, την αγάπη που αναγεννά, το πρότυπο Λέντας που είναι η πιθανότητα να δημιουργήσουμε μια νέα κοινότητα (Μιαμού - μια μόνο κοινότητα), και το πρότυπο Ρώμη. Στην έκθεση υπήρχαν επίσης φωτογραφίες με κατοίκους της Πλώρας από συναντήσεις που είχαμε κάνει, καθώς και μια επεξηγηματική ταινία μικρού μήκους που ανέλυε το φυσικό μου όραμα. Αυτή η έκθεση δεν πρέπει να μείνει γνωστή σαν μια έκθεση με καλές ζωγραφιές. Πρέπει να μείνει γνωστή για την κρίση που περνάμε.

Το μυστήριο του Λέντα. Τι ακριβώς είναι και ποια ήταν η αφορμή να το διατυπώσετε;

Έχω φτιάξει ένα δικό μου χάρτη για τον Λέντα. Ο χάρτης αυτός περιλαμβάνει τον ναό του Ασκληπιού που ήταν εκεί πριν την Ελληνιστική περίοδο. Έχω ανακαλύψει άλλον ένα ναό μπροστά από τον ήδη γνωστό, και δουλεύω γι’ αυτόν.

Το ’86 έφτασα τυχαία στον Λέντα. Το Ηράκλειο ήταν πολύβουο. Ρώτησα λοιπόν πού μπορώ να πάω και να έχει ησυχία και όλοι μου έλεγαν πήγαινε νότια. Όταν ρωτούσα πού ακριβώς να πάω μου έλεγαν πάρε το λεωφορείο. Έτσι λοιπόν πήρα τυχαία κάποιο λεωφορείο και έφτασα στον Λέντα. Όταν είδα τον Λέντα σοκαρίστηκα. Με έκανε να νιώσω κάτι, ένα μυστήριο, αυτό το μυστήριο με ώθησε να μάθω περισσότερα πράγματα.

Έχω ένα αξίωμα: “Αν το θέλεις υπάρχει, αν δεν το θέλεις υπάρχει και πάλι”. Είναι λοιπόν στην ευχέρεια του καθενός να συνειδητοποιήσουν τι θέλουν στο διπλό τους όνειρο. Τώρα το πρόβλημα έγκειται στο να καταλάβουμε εμείς το δικό μας διπλό όνειρο. Από τον Λέντα, την Ελλάδα, ο στόχος μου είναι να ταξιδέψω σε όλο τον κόσμο για να ολοκληρώσω το δικό μου «Κολοσσαίο», να παρουσιάσω την τριακονταπενταετή μελέτη μου.

Ο Ασκληπιός ήταν ο γιος του Απόλλωνα. Στο Κολοσσαίο και αυτό υπάρχει στα αρχεία του Βατικανού, έχουν σκαλιστεί τα ονόματα τριών θεών, του Απόλλωνα, του Ασκληπιού και το τρίτο του “Ανδρός” Ηρακλή. Η κοιλάδα του Κολοσσαίου είχε ονομαστεί κοιλάδα της Υγείας η οποία ήταν κόρη του Ασκληπιού κατά την Μυθολογία. Στο Κολοσσαίο μπορείς επίσης να βρεις τον Ήλιο και το Φεγγάρι. Το Κολοσσαίο έχει εμπορική εκμετάλλευση η οποία το καταστρέφει όπως την Κνωσό. Αυτό το πρόβλημα με τα μνημεία είναι παγκόσμιο. Τώρα στόχος μας πρέπει να είναι πώς θα προστατεύσουμε μνημεία όπως ο Λέντας. Εργαζόμαστε για ένα νέο συμπόσιο, ίσως την ερχόμενη άνοιξη, μεταξύ Λέντα - Ρώμης - Σαντορίνης. Εγώ γεννήθηκα στην Τοσκάνη και οι Τοσκανοί κατάγονται από την Κρήτη.

Προτάσεις για το σήμερα. Τι σας αρέσει και τι δεν σας αρέσει από την Κρήτη; 

Ήμουν αρχαιολόγος – αναστηλωτής. Έχω φτιάξει στη Ρώμη το μοναδικό αρχαιολογικό πάρκο στον κόσμο. Χαίρομαι που είμαι οραματιστής. Ο Ναός του Ασκληπιού στον Λέντα έχει υποστεί φθορές από την άγνοια των ανθρώπων. Οι άνθρωποι του Λέντα έχουν κάνει τουριστική ανάπτυξη όμοια με αυτήν που έχει καταστρέψει όλη την Ιταλία και τα βόρεια παράλια της Κρήτης επίσης. Χρειαζόμαστε νέους και έξυπνους ανθρώπους για να δημιουργήσουμε και να προστατεύσουμε την ακτή του Λέντα. Πρέπει να προστατεύσουμε την φύση. Να δημιουργήσουμε ένα πρότυπο για όλα τα χωριά της Κρήτης. Πρέπει οι άνθρωποι να καταλάβουν ότι τα μνημεία δεν είναι μονό για να τα βλέπουν πληρώνοντας εισιτήριο, αλλά είναι για να ανακατασκευάζουν τις ζωές τους. Πρέπει να βρουν νέους τρόπους για να βγάζουν λεφτά, όχι με την οικονομία της αγοράς αλλά με την σημασία της ίδιας της λέξης οίκος – νόμος (την νομή δηλαδή αυτών που έχουμε εμείς με ένα συνετό τρόπο) και αυτό να μην γίνεται μόνο τοπικά αλλά παγκόσμια. Η μόνη ελπίδα είναι να ξυπνήσουν οι άνθρωποι για να ζήσουν.

Πρέπει να ταξιδέψουμε πολύ. Από το Καρνάκ της Αιγύπτου ως το Καρνάκ της Γαλλίας για να δημιουργήσουμε έναν δυνατό σκελετό, γιατί χωρίς σκελετό το σώμα μας δεν στέκεται και πρέπει να ενώσουμε την ενέργεια γύρο μας που είναι πολύ σημαντική. Η ενέργεια είναι πού σημαντική. Η Σφίγγα στο Μουσείο του Ηρακλείου συμβολίζει την ενέργεια και την αναγέννηση.

Η μινωική τεχνολογία μπορεί να μας προσφέρει πολλά σήμερα. Μπορούμε να την χρησιμοποιήσουμε για πολλά πράγματα όπως οι υπολογισμοί, τα ταξίδια και οι επικοινωνίες. Είναι μια ξεχασμένη όχι χαμένη τεχνολογία. Η μοντέρνα με την αρχαία τεχνολογία μπορούν να συνυπάρξουν.

Στην Μιαμού οι άνθρωποι μαγειρεύουν και κάνουν και άλλα πράγματα με παραδοσιακό τρόπο. Οι άνθρωποι πρέπει να καταλάβουν ότι με ένα νέο μοντέλο θα βγάζουν με άλλο τρόπο λεφτά. Το «Πρότυπο Λέντας» δημιουργήθηκε επειδή έχω στο μυαλό μου το «πρότυπο Ρώμη».

Αυτό είναι το νέο αρχαίο τώρα. Να συνενώσουμε το παλαιό με το σύγχρονο στο σήμερα. Όλοι ξέρουν το Κολοσσαίο μα κανείς δεν ξέρει τον Λέντα. Πρέπει να καταλάβουμε τον Λέντα για να καταλάβουμε το Κολοσσαίο. Το Κολοσσαίο δεν ήταν ένα μέρος για σκοτωμούς, ήταν το μέρος της αναγέννησης. Ήταν ο ναός του ήλιου, του φωτός και ήταν ένα αστρονομικό παρατηρητήριο.

Τα μουσειακά εκθέματα πρέπει να συνδεθούν με το σήμερα, πρέπει να έχουμε ένα νέο τρόπο ζωής σήμερα, ο οποίος να συνδέεται με το χθες και αυτός ο τρόπος ζωής πρέπει να ξεκινήσει από τον Λέντα.

“Πρέπει σιγά - σιγά να δημιουργήσετε μια «νεο-αρχαία» κοινότητα”

Μια προτροπή για τους νέους ανθρώπους εδώ στην Κρήτη ποια είναι;

Οι νέοι άνθρωποι κάνουν μπαρ προσπαθώντας να επιβιώσουν. Αλλά οι άνθρωποι πάνε στον Λέντα για να νιώσουν την ατμόσφαιρα. Δεν είναι εύκολο να καταστρέψει κανείς το περιβάλλον της Κρήτης και εσείς εδώ πρέπει να παρατηρήτε την κυρίαρχη φύση και να την μεταδώσετε και σε άλλες κοινότητες. Πρέπει να χρησιμοποιείτε τις νέες τεχνολογίες και να μην παρακάμπτετε το νόμο. Πρέπει σιγά σιγά να δημιουργήσετε μια “νεο – αρχαία” κοινότητα. Οι Ευρωπαίοι σας έδωσαν χρήματα αλλά δεν τα έδωσαν σε σας. Τα έδωσαν πίσω στις τράπεζες τους. Πρέπει να το σταματήσετε αυτό και να δημιουργήσετε την αυτονομία σας.

Στην έκθεση συνέβαλε καταλυτικά η κ. Αρετούσα Ιερωνυμάκη η οποία έγραψε και ένα σύντομο ιστορικό της έκθεσης, απόσπασμα του οποίου ακολουθεί:

“Λίγα χρόνια πριν άρχισα να κατεβαίνω στον Λέντα, προσπαθώντας να καταλάβω τι ιδιαίτερο είχε αυτός ο όρμος, για να χτιστεί εκεί το Ασκληπιείο στην αρχαιότητα. Θα δώσω αμέσως την απάντηση, ώστε να προχωρήσω στο θέμα μου. Διατηρεί ακόμα τη γεωμορφολογία του επιβλητικού λέοντα που δεσπόζει στον ορμίσκο, ηλιοφάνεια και χαμηλή υγρασία, σταθερή όλο το χρόνο. Δυστυχώς οι αρχαιότητες είναι σε ασεβή εγκατάλειψη και τα ιαματικά νερά βιασμένα…. Προσωπικά για χρόνια αναρωτιόμουνα αν όλη αυτή η χάρη της μινωικής Κρήτης, της προσανατολισμένης στη Μητέρα τους τη Γη τη φύση, γεννήθηκε απ’ αυτό το φως και πόσο όσο ο άνθρωπος σύμφωνα με το νου των εποχών, που άλλαζε μες στους αιώνες, απομακρυνόταν απ’ αυτήν την Φύση, εκείνη η χάρη ακρωτηριαζόταν. Αυτός ήταν ο λόγος της δικής μου συμβολής στην έκθεση. Να μας ρωτήσω -Τι θα το κάνομε το φως που μας δόθηκε;”