Με μεγάλη καθυστέρηση δημοσιεύτηκαν στις 21.5.15 από τη Στατιστική Υπηρεσία της Ε.Ε., τη Eurostat τα στοιχεία για το κατά κεφαλή Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) σε ευρώ των περιφερειών των 28 κρατών-μελών της Ε.Ε. για τα έτη 2012 και 2013. Με βάση τα στοιχεία του 2013 και τα αντίστοιχα στοιχεία από τη βάση δεδομένων της Eurostat του 2009 εξετάζουμε στο άρθρο αυτό τη μείωση του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ των 13 περιφερειών και του Συνόλου Χώρας την τετραετία των Μνημονίων 2010 – 2013 συγκρίνοντας το κατά κεφαλή ΑΕΠ τους σε ευρώ το 2013 σε σχέση με το 2009 καθώς και σε σχέση του με το μέσο όρο της Ε.Ε. των 28 (Ε.Ε.28).
Στην 1η στήλη του πρώτου μέρους του Πίνακα 1 δίνεται το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ των 13 περιφερειών και του Συνόλου Χώρας το 2009, στη 2η το 2013 και στην 3η η ποσοστιαία μεταβολή του το 2013 σε σχέση με το 2009. Στο δεύτερο μέρος (την τελευταία γραμμή του Πίνακα δίνονται τα αντίστοιχα στοιχεία για το μέσο όρο του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ της Ε.Ε.28 ως συνόλου.
Από την 3η στήλη του Πίνακα φαίνεται ότι το 2013 σε σχέση με το 2009 το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ:
- Της Ελλάδας μειώθηκε κατά το ένα πέμπτο, ενώ της Ε.Ε.28 ως συνόλου αυξήθηκε.
- Στις περιφέρειες η μεγαλύτερη μείωση σημειώθηκε στο Νότιο Αιγαίο και στη Δυτική Μακεδονία (πάνω από 25%) και η μικρότερη στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία (κάτω από 15%).
- Στην Κρήτη σημειώθηκε η 6η σε ύψος μείωση ανάμεσα στις 13 περιφέρειες της χώρας.
Εξαιτίας των μεγάλων διαφορών στη μείωση του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ σημειώθηκαν ανακατατάξεις των περιφερειών σε ότι αφορά τη σειρά τους με βάση το ύψος του. Πιο συγκεκριμένα η σειρά:
- 4 περιφερειών βελτιώθηκε κατά 1 θέση: της Κρήτης από την 5η στην 4η θέση, της Στερεάς Ελλάδας από την 6η στην 5η, της Πελοποννήσου από την 8η στην 7η και της Ηπείρου από τη 13η στη 12η.
- 3 περιφερειών χειροτέρευσε: της Δυτικής Μακεδονίας από την 4η στην 6η, του Βόρειου Αιγαίου από την 7η στην 8η και της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης από τη 12η στην 13η.
- Των υπόλοιπων 6 περιφερειών η σειρά έμεινε αμετάβλητη. Ανάμεσα σʼ αυτές είναι και οι 3 που κατέχουν τις τρεις πρώτες θέσεις στο ύψος του κατά κεφαλή ΑΕΠ. Αυτές κατά σειρά είναι η Αττική, το Νότιο Αιγαίο και τα Ιόνια Νησιά και όπως προαναφέρθηκε την 4η θέση κατέχει το 2013 η Κρήτη. Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι 4 αυτές περιφέρειες έχουν υψηλότερο κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ είναι ότι προσελκύουν το μεγαλύτερο αριθμό τουριστών. Στην Αττική, ένας επιπλέον λόγος (πιο σημαντικός από τον τουρισμό) είναι το γεγονός ότι σχεδόν το μισό ΑΕΠ της χώρας παράγεται στην περιφέρεια αυτή.
Όπως είδαμε από τον Πίνακα 1, στην Ελλάδα το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ μειώθηκε κατά το 1/5 ενώ στην Ε.Ε.28 ως σύνολο αυξήθηκε κατά 13,7%, με αποτέλεσμα να επιδεινωθεί η θέση της χώρας σε σχέση με το μέσο όρο της Ε.Ε.28. Στο πρώτο μέρος του Πίνακα 2 δίνεται το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ των 13 περιφερειών και του Συνόλου Χώρας ως ποσοστό του μέσου όρου της Ε.Ε.28 το 2009 και το 2013 και η ποσοστιαία μεταβολή του. Στο δεύτερο μέρος του Πίνακα δίνεται ο δείκτης ανισότητας του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ των περιφερειών και ο δείκτης συνοχής τους, δηλαδή οι διαφορές του συνολικού ΑΕΠ τους σε ευρώ.
Από την 3η στήλη του πρώτου μέρους του Πίνακα 2 φαίνεται ότι τα ποσοστά μείωσης του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ των περιφερειών και του Συνόλου Χώρας ως ποσοστού του μέσου όρου του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ της Ε.Ε.28 ως συνόλου είναι πολύ μεγαλύτερα από εκείνα της 3ης στήλης του Πίνακα 1, γεγονός το οποίο δείχνει ότι η απόκλιση που υπήρχε στο κατά κεφαλή ΑΕΠ τόσο των περιφερειών όσο και του Συνόλου Χώρας από το μέσο όρο της Ε.Ε.28 το 2009 χειροτέρευσε δραματικά το 2013. Πράγματι από τη σύγκριση της 2ης με την 1η στήλη του Πίνακα 2 φαίνεται ότι το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ ως ποσοστό του μέσου όρου της Ε.Ε.18:
-Της Αττικής και του Νότιου Αιγαίου (των μόνων περιφερειών ενώ το 2009 ήταν πάνω από το μέσο όρο της Ε.Ε.28, το 2013 ήταν σημαντικά χαμηλότερο.
-Τα ποσοστά της αύξησης της απόκλισης από το μέσο όρο της Ε.Ε.28 σε 6 περιφέρειες ξεπερνούσαν το 30% και ανάμεσα σʼ αυτές ήταν και η Κρήτη.
-Μόνο σε δύο περιφέρειες (την Ήπειρο και τη Θεσσαλία) ή αύξησης της απόκλισης από το μέσο όρο ήταν κάτω από το 25%.
Εξαιτίας των μεγάλων αυτών ποσοστών αύξησης της απόκλισης του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ από το μέσο όρο της Ε.Ε.28, όπως φαίνεται από το δεύτερο μέρος του Πίνακα ο δείκτης:
-Ανισότητας του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ αυξήθηκε, δηλαδή οι ανισότητες που υπήρχαν σʼ αυτό ανάμεσα στις13 περιφέρειες το 2009 αυξήθηκαν κατά πάνω από 60% το 2013, και
-Η συνοχή των περιφερειών, δηλαδή οι διαφορές στο συνολικό τους εισόδημα που υπήρχαν το 2009 αυξήθηκαν με αποτέλεσμα να μειωθεί η συνοχή τους κατά σχεδόν 25%.
Από την ανάλυση που έγινε στο άρθρο αυτό φαίνεται ότι η καταστροφική πολιτική των Μνημονίων των προηγούμενων κυβερνήσεων την τετραετία 2010-2013, εκτός από τη πρωτοφανή ύφεση της ελληνικής οικονομίας και την εξαιτίας αυτής της ύφεσης εκτίναξη της ανεργίας στο 26% του εργατικού δυναμικού, την αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού που ζει στο όριο της φτώχειας στο 35% και πάνω από τους μισούς από αυτούς τους συνανθρώπους μας να στερούνται βασικών αγαθών, τη μείωση των γεννήσεων και τη μετανάστευση προσοντούχων νέων, αύξησε την απόκλιση του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ευρώ τόσο του Συνόλου όσο και των περιφερειών της χώρας από το μέσο όρο της Ε.Ε.28 ως συνόλου. Έπληξε δηλαδή, δύο από τους βασικούς ιδρυτικούς στόχους της Ε.Ε., τη σύγκλιση τόσο των οικονομιών των κρατών μελών της όσο και τη σύγκλιση των οικονομιών των περιφερειών τους.
*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι τέως αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής
της ΑΣΟΕΕ.
