Στην Παγκόσμια Ημέρα Δειγματοληψίας για την καταγραφή του γενετικού δυναμικού των ωκεανών (Ocean Sampling Day, OSD συμμετείχε το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας και Υδατοκαλλιεργειών (ΙΘΑΒΒΥΚ) του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), Θαλασσόκοσμος.
Πρόκειται για μια παγκόσμια καμπάνια ταυτόχρονης δειγματοληψίας της μικροβιακής ζωής στα επιφανειακά νερά των ωκεανών, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος MicroB3 και της δράσης του Ocean Sampling Day (OSD). Η επιτυχία της πρώτης αποστολής, που πραγματοποιήθηκε το 2014, οδήγησε στην επανάληψη της δειγματοληψίας. Φέτος, για πρώτη φορά, εκτός από επιστήμονες συμμετείχαν στη διαδικασία της δειγματοληψίας και πολίτες, ενώ χρησιμοποιήθηκαν ειδικές εφαρμογές σε κινητά τηλέφωνα, που επιτρέπουν την καταγραφή περιβαλλοντικών δεδομένων σε πραγματικό χρόνο (OSD App, Citclops App). Οι εφαρμογές αυτές μπορούν πολύ εύκολα να εγκατασταθούν σε οποιοδήποτε κινητό τηλέφωνο τύπου Αndroid.
Στην παγκόσμια ημέρα δειγματοληψίας του 2014, συλλέχθηκαν 150 δείγματα νερού από πολλές περιοχές του πλανήτη, όπως από Ανταρκτική, Νέα Ζηλανδία, νήσο Μουρουρόα (Γαλλική Πολυνησία στον Νότιο Ειρηνικό), Νότια Αφρική, όλη την Αμερικανική Ήπειρο ως τη Βόρεια θάλασσα, και φυσικά από τη Μεσόγειο θάλασσα και τον Ελλαδικό χώρο, με σταθμούς δειγματοληψίας στην Κρήτη και τη λιμνοθάλασσα του Αιτωλικού. Φέτος, η δειγματοληψία των ωκεανών πραγματοποιήθηκε στις ίδιες περιοχές, συνεχίζοντας την προσπάθεια της ταυτόχρονης συλλογής δεδομένων μικροβιακής ποικιλότητας και λειτουργίας των ωκεανών σε παγκόσμια κλίμακα.
Όλα τα δείγματα νερού, με τα χιλιάδες είδη οργανισμών που περιέχουν, συλλέχθηκαν ακολουθώντας το ίδιο πρωτόκολλο δειγματοληψίας και θα αναλυθούν με τις ίδιες μεθόδους. Το γενετικό υλικό (DNA) των οργανισμών που περιέχονται στα δείγματα του νερού που συλλέχθηκαν θα αναλυθεί με τις ίδιες ακριβώς μεθόδους για όλες τις περιοχές, σηματοδοτώντας τη δημιουργία ενός παγκόσμιου συνεργατικού εργαλείου για την παρακολούθηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, της συσχέτισής της με τις περιβαλλοντικές παραμέτρους καθώς και για την ανακάλυψη νέων προϊόντων βιοτεχνολογικού ενδιαφέροντος. Αναμένεται ότι τα δεδομένα που θα παραχθούν θα συνεισφέρουν στη γαλάζια ανάπτυξη με την ανακάλυψη νέων μορίων και τεχνολογιών με προέλευση τη θάλασσα.
Η δειγματοληψία στην Κρήτη
Στην περιοχή της Κρήτης η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε σε δύο σταθμούς στο Κρητικό Πέλαγος, έναν παράκτιο και ένα στην ανοιχτή θάλασσα, με το ερευνητικό σκάφος του ΕΛΚΕΘΕ «Φιλία». Ο παράκτιος σταθμός βρίσκεται στο θαλάσσιο πάρκο που έχει οργανωθεί από το ΙΘΑΒΒΥΚ /ΕΛΚΕΘΕ (Υπεύθυνος Δρ. Κώστας Ντούνας, Διευθυντής Ερευνών) σε απόσταση 1,2 χμ από την ακτή στα ανοιχτά του Θαλασσόκοσμου, στις Γούρνες. Ο σταθμός ανοιχτής θάλασσας βρίσκεται 20 ναυτικά μίλια βόρεια του πάρκου. Η συντονίστρια της Παγκόσμιας Ημέρας Δειγματοληψίας για τους σταθμούς της Κρήτης, Ερευνήτρια του ΙΘΑΒΒΥΚ Δρ. Παρασκευή Πολυμενάκου δήλωσε: “Η Παγκόσμια Ημέρα Δειγματοληψίας το 2014 ξεπέρασε και τις μεγαλύτερες προσδοκίες μας, ήταν μια τεράστια επιτυχία. Η συνέχεια της προσπάθειας αυτής και το 2015 στέφθηκε και πάλι με επιτυχία, καθώς δείγματα νερού συλλέχθηκαν σε πάνω από 150 σημεία στον κόσμο. Μέσα από τη συμμετοχή μας στην Παγκόσμια Ημέρα Δειγματοληψίας, ευελπιστούμε να αναδείξουμε τη μοναδικότητα της περιοχής μας σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς το θαλάσσιο περιβάλλον που μας περιβάλλει χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά υψηλή μικροβιακή ποικιλότητα, και αναμένουμε να ανακαλύψουμε νέα προϊόντα βιοτεχνολογικού ενδιαφέροντος. Η έρευνα που πραγματοποιούμε τα τελευταία χρόνια στα ακραία και ολιγοτροφικά περιβάλλοντα των θαλασσών μας έχει δείξει ότι χιλιάδες διαφορετικά μικροβιακά είδη με σπάνια λειτουργικά χαρακτηριστικά ζουν στις θάλασσές μας και αποτελούν θησαυρό για τη βιοτεχνολογική ανάπτυξη στη χώρα μας”.
Η Παγκόσμια Ημέρα Δειγματοληψίας (OSD) οργανώνεται από το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα (FP7) Micro B3 (Marine Microbial Biodiversity, Bioinformatics, Biotechnology), στο οποίο συμμετέχει το ΙΘΑΒΒΥΚ-ΕΛΚΕΘΕ.
