Της Λίλιαν Δαφερμάκη
Στο επόμενο Δημοτικό Συμβούλιο αναμένεται να τεθούν επί τάπητος και να οριστικοποιηθούν οι προτάσεις που θα καταθέσει ο Δήμος Ηρακλείου στο πλαίσιο της διαβούλευσης που έχει ξεκινήσει η Περιφέρεια Κρήτης για τον χωροταξικό σχεδιασμό. Το πακέτο των προτάσεων στις οποίες έχει ήδη καταλήξει η δημοτική Αρχή παρουσιάζει σήμερα η “Π. Οι προτάσεις έχουν ως καμβά το Ηράκλειο να καταστεί μητροπολιτικό κέντρο της Μεσογείου, με εξωστρέφεια καινοτομία ανταγωνιστική τοπική επιχειρηματικότητα με γνώμονα την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της αειφόρου ανάπτυξης. Το πακέτο των προτάσεων έχει διαμορφωθεί με τη συνεργασία όλων των τμημάτων των υπηρεσιών του Δήμου, και ολοκληρώθηκε με την εποπτεία του αντιδημάρχου Πολεοδομίας Γιάννη Αναστασάκη.
Κεντροβαρή ρόλο στο πλαίσιο του νέου χωροταξικού σχεδιασμού έχει σύμφωνα με την πρόταση του Δήμου Ηρακλείου η αναγκαιότητα να ενταχθούν στο νέο χωροταξικό σχεδιασμό τα έργα εκσυγχρονισμού της λειτουργίας του υφιστάμενου αεροδρομίου έως την οριστική μετεγκατάσταση στο Καστέλλι. Ειδικότερα αυτό το οποίο επισημαίνεται στις παρατηρήσεις του Δήμου είναι ότι ενώ γίνεται η αναφορά για την κατασκευή του αεροδρομίου Καστελλίου δεν γίνεται αναφορά για την αναγκαιότητα του εκσυγχρονισμού της λειτουργίας του υφιστάμενου αεροδρομίου έως την οριστική μετεγκατάσταση του.
Επίσης στην πρόταση της μελέτης του χωροταξικού σχεδιασμού που έχει δοθεί σε διαβούλευση, εμφανίζονται το Ηράκλειο και τα Χανιά ως πρωτεύοντες εθνικοί πόλοι και το Ρέθυμνο ως δευτερεύων εθνικός πόλος.
Από την πλευρα του ο Δήμος Ηρακλείου προτείνει να δοθεί έμφαση όχι μόνο στους πόλους αλλά και στους άξονες ανάπτυξης κατά μήκος των οποίων υπάρχουν αυτοί οι πόλοι και να υπάρχει η δυνατότητα ένταξης εθνικής ή περιφερειακής σημασίας λειτουργιών κατά μήκος των αξόνων αυτών.
Σε σχέση με το δίκτυο των 14 υφιστάμενων μαρίνων, ο Δήμος Ηρακλείου υποστηρίζει ότι αυτό που πρέπει να προταθεί είναι η αναβάθμιση τους ώστε να λειτουργήσουν υποστηρικτικά στο πλαίσιο ανάπτυξης θαλάσσιου τουρισμού καθώς επίσης και πρωτίστως ως χώροι αλιευτικών καταφυγίων για την εξυπηρέτηση της παράκτιας αλιείας. Επίσης προσθέτει ότι σε αυτό το δίκτυο θα πρέπει να συμπεριληφθεί και αυτή του Ηρακλείου δυτικά του Παγκρητίου Σταδίου ως προβλεπόμενη υποδομή.
Σε ό,τι αφορά στο σχεδιασμό της τουριστικής ανάπτυξης το χωροταξικό σχέδιο στις αναπτυγμένες τουριστικά περιοχές (στις οποίες υπάγεται και ολόκληρο το βόρειο τμήμα του Δήμου Ηρακλείου) προβλέπει μεταξύ άλλων αναβάθμιση των υφισταμένων καταλυμάτων και κατά περίπτωση κατασκευή νέων καταλυμάτων 4 και 5 αστέρων σε κατάλληλες θέσεις, κατά προτεραιότητα εντός σχεδίων πόλεων, ορίων οικισμών και ζωνών χρήσεων γης που επιτρέπουν την χωροθέτηση τουριστικών δραστηριοτήτων. Ωστόσο ο Δήμος υπογραμμίζει ότι δεν προβλέπει απαγόρευση δόμησης κύριων τουριστικών καταλυμάτων, εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών. Επίσης ο Δήμος διαπιστώνει ότι “ενώ το χωροταξικό σχέδιο, προτείνει την αλλαγή του προτύπου στην ανάπτυξη της τουριστικής δραστηριότητας από «μονοθεματικό τουρισμό (ήλιος, θάλασσα) σε «πολυθεματικό τουρισμό», δεν προσδιορίζεται με ακρίβεια το περιεχόμενο του ούτε και το είδος των τουριστικών καταλυμάτων που θα επιτρέπονται στις περιοχές αυτές σε σχέση με την υφιστάμενη κατηγοριοποίησή τους. Επίσης η προστασία των περιβαλλοντικά ευαίσθητων περιοχών γίνεται με την οριοθέτηση τους από τα εγκεκριμένα ΓΠΣ – ΣΧΟΟΑΠ τα οποία σε πολλές περιπτώσεις ορίζουν ζώνες προστασίας περισσότερες από τις ήδη θεσμοθετημένες (π.χ ζώνες προστασίας τοπίου, υδρολογικές λεκάνες, αρδευόμενες περιοχές κλπ.). Συνεπώς δεν βλέπομε τον λόγο για τον οποίο πρέπει να μεταβληθεί η υφιστάμενη κατηγοριοποίηση των περιοχών από το Ε.Χ.Π. Τουρισμού και η διαφοροποίηση των περιορισμών που θέτει προς το πλέον δυσμενέστερο”.
Σε ότι αφορά στις βιομηχανικές ζώνες, μέσα από το χωροταξικό προτείνεται η εγκατάσταση νέων μονάδων και η μετεγκατάσταση των υφισταμένων μονάδων σε συγκεκριμένους υποδοχείς αλλά όπως ο Δήμος διαπιστώνει δεν αναφέρεται ότι υπήρξαν και υπάρχουν θεσμικά, νομικά, φορολογικά και γραφειοκρατικά προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν για να εξελιχθεί μια τέτοια διαδικασία και παράλληλα ότι θα πρέπει να δοθούν ισχυρά οικονομικά κίνητρα στους ιδιοκτήτες των βιομηχανικών-βιοτεχνικών μονάδων. Αντίστοιχα ο Δήμος Ηρακλείου παρατηρεί ότι δεν γίνεται καμία αναφορά στην ΒΙΠΕ ΦΟΙΝΙΚΙΑΣ και την βιομηχανική περιοχή του υπό εκπόνηση ΣΧΟΟΑΠ πρώην Δ. ΠΑΛΙΑΝΗΣ (Β2 Φάση) και ζητά να συμπεριληφθούν και αυτές οι ζώνες. Επίσης ζητά να προσδιοριστούν χώροι υποδοχής επιχειρηματικού πάρκου για αποθήκες logistics. Επίσης ο Δήμος Ηρακλείου επισημαίνει ότι υπάρχει αναγκαιότητα εκπόνησης ΣΟΑΠ τόσο για την περιοχή του Γιόφυρου - Ξηροποτάμου , όσο και για την περιοχή των πρώην σφαγείων της ΔΕ Ν. Αλικαρνασσού.
Ο Δήμος Ηρακλείου στις παρατηρήσεις του ζητά να ενσωματωθεί η έννοια της γεωργικής γης Β προτεραιότητας, ώστε να προσδιορισθούν οι εκτάσεις εκείνες που δεν εμπίπτουν ούτε στην κατηγορία γης πρώτης προτεραιότητας ούτε στην κατηγορία των βοσκοτόπων, ώστε να μπορούν να υποδεχθούν καλλιέργειες οι οποίες θα λειτουργούν ως ζώνες:
— δημιουργίας συμπληρωματικού εισοδήματος π.χ μέσα από την παραγωγή Εγγυημένων Ιδιότυπων Παραδοσιακών Προϊόντων (ΕΠΙΠ), Ορεινών προϊόντων, ζωοτροφών κ.λ.π
— διατήρησης της βιοποικιλότητας (διάσωση , επανακαλλιέργεια τοπικών ποικιλιών των καλλιεργούμενων φυτών)
— ανάσχεσης της ερημοποίησης.
Ακόμα ο Δήμος Ηρακλείου εντοπίζει ότι στον χωροταξικό σχεδιασμό δεν θα έπρεπε να αναφέρεται ότι οι παραθεριστικές κατοικίες θα κατευθύνονται προς το εσωτερικό και θα αναπτύσσονται στους ορεινούς και ημιορεινούς οικισμούς αδιακρίτως , χωρίς να γίνεται αναφορά στους περιορισμούς, προκειμένου να αποφευχθούν τα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι άλλες μεσογειακές χώρες που επένδυσαν σε αυτή την στρατηγική . Ζητά μάλιστα να ενσωματωθεί η παρατήρηση αυτή, υπογραμμίζοντας ότι η οποιαδήποτε υποδομή φιλοξενίας αναπτύσσεται στην ενδοχώρα θα πρέπει να συνάδει με το πλαίσιο ανάπτυξης του τουρισμού υπαίθρου και αγροτουρισμού (π.χ διάχυτο ξενοδοχείο κ.λ.π). Αυτό το μοντέλο συνάδει με τα χαρακτηριστικά, την κουλτούρα των κατοίκων, την προστασία των φυσικών πόρων και ταυτόχρονα ενισχύει τον κοινωνικό ιστό, μέσω των συνεργειών και συνεργασιών των μικρής κλίμακας τοπικών επιχειρήσεων . Όλο αυτό το πλέγμα δημιουργεί το «τοπικό προϊόν».
Στις παρατηρήσεις του Δήμου εντοπίζεται ότι ο χωροταξικός σχεδιασμός δεν κάνει καμία αναφορά στα έργα αντιπλημμυρικής προστασίας που απαιτούνται προκειμένου να θωρακιστούν οι μεγάλες πόλεις και δη το Ηράκλειο από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και προτείνει να συμπεριληφθούν.
Επίσης ο Δήμος Ηρακλείου ζητά να ενταχθεί στον χωροταξικό σχεδιασμό, αναφορά ανάπτυξης των αναγκαίων υποδομών είτε στους Πέρα Γαλήνους, είτε αλλού όπου κριθεί κατάλληλο ώστε να εξυπηρετείται ο σχεδιασμός του Δήμου για την μετατροπή της μονάδας βιοξήρανσης σε μονάδα μηχανικής διαλογής παστερίωσης και κομποστοποίησης στην λογική του τρίπτυχου Διαλογή στην Πηγή – Ανακύκλωση – Κομποστοποίηση. Παράλληλα να προβλεφθούν οι αναγκαίες πιστώσεις στο Πίνακα Εκτίμησης των Αναγκαίων Πόρων για τα εν λόγω έργα. Επίσης να απαλειφτούν εκφράσεις σχετικά με την ενεργειακή αξιοποίηση των στερεών απορριμμάτων γιατί κάτι τέτοιο δεν εμπεριέχεται στον εγκεκριμένο ΠΕΣΔΑΚ.
Σχετικά με τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ο Δήμος Ηρακλείου εκτιμά ότι αυτές που θα επιτρέπονται να αναπτυχθούν με τα συνοδά τους έργα, θα πρέπει να εστιαστούν σε μικρές μεγέθους εγκαταστάσεις, στην ανθρωπογενή κλίμακα, επί του ήδη δομημένου περιβάλλοντος (οικιακό, βιομηχανικό, τουριστικό, δημόσιο κ.λ.π.) , επί των γεωργοκτηνοτροφικών εγκαταστάσεων αλλά και σε έργα ενταγμένα στο τοπίο χωρίς να κυριαρχούν σε αυτό με το μέγεθος τους ή με τα συνοδά τους έργα. Προτείνει να επιτρέπονται μόνο σε περιοχές που δεν υπόκεινται σε κανένα είδος περιβαλλοντικής ή άλλης προστασίας, χωρίς να έρχονται σε σύγκρουση με άλλες χρήσεις γης ή φυσικούς πόρους (π.χ. τουριστικές περιοχές, αγροτική γη, διαθεσιμότητα υδρευτικού και αρδευτικού νερού, δασικά οικοσυστήματα κλπ) και πάντα με γνώμονα ότι το σύνολο της παραγόμενης ενέργειας δεν θα ξεπερνά την συνολική κατανάλωση της Κρήτης, άσχετα πού αυτή θα διανέμεται. Σε κάθε περίπτωση επειδή αναφέρεται ότι στις κεφαλές των φραγμάτων υπάρχει η δυνατότητα ανάπτυξης τέτοιων μεγάλων συστημάτων , θα πρέπει να υπάρχει σαφής και ξεκάθαρη αναφορά ότι οι αρχικές προσδιορισμένες χρήσεις (άρδευση, ύδρευση) είναι σε απόλυτη προτεραιότητα έναντι όλων των άλλων.