Με μεγάλο ενδιαφέρον διάβασα το τελευταίο άρθρο σας στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ (26.5.2015) με τίτλο «De Facto... όπως λέμε στα ελληνικά!» Πολύ σωστά αναφέρετε ότι περνά στα ψιλά ότι η Ευρώπη παίζει ρόλο ασπίδας σωτηρίας για την Ελλάδα, διότι αν έπρεπε να δανειστούμε από τις αγορές, θα πληρώναμε δύο και τρεις φορές υψηλότερο επιτόκιο. Έκανα κάποιες γενικότερες σκέψεις επ’ αυτού και αποφάσισα να σας τις γράψω παρακάτω.
Ακόμα και αν μας χάριζαν οι Ευρωπαίοι εταίροι μας όλα τα δάνεια αλλά και τους τόκους, πάλι δε φτάνουν αυτά που εισπράττει το κράτος για να πληρώνονται τα κυριότερα έξοδα της Γενικής Κυβέρνησης (μισθοί δημόσιου τομέα + συντάξεις). Κάποιος μπορεί εύκολα να ρίξει το φταίξιμο στην «λιτότητα» και να προσάψει και αυτή την εγγενή αδυναμία στο ΔΝΤ και τους Ευρωπαίους αλλά και να την ξορκίσει ακόμα, όπως με τόση επιτυχία κάναμε με το «Μνημόνιο» και την «Τρόικα»... Και σε αυτή την περίπτωση όμως, το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: με ποια λογική θα πρέπει, π.χ. ο Φιλανδός φορολογούμενος να καλύπτει μέρος του κρατικού ελλείμματος της Ελλάδας για να μπορεί το ελληνικό κράτος να πληρώνει τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων και τις συντάξεις κάθε μήνα;
Πόση ενοχή θα πρέπει τελικά να νοιώθει ο μέσος Ευρωπαίος για να συντηρεί την Ελλάδα στην ΕΕ; Πόσο χρόνο και χρήμα τελικά «πρέπει» να κοστίσει στον Ευρωπαίο φορολογούμενο η Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, ειδικά για την Ελλάδα;
Αν κάποιος εξετάσει λογικά το θέμα, θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα χρειάζεται την Ευρώπη όχι μόνο για να την βοηθήσει να ξεπληρώσει στην ώρα τους τα δάνεια που έχει -καλώς ή κακώς- πάρει αλλά και για την λεγόμενη «ανάπτυξη», την δυνατότητα δηλαδή σε κάποιο μελλοντικό σημείο να μπορέσει να ορθοποδήσει μόνη της, χωρίς να στηρίζεται σε ευρωπαϊκά ή άλλα δεκανίκια.
Το ζήτημα εδώ δεν είναι οι περίφημες κόκκινες γραμμές (του ΣΥΡΙΖΑ ή των δανειστών-εταίρων μας), ούτε οι (ήδη χαμηλοί) μισθοί των περισσότερων Ελλήνων δημοσίων υπαλλήλων, π.χ. δασκάλων, υπαλλήλων οργανισμών κτλ., ούτε τέλος και οι (ήδη χαμηλές) συντάξεις των Ελλήνων συνταξιούχων. Το πρόβλημα είναι ότι και οι δύο αυτές κατηγορίες είναι αριθμητικά διογκωμένες, αποτέλεσμα πολλαπλών κομματικών παροχών και πολιτικών υποσχέσεων σε βάθος δεκαετιών. Μικροί μισθοί δημοσίου και συντάξεις μεν αλλά σε πάρα πολλούς, σε σχέση πάντα με αυτούς που παράγουν στον ιδιωτικό τομέα. Διότι, καλές μεν οι κυβερνητικές συμφωνίες (αγωγός, αεροδρόμια, κρατικά φιλέτα, κοιτάσματα κτλ.) αλλά δεν αρκούν ούτε αυτές, ακόμα και αν αποδώσουν τα μέγιστα. Δεν βγαίνει η «οικονομική πασιέντζα» με ανακύκλωση μισθών του Δημοσίου, συντάξεις και κυβερνητικά deals (συμφωνίες). Δεν αρκούν. Διότι αν αρκούσαν, τότε θα είχαμε βρει τον τρόπο να... καθόμαστε αντί να δουλεύουμε και να παίρνουμε καθημερινά επαγγελματικά και οικονομικά ρίσκα στην ελεύθερη αγορά. Διότι αυτό δεν κάνουμε όταν δανειζόμαστε, όταν επενδύουμε ή όταν αποφασίζουμε να σταδιοδρομήσουμε σε έναν συγκεκριμένο τομέα;
Όπως γνωρίζομε καλά από τα Μαθηματικά, όταν ο παρονομαστής ενός κλάσματος μικραίνει, η τιμή του μεγαλώνει. Γι αυτό το χρέος πήγε από 120% του ΑΕΠ στο 180% μέσα σε λίγους μήνες ως ποσοστό επί του ΑΕΠ. Και όσο το ΑΕΠ της χώρας πιάνει πάτο, τόσο η τιμή αυτή θα αυξάνεται. Οι νόμοι των Μαθηματικών δεν είναι ελαστικοί ούτε διαπραγματεύσιμοι.
Το πρόβλημά μας είναι δυστυχώς διττό: Από τη μια πλευρά το χρέος μας μεγαλώνει (αύξηση αριθμητή) ενώ ταυτόχρονα το ΑΕΠ της χώρας συρρικνώνεται (μείωση παρονομαστή). Στα έξι χρόνια που η Ελλάδα μαστίζεται από την κρίση οι τάξεις των συνταξιούχων (πρόωρων και μη) έχουν αυξηθεί σημαντικά ενώ ο ιδιωτικός τομέας έχει υποστεί μεγάλο πλήγμα. Ενδεικτικά και μόνο παραπέμπω στο άρθρο του κ. Στέφανου Μάνου (Καθημερινή, 4.1.2015) και σε μια δική μου σχετική ανάλυση στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ (20.1.2015).
Για να το περιγράψω και κάπως μεταφορικά: Σπάνια εκείνος που φουσκώνει το μπαλόνι ή απλώς ενθαρρύνει την όλη διαδικασία (του φουσκώματος) είναι αυτός που κρατάει την καρφίτσα. Και όπως γνωρίζουμε καλά, ενώ μπορούμε εύκολα να φουσκώσουμε αργά και σταθερά ένα μπαλόνι (για δεκαετίες μιλάμε), το αντίστροφο δεν αληθεύει. Η καρφίτσα βρίσκεται στα χέρια της Ευρώπης ενώ εμείς καθόμαστε πάνω σε ένα καλά φουσκωμένο μπαλόνι, απορώντας τι θα συμβεί τις επόμενες εβδομάδες. Δεν χρειάζονται άλλες εξηγήσεις. Τα πράγματα θα αλλάξουν άρδην με το σκάσιμο του μπαλονιού, είτε λόγω καρφίτσας είτε λόγω υπερβολικού φουσκώματος. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένα και το αυτό.
Όπως σωστά καταλήγετε στο άρθρο σας, εύκολη ή ανώδυνη λύση δεν υπάρχει. Εμείς, σε ανάλογες περιπτώσεις, λέμε στα Αγγλικά: “you cant make chicken soup out of olive pits” (δεν γίνεται κοτόσουπα με κουκούτσια από ελιές!)
Το μόνο καλό που ίσως βγει από αυτή την πολυετή εθνική τραγωδία είναι να μας γίνει επιτέλους το πάθημα μάθημα, να υπάρξει κάθαρση. Οι νέες γενιές Ελλήνων ας αντλούν γι αυτό καθημερινά παραδείγματα προς αποφυγή, για να μπορέσουν να χτίσουν ένα καλύτερο μέλλον για τη χώρα.
Με εκτίμηση,
Γ. Π. (τακτικός αναγνώστης)
ΥΓ. Πολλοί, πιο ειδικοί στα οικονομικά από μένα, έχουν γράψει κατά καιρούς άρθρα και αναλύσεις για το σοβαρό πρόβλημα διαχείρισης του ελλείμματος της Ελλάδας. Ενδεικτικά και μόνο θα αναφέρω ένα παράδειγμα. Σε πρόσφατο άρθρο ο Μ. Παπαδημητρίου (Καθημερινή, 30.05.2015) καταλήγει: «Ας αθροίσουν οι κυβερνητικοί στα 2,8 εκατ. συνταξιούχους το περίπου 1 εκατ. υπαλλήλων του ευρύτερου δημόσιου τομέα, για να διαπιστώσουν ότι 1 στους 2 ενήλικες περιμένει να ζήσει από το κράτος. Προφανώς, με τους φόρους που θα πληρώσει ο έτερος Έλληνας συμπολίτης. Κάτι δεν πάει καθόλου καλά...»
1 Ιουνίου 2015
* Ο Γιάννης Παπαδάκης κατάγεται από το Ηράκλειο της Κρήτης. Είναι Ηλ/γος Μηχανικός (PhD) και εργάζεται στις ΗΠΑ.
