Αν και οι φετινές ζέστες του καλοκαιριού υποφέρονται,καθώς δεν παρουσιάστηκαν οι καύσωνες των περασμένων χρόνων, παρ’ όλα αυτά καλοκαίρι έχουμε και κάποια πράγματα θεωρούνται δεδομένα.
Σίγουρα οι άνθρωποι επιζητούν τη δροσεράδα, αφού η καθημερινότητα το επιβάλλει.
Πηγαινοέρχονται βιαστικοί, ξαναμμένοι, ιδρωμένοι, ταλαιπωρημένοι, πολλές φορές και επιζητούν ένα ποτήρι μπίρας αφενός να τους δροσίσει, αφετέρου να τους προξενήσει έστω αυτή τη μικρή ευδιαθεσία, χάρη στο λιγοστό ποσοστό οινοπνεύματος που περιέχει. Φυσικά παλιότερα αυτό το προνόμιο το είχαν ελάχιστοι και τη χρήση της μπύρας την αντικαθιστούσε, πολλές φορές, το παγωμένο χαρουπόζουμο. Οι άνθρωποι φρόντιζαν να το προμηθευτούν από πλανώδιους συνήθως πωλητές. Ενας τέτοιος ήταν ο Μανούσος που είχε κρεμάσει στην πλάτη του μια ωραιότατη πολυστόλιστη μπιχλιμπιδωτή συσκευή γιομάτη από γλυκό δροσιστικό χαρουπόζουμο. Η φωνή του ήταν χαρακτηριστική, όμορφη, με έναν ασυνήθιστο ρομαντισμό!
«Τρέξτε παιδιά να πιήτε
μπούζι να δροσιστήτε
γιατί ‘ναι κρύο κρύο
στο πενταράκι δύο.
Γιατί ‘ναι με κανέλλα
Το φτιάχνει μια κοπέλλα
Γιατί ‘ναι με λεμόνι
Στα χείλη σας παγώνει»
Και ενώ οι πελάτες καμάρωναν τον ίδιο και το όμορφό του μπρούτζινο μπουζοντεπόζιτό του, παίρνοντας το δροσερό τους χαρουπόζουμο, εκείνος... συνέχιζε., αναδεικνύοντας το ποιητικό του τάλαντο.
«Πάρτε παιδιά να πιήτε
μπούζι να δροσιστήτε»
Θα μου πείτε, όμως, και με το δίκιο σας, τι μ’ έπιασε και θέλω να σας δροσίσω, ντε και καλά, με το χαρουπόζουμο; Λες και δεν υπάρχουν άλλες απολαύσεις. Μια δροσερή μπύρα για παράδειγμα, τούτες τις μέρες είναι ό,τι πρέπει. Η ιστορία και το εμπόριο του ζύθου στη χώρα μας είναι συνδεδεμένη με τον Ιωάννη Φιξ, ο οποίος ήταν ζυθοποιός και αποφάσισε να ιδρύσει εργοστάσιο Παρασκευής μπύρας. Στην εξοχική τότε θεωρούμενη περιοχή του σημερινού Κολωνακίου έστησε το χειροκίνητο ζυθοποιείο του και άρχισε να παράγει με πολλές δυσκολίες μπίρα. Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν η έλλειψη παγοποιητικών μηχανημάτων, αλλά βρήκε τον τρόπο να την ξεπεράσει χρησιμοποιώντας χιόνι, που μετέφεραν με μουλάρια και γαϊδούρια χωρικοί από το Μενίδι. Ανέβαιναν δηλαδή στην Πάρνηθα, που είχε για μεγάλο διάστημα χιόνι στις κορφές της, το μάζευαν σε μεγάλα σακιά ή κοφίνια, το φόρτωναν στα ζώα και το μετέφεραν στο Κολωνάκι, όπου βρισκόταν το πρώτο ζυθοποιείο του Φιξ. Εκεί υπήρχαν μεγάλες στέρνες, στις οποίες εναποθήκευαν το χιόνι, που ο Ιωάννης Φιξ χρησιμοποιούσε για την παρασκευή της μπίρας. Δίπλα στο εργοστάσιο άνοιξε πρατήριο και εκεί οι Αθηναίοι πρωτοήπιαν την μπίρα, η διάδοση της οποίας στην ελληνική κοινωνία υπήρξε δειλή και βραδυτάτη.
Σε λίγα χρόνια εγκαταστάθηκαν και άλλοι ζυθοποιοί στην Αθήνα, φερμένοι κι αυτοί από την Βαυαρία.
Το 1874 ο Ιωάννης Φιξ ίδρυσε το πρώτο πιο συστηματικό εργοστάσιο μπίρας κοντά στις όχθες του Ιλισσού, στη σημερινή λεωφόρο Συγγρού. Ήταν ένα μακρύ ορθογώνιο κτίριο που υψωνόταν με διώροφο σ ένα σημείο οίκημα, το οποίον έδινε την εντύπωση γέφυρας ατμόπλοιου ή ποταμόπλοιου του Δούναβη. Είχε μια απέριττη εξωτερικά αρχιτεκτονική, αλλά πολύ νοικοκυρεμένη εσωτερικά. Δεν υπήρχε τίποτε το πομπώδες. Το εργοστάσιο αυτό βελτιώθηκε και έγινε ατμοκίνητο το 1893 από τον γιο του Ιωάννη Φιξ Κάρολο, που μόλις απολύθηκε από τον ελληνικό στρατό, στον οποίον υπηρέτησε τη θητεία του, διαδέχθηκε τον πατέρα του στην επιχείρηση και έκανε σχέδια να το επεκτείνει.
Η ζυθοποσία στην Ελλάδα, την κλασική γη του Διονύσου, όπως έλεγε ο πρύτανης της ελληνικής δημοσιογραφίας Βλάσης Γαβριηλίδης, έχει να παλαίσει εναντίον ισχυρού αντιπάλου, του κρασιού. Και σημείωνε στη συνέχεια:
“Το κρασί θερμαίνει, η μπίρα δροσίζει. Υπό την έποψιν αυτήν δυνάμεθα να ισχυρισθώμεν ότι η δυναστεία των Φιξ ως εισηγήτρια της μπίρας εις τας Αθήνας - υπήρξεν η δημιουργός της μεγαλυτέρας Αθηναϊκής ευτυχίας.
Γύρω στα 1920 γίνεται μια περιγραφή του εργοστασίου της μπίρας η οποία μεταξύ άλλων αναφέρει:
“Αμάξια εμπρός φορτηγά εις την πρώτην θύραν, φορτωμένα βαρέλια γεμάτα. Είναι αι αποστολαί. Αλλα πάλιν εκφορτώνουν βαρέλια κενά. Είναι αι επιστροφαί, από τα πρατήρια, τους πελάτες δηλαδή του εργοστασίου τους οποίους προσελκύει εκεί η αρίστη ποιότης του ελληνικού ή κυρίως ειπείν αττικού ζύθου, κάτι ομοίου προς τον λευκόν του Βερολίνου - μ’ ανωτέραν ίσως γεύσιν εκείνου της γερμανικής πρωτευούσης - πάντως όμως με κάτι τοπικόν κάτι το οποίον και τους εντοπίους ενθουσιάζει και τους ξένους υπερικανοποιεί. Αμάξια φορτηγά παρά κάτω εις την δευτέραν θύραν, γεμάτα αλλά από καύσιμον ύλην. Ευρισκόμεθα εις το διαμέρισμα της ξυλαποθήκης, των σταύλων, της επικουρικής κινήσεως”.
Το εργοστάσιο Φιξ έβγαζε εκείνα τα χρόνια 600 κολώνες πάγου την ημέρα και η κάθε κολώνα ζύγιζε 25 κιλά. Με τον πάγο αυτόν εξυπηρετούσε καταστήματα και κατοικίες. Υπήρχαν παγοπώλες που πήγαιναν με αμάξια τα πρώτα χρόνια, που έσερναν άλογα ή καρότσια χειροκίνητα και αργότερα φορτηγά αυτοκίνητα, για να πάρουν τον πάγο, να τον αποθηκεύσουν στα ψυγεία — αποθήκες που είχαν στις διάφορες συνοικίες και από εκεί να προμηθεύσουν τον πάγο τους καλοκαιρινούς μήνες στους ενδιαφερόμενους. Με το πέρασμα του χρόνου οι Αθηναίοι που είχαν στην αρχή πρωτόγονες παγονιέρες ή και αυτοσχέδια ψυγεία με σκάφες και άλλα υδατοστεγή δοχεία και πολύ αργότερα τα ξύλινα ψυγεία πάγου, χρειάζονταν περισσότερο πάγο και γι αυτό η προμήθειά τους τους καλοκαιρινούς μήνες ήταν προβληματική. Στα πρατήρια του πάγου σχηματίζονταν ατέλειωτες ουρές.
Η διάδοση της μπίρας ήδη είχε αρχίσει στην Αθήνα κατά το έτος 1876. Μπορεί οι θεοί του Ολύμπου να κατέβαιναν στην Πλάκα, για να πιούνε τη ρετσίνα τους, όμως και η μπίρα είχε τους θαυμαστές της. Ενας απ’ αυτούς συντάκτης του περιοδικού ΕΣΤΙΑ στο τεύχος 29 της 18ης Ιουλίου 1876 με αρχικά γράμματα Σ.Μ. σ’ ένα δημοσίευμά του με τίτλο: “Περί λυκίσκου και ζύθου” αναφέρει:
“Από τίνων χρόνων η ζυθοποσία και παρ’ ημίν επεξετάθη και δη εν Αθήναις, θεωρούμενη ως τέρψις μη ενέχουσα το ταπεινός και χυδαίον της οινοποσίας, αλλ’ ευγενεστέρα τις ούσα δια το ήττον μεθυστικόν και το πολύ της αξίας του ζύθου...”.
...στην υγειά σας!
