Κάποιοι στίχοι του ποιητή Παύλου Νιρβάνα (Πέτρος Αποστολίδης είναι το πραγματικό του όνομα), τούτες τις μέρες με γυρίζουν αρκετά χρόνια πίσω, και συγκεκριμένα στα παιδικά μαθητικά μου χρόνια. Τότε, που τέλειωναν τα μαθήματα στο σχολείο, αφού πρώτα κάναμε τις γυμναστικές επιδείξεις, όπως λέγονταν. Συνήθως Κυριακή απόγευμα και τη Δευτέρα, που ήταν και η τελευταία μέρα της σχολικής χρονιάς, παίρναμε το αποδεικτικό από τους δασκάλους μας. Θα αναφερθώ σ’ αυτούς τους στίχους:
“Παρθενικό ξημέρωμα
στου Αιγαίου τη γαλήνη
Η πλάση η νεογέννητη
πλέει σε θείον αιθέρα,
από τα όργια της νυκτός
λυπόθυμη η Σελήνη,
χαρά Θεών, η ελληνική,
ροδοχαράζει ημέρα”.
Ελεύθερος και ξένοιαστος πια από τις μαθητικές μου υποχρεώσεις, αφού η μακαρίτισσα η μητέρα μου με ετοίμαζε, λες και δεν με ‘βαζε το χωριό μου ο Λαύκος, πήγαινα στους παππούδες και στους θείους μου, στο “Μικρό”. Ενα θεϊκό πράγματι μέρος, με ηρεμία, με πλούσια βλάστηση, με πηγαία νερά και με μια απέραντη παραλία. ’Ενα απάνεμο πέρασμα για τους ναυτικούς και ψαράδες της περιοχής. Λένε ότι από το μέρος αυτό πέρασαν και οι αργοναύτες ξεκινώντας από την Ιωλκό, τη σημερινή πόλη του Βόλου, με προορισμό την Κολχίδα. Σκοπός τους ο ανεφοδιασμός με νερό, προκειμένου να συνεχίσουν στο δύσκολο και απρόοπτο ταξίδι τους. Η ονομασία αυτού του ευλογημένου πραγματικά τόπου “Μικρό” οφείλεται στα λίγα σπιτοκάλυβα που είχε και φυσικά στους λίγους ανθρώπους. Εκεί, ώρες περνούσα κολυμπώντας και ανακατεύοντας την ξανθιά άμμο μαζί με τα πολύχρωμα χαλίκια, περνώντας όμορφα και αμέριμνα, αγναντεύοντας τη μοναδική θέα με την Εύβοια απέναντι και δίπλα της το Ποντικονήσι και στο βάθος το νησί του Παπαδιαμάντη, τη Σκιάθο! Εικόνες μοναδικές, που κάθε ώρα αλλάζουν και αποκτούν διαφορετική όψη. Έτσι, όπως θέλει να μας τις παρουσιάζει ο μεγάλος Σκιαθίτης λογοτέχνης με το γνωστό του ύφος:
“Ταχέως έκλινεν η ημέρα και ο ήλιος έδυσεν εις μίαν ράχιν του Πηλίου, αντικρύ, αφού επί πέντε λεπτά της ώρας είχε μείνει στεφανωμένος με κυάνεια και περιπόρφυρα χρυσαυγή νέφη, αντιλαμβάνων ο ίδιος όσην απέδιδε δόξαν και λάμψιν, και επί δέκα λεπτά ακόμη, αφού εβασίλευσεν, αι ακτίνες της στέψεώς του έμειναν χρυσοφαείς, πορφυρίζουσαι, κυανίζουσαι, βάπτουσαι το βουνόν με ιδεώδες χρώμα”.
Εικόνες που χάνονται κατά “την ηλίου δύσιν”, έχουν όμως αποτυπωθεί μέσα μας, και ειδικά στο παιδικό μου μυαλό. Εικόνες που μας βοηθά ο Παύλος Νιρβάνας να τις ανασύρουμε, γιατί μ’ αυτές μεγαλώσαμε και συμπορευόμαστε, ανεξάρτητα αν σβήνουν κι αυτές μαζί με τα χρώματα του δειλινού!
Και βέβαια οι μνήμες και οι θύμησές μου δεν έχουν τελειωμό, αφού συνεχίζονται νάρχονται στο μυαλό μου οι στίχοι του ποιητή. Στίχοι ζωντανοί και τόσο περιγραφικοί που πραγματικά με συνεπαίρνουν!
“Ξανθό παιδί, στου ωραίου γιαλού τα βότσαλα γυρμένο, κάποιος μαγνήτης σε τραβάει στο κύμα τ’ αφρισμένο. Στην κουπαστή του καραβιού, λοστρόμε μου ασπρομάλλη, ένα παιδάκι λαχταρείς, που παίζει στ’ ακρογιάλι”.
Ποιος ξέρει; ‘Ισως ο λοστρόμος αυτός να ήταν ο λοστρόμος του τόσο καλοσχεδιασμένου και καλοτάξιδου επιβατικού πλοίου “Κύκνος” που έκανε τη γραμμή Βόλος- Βόρειες Σποράδες. Αργότερα, στα γυμνασιακά μου χρόνια, το θυμάμαι δεμένο - παροπλισμένο στο λιμάνι του Βόλου. Ένα πλοίο που το 1947 ξεκίνησε το δρομολόγιο Βόλος - Αιδηψός - Χαλκίδα, για να αναλάβει αργότερα, το 1952, τη σύνδεση Βόλου - Βορείων Σποράδων. Θυμάμαι το επιβατικό “Κύκνος” να περνάει ανοικτά της παραλίας του Μικρού κοντά στην Εύβοια, και να κατευθύνεται προς το νησί του Παπαδιαμάντη, περνώντας από το φάρο του “Λευτέρη”... μια μεγάλη ξέρα, γνώριμη και αφιλόξενη στους ναυτικούς μας! Επρόκειτο για ένα ιδιαίτερο σκαρί, ένα πραγματικό κομψοτέχνημα με τον κύκνο ζωγραφισμένο στην πλώρη του. Ένα πλοίο καλοτάξιδο, εξαιτίας του σχήματος και του βυθίσματος που είχε, με ευγενικούς και πρόσχαρους ναύτες και καπεταναίους υψηλής ναυτοσύνης. Λέγεται ότι το “Κύκνος” ξεκίνησε ως θαλαμηγός και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε στο αμερικανικό πολεμικό ναυτικό κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, προτού καταπλεύσει στα νερά του Βορείου Αιγαίου έμφορτο με εφόδια και παραδοθεί στο ελληνικό κράτος. Τις πληροφορίες αυτές μας τις παρέχει ο Γιώργος Ασδέρης, ένας μελετητής της τοπικής ακτοπλοΐας, στο βιβλίο του με τίτλο: “Ηταν ένα μικρό καράβι... στον Παγασητικό”!
Τέτοιες μέρες, όμως, δεν μπορώ να μην αναφερθώ και σεμια άλλη παραλία, τόσο αγαπημένη στους παλιούς Καστρινούς, στην αμμουδιά της Τρυπητής. Ενα παιδάκι σκυμμένο, αμέριμνο παίζει στη θάλασσα. Δε θέλει να ξέρει κανέναν που περνάει δίπλα του, δε θέλει να μάθει για κανένα. Στο κορμάκι του με τις παχουλές καμπυλότητες είναι κολλημένη η άμμος... Η όμορφη αυτή εικόνα ολοκληρώνεται και παρουσιάζεται ολοζώντανη μπροστά, χάρη στο γραπτό λόγο του μεγάλου ιστορικού και αρθρογράφου, Γιάννη Μουρέλλου. Πρόκειται για ένα απόσπασμα της Νέας Εφημερίδας που ανατρέχει σε μνήμες και μέρες του περασμένου αιώνα, με ημερομηνία 24 Ιουνίου 1921. “Το παιδάκι περιεργάζεται τα βότσαλα του γιαλού. Θέλει να παίξει, είναι τόσο όμορφα. Ενα γυαλί πέφτει στα χέρια του αποφαωμένο απ’ τη θάλασσα και αυτό καρφώνει το μάτι του ερευνητικά πάνω στη στρογγυλότητά του. Θέλει να σκεφθεί και ψιθυρίζει μέσα του. Μα τ’ αφήνει γιατί δε μπορεί να βρει ούτε αιτία ούτε δικαιολογία. Παρά πέρα άλλο παιδί σκάβει στην άμμο. Κάνει ένα σπιτάκι και το βαθουλώνει βιαστικά. Με τη φαντασία του βρίσκεται κάτω στο σκοτεινό βαθούλωμα και νιώθει ολόκληρη τη ζωή του μέσα στο μικρό σπιτάκι που δημιούργησε μόνο του. Τι όμορφα! Είναι δικό του. Μα το νερό της θάλασσας του το χαλάει αφήνοντας σημάδια άδοξου ονείρου”. Είναι κακό στην άμμο να κτίζεις ακόμα και παλάτια, συμπληρώνω εγώ. Και συνεχίζει ο Γιάννης Μουρέλλος... “Ε φτωχό παιδί! Πόσα τέτοια γκρεμίσματα δε θα δεις στη ζωή σου και πόσες φορές δε θα θυμηθείς το μικρό σπιτάκι στην άμμο!
Ενας φτωχός πατέρας τραβά τα δυό παιδιά του από το χέρι. Είναι τόσο όμορφος ο θαλασσινός αέρας. Τα παιδιά περνώντας από την ταβέρνα του Ράδου αισθάνονται την έλξη της μυρωδιάς των εκλεκτών φαγητών.
- Μπαμπά θέλω, λέει το ένα δείχνοντας κάτι φαγητά πού ‘τρωγαν δυο παιδιά καθισμένα σ’ ένα τραπέζι με τη Μαμά τους:
- Οϊ παιδί μου, του λέει ο φτωχός πατέρας. Οϊ δεν κάνει. Δεν είναι καλά. Το παιδί κοίταζε μια φορά στο στόμα τ’ άλλα παιδιά που ‘τρωγαν, αφήκε να τραβηχτή απ’ τον πατέρα του, και μέσα του μια σκέψι το τυράννησε, πώς ο πατέρας του είναι κακός. Αν παιδί μου, πως αδικείς το φτωχό πατέρα σου. Είναι τόσο καλός, μα τόσο φτωχός!”.
Συνηθισμένες αυτές οι εικόνες εκείνης της εποχής. Συνηθισμένες όμως και οι σκέψεις των παιδιών, πολλά αό τα οποία είχαν τις απαιτήσεις τους, έτρεφαν τα όνειρά τους, κάνοντας τους γονείς να αισθάνονται αμήχανοι μα και πληγωμένοι, ένεκα της φτώχειας που τους διέκρινε εκείνα τα χρόνια.
Σ’ αυτούς τους γονείς τους τόσο καλούς μα τόσο φτωχούς, που έδωσαν, ό,τι καλύτερο είχαν στην κοινωνία, αναθρέφοντας σωστά τα παιδιά τους, λέμε ένα μεγάλο Ευχαριστώ!
