Υπάρχουν κάποιες φράσεις που τείνουν να μετατρέψουν την ελληνική γλώσσα σε απολύτως προβλέψιμη, ανιαρή και ολίγον… φλύαρη.
Θυμηδία προκαλεί το άκουσμα των λεκτικών «κλισέ», τα οποία προφέρονται με αβάσταχτη… ελαφρότητα από τηλεοπτικούς αστέρες, της «τέχνης», της πολιτικής, της δημοσιογραφίας, του αθλητισμού κλπ.
«Τα θέματα ήταν βατά με σαφή διατύπωση και οι καλά προετοιμασμένοι μαθητές έγραψαν σχετικά εύκολα!» Η φράση αυτή έχει αποτυπωθεί στο μυαλό μας όπως κάποιο απόσπασμα της θείας λειτουργίας σε κάποιον ιερέα! Άκρως διαφωτιστικό, πρωτότυπο και ευφάνταστο να υποθέτεις πως οι καλά προετοιμασμένοι μαθητές έγραψαν καλά! Και που νόμιζα πως θα τα πήγαινε καλά και ο Τοτός διαψεύδομαι απ’ το ρεπορτάζ.
«Αφήστε με να ολοκληρώσω, παρακαλώ!» Κλασική φράση τηλεοπτικής βεγγέρας, όπου διαξιφίζονται τέρατα πολιτικής σκέψης, αλλά ενοχλούνται τα μάλα, όταν ο συνομιλητής τους παρεισφρέει στην άριστα δομημένη σκέψη τους και τους «κόβει» στο καλύτερο. Τραγικό να μην «ολοκληρώνει» ο κύριος Τσιρίδης ή η κυρία Μπαρουφίδου από τηλεοράσεως, αν και το επιχείρησε φιλότιμα.
«Δημοσίευμα της bild, αναφέρει πως η χώρα μας βρίσκεται κοντά στο GREXIT!» Είναι τόσο στερεότυπο που κάποια στιγμή θα χρεοκοπήσουμε και δε θα το πιστεύει ούτε η… Μιράντα Ξαφά- άντε πάλι σας «έφτιαξα».
«Είστε έτοιμοι για… κωλοτούμπα!» Πρόκειται για ακράδαντο πολιτικό επιχείρημα που αποδεικνύει την αναξιοπιστία του αντιπάλου πολιτικού και τον… λεξιλογικό πλούτο του ρήτορα! Τύφλα να ΄χει ο Παπανούτσος και ο Ροΐδης.
«Έχουμε τις… κόκκινες γραμμές μας!» Φράση παρεξηγήσιμη από Παναθηναϊκούς, Αεκτζήδες και πάσης φύσεως ατόμων με αποστροφή σε «κόκκινες» γραμμές! Λεκτικό εφεύρημα φαντασιακού κυρίως εύρους, για να νιώθουν κάποιοι καλύτερα.
«Είστε τζάμπα μάγκες!» Ανήκει και αυτή η φράση στην πολιτική ορολογία, ολίγον αλανιάρικη αλλά άκρως πειστική από τον πομπό και αποστομωτική για τον δέκτη! Προάγει αναμφίβολα και τα γλωσσικά πρότυπα των νεότερων, οι οποίοι αντλούν ερεθίσματα για να τα αναπαράξουν και οι ίδιοι!
«Συνταγματικό τόξο!». Είναι ένα τεράστιο τόξο όλων των Συνταγματικών(;;;) κομμάτων, τα οποία παραβιάζουν ενίοτε το … Σύνταγμα- όχι το τόξο παραμένει τοξοειδές(!)-και επίσης ενίοτε αυτό το Σύνταγμα γίνεται τόσο εύκαμπτο, ωσάν να είναι φτιαγμένο από… latex.
«Εξεταστική των πραγμάτων επιτροπή!!!» Στην κοινοβουλευτική αργκό μεταφράζεται στο πιο δημοτικοφανές «κουκουλώνουμε δια της συζητήσεως»!!! Λεκτικό εφεύρημα που επισημοποιεί την κρατική κλοπή και ταυτόχρονα προαναγγέλλει ένα άλλο εκπληκτικό στερεότυπο το «πολιτική ευθύνη!». Όταν η κλοπή είναι μεγάλη και προέρχεται από κομματικούς ταγούς υπάρχει «πολιτική ευθύνη», αν η κλοπή είναι μικρή και προέρχεται από το πόπολο υπάρχει η «ποινική ευθύνη».
Αυτές είναι μόνο μερικές απ’ τις αγαπημένες φράσεις που λειτουργούν περίπου σαν σλόγκαν στην καθημερινότητά μας.
* Ο Μιχάλης Τζανάκης είναι φιλόλογος
[email protected]
