Ο ζωγράφος του Μεγάλου Κάστρου, Αριστείδης Βλάσσης, μετά από πολύ καιρό παρουσιάζει την εργασία του, στην κεντρικότερη αίθουσα της πόλης μας, τη Βασιλική του Αγίου Μάρκου.

Η έκθεση λειτουργεί ως τις 30 Μαΐου και θα συνεχίσει από 1 ως 15 Ιουνίου στο Παγκρήτιο Εκπαιδευτήριο.

Ο κ. Βασίλης Ζεβελάκης αναφέρει τα εξής: «Τον είχαμε αναζητήσει, η τέχνη του έχει απήχηση σε πολλούς συμπολίτες μας, το ενδιαφέρον παραμένει αμείωτο στο φιλότεχνο κοινό μας.

Είναι ίσως ο σημαντικότερος  εν ζωή  ζωγράφος του νησιού μας. Έγινε καλλιτέχνης του χρωστήρα, στα στενά της Παλιάς μας Πόλης, στην οδό Βικελα, που καποτε δεν περνούσε  ούτε ποδήλατο , από ένα δωμάτιο που έβλεπε τον απέναντι τοίχο, είδε τον κόσμον ολόκληρο.

Χωρίς οχήματα, χωρίς πλοία και αεροπλάνα πήγε παντού στη χώρα μας και διέσχισε και τις  πέντε ηπείρους. Γίνεται κάποτε το θαύμα, η Τέχνη δεν περιορίζεται, δεν χειραγωγείται, δεν καθοδηγείται και  δεν (εξ)αγοράζεται-κι ας λένε διάφοροι. Ο Αριστείδης δεν είχε την τύχη  να μαθητεύσει σε μεγάλους δασκάλους, στα περίφημα εργαστήρια της Κρητικής Σχολής, του 16ου αιώνα, έμαθε τα στοιχειώδη από ένα Ηρακλείωτη ζωγράφο, τον Α.Αλεξανδρίδη, που έκανε μαθήματα σε παιδιά του γυμνασίου κάποτε. Διάβασε συζήτησε σκέφτηκε πολύ και είδε με τα μάτια της ψυχής, του έμαθε ο μεγάλος συμπατριώτης του ο Κορνάρος: “τα μάθια δεν καλοθωρούν στο μάκραιμα του τόπου, μα πιο καλά και πιο μακριά θωρεί η καρδια τ ανθρώπου”.

Οι πρώτες προσπάθειες του δεν φάνηκαν ενδαφέρουσες στους φίλους του, μα δεν τον ένοιαζε, προχωρούσε βήμα - βήμα. Τη ματιά του την περιόριζε το στενό του σπιτιού του, η πόλη του ήταν μικρή κι ασήμαντη, μα ο χώρος του μεγάλωνε σιγά - σιγά. Πώς γίνεται να μεταμορφώνεται η χρυσαλίδα, έτσι άλλαξε κι νέος σχεδιαστής, πέταξε με τα φτερά της ζωγραφικής, τα χειροτεχνήματα έγιναν τέχνη.

Και τότε ενδιαφέρθηκαν τεχνοκρίτες αλλά και επώνυμοι ζωγράφοι κι όλοι αρχίζαμε να προβληματιζόμαστε με την ζωγραφική του.

 Είπαν πως έχει σουρεαλιστική επιρροή, βρέθηκαν στίχοι κορυφαίων ποιητών να την σχολιάσουν, μας άρεσαν οι αναλύσεις η απήχηση ενός Ηρακλειώτη ζωγάφου που είχε βρει τον οριστικό του δρόμο.

Για μας η ζωγραφική του έχει ονειρικό περιεχόμενο χωρίς να είναι υπερρεαλιστική. Διηγείται, (έχει σενάριο), συνέχεια, συνέπεια, σταθερότητα και στυλ. Αλλά και θεατρικότητα, υποκριτική και σκηνοθεσία, υποδειγματικά σκηνικά. Της λείπει το αυθαίρετο, το παράλογο η “αυτόματη γραφή”. Είναι ανθρωποκεντρική, έχει παγιωμένες μορφές ,αλλά είναι και συνδεδεμένη με το (πολεοδομικό- αρχιτεκτονικό) περιβάλλον.

Είναι περιγραφική, αλλά όχι επική (ακόμα κι αν αναφέρεται σε δράματα) είναι λυρική και εξορκίζει την τραγωδία , ακόμα κι αν υπονοείται ή  είναι έκδηλη.  Πηγάζει από την κοσμική τέχνη, που αξιοποιεί λαϊκά στοιχεία μα δεν σχετίζεται άμεσα με τον Καραγκιόζη ή τον Θεόφιλο, ο χρόνος σταθεροποιημένος, παγώνει, το χιούμορ είναι ήπιο. Κατάγεται όμως από την θρησκευτικη ζωγραφικη (όπως κάθε εικαστική τέχνη), την πραδοσιακη εικονογραφία που ξεκινάει με τα φαγιούμ (όπως αναφέρει ο Χ.Καμπουρίδης), την νεότερη εκδοχή της, που άνθισε στην Κρήτη  τον 15ο, 16ο αιώνα. Το εορτολόγιο της δεν έχει αγίους αλλά κοινούς θνητούς, η ουδετερότητα της έκφρασης και το εξαιρετικό στυλιζάρισμα, τις χαρακτηρίζουν. Τα πολύπτυχα των “μαρτύρων”της, έχουν αναλογίες με τις σκηνές της σημερινής ζωής, άντρες και γυναίκες -λες- ομολογούν όρκους κάποιας πίστεως. Η οξυδερκής και κοινωνικά ευαίσθητη ματιά του Αριστείδη Βλάσση, αναλύει, χωρίς  επιστημονική μανία και  μεταφέρει χριστιανικές σχέσεις και σκέψεις  στην εποχή μας.

Οι τεχνοκριτικοί ανέλυσαν πολύ όμορφα τη ζωγραφική του Α.Β., εμείς σημειώνουμε εντυπώσεις μαζεμένες από χρόνια,όχι για μια αμτικειμενική θεώρηση του έργου του,  μα για να εκφράσουμε την εκτίμηση την αγάπη και τον θαυμασμό μας, στον Ηρακλειώτη καλλιτέχνη.

Όμως ας πάμε στην έκθεσή του που άνοιξε στις  20 Μαΐου  (έως τις 30) στην Βασιλική του Αγίου Μάρκου, παρουσιάζονται τα τελευταία έργα του ζωγράφου και πρώτη φορά η σειρά των χαρακτικών του. Οι πρόσφατες ελαιογραφίες του συμπληρώνουν την θεματογραφία του, αποκτούν μέγεθος και αξία πιο σημαντική, πρώτη φορά θελει να μιλήσει μια γλώσσα καθολική, να δώσει το πανόραμα ενός  εθνικού γεγονότος, να κάνει μια τοιχογραφία, ένα ζωγραφικό Μνημείο( πίνακες Σμύρνης). Τα χαρακτικά, τελείως νέα απασχόλησή του, αλλάζουν όχι την μορφολογία αλλά το μέγεθος, το  χρώμα, το υλικό και την υφή των συνθέσεων, ένας άλλος Βλάσσης αποκτά εικαστική υπόσταση, διαφορετικος τόσο, όσο και όμοιος.  Είναι πιο απλά καθαρότερες γραμμές, κλασικότερη έκφραση, πιο αφαιρετική μορφή.

Ας επιμείνουμε όμως  στα γενικά χαρακτηριστικά της ζωγραφικής του: η ανθρώπινη μορφή είναι αυτή που τον συγκινεί, το βασικό ενδιαφέρον του καθορίζει το περιεχόμενο και την μορφολογία των έργων του.  Όμως το περιβάλλον  πρόσθεσε στοιχεία καθόλου ασήμαντα στις συνθέσεις του.  Όπως οι ζωγράφοι της “Κρητικής Σχολής” πρόσθεσαν πολεοδομικά σύνολα στο φόντο των αγιογραφιών της, έτσι κι ο Βλάσσης δημιούργησε εικόνες πόλης, για να συμπληρώσει τις συνθέσεις του. Ίσως και η μαξιμαλιστική τάση του, να συνδέται με κάποιους άδηλους, αδιευκρίνιστους τρόπους, με την τάση, μορφολογία και τεχνοτροπία,  του 16ου - 17ου αιώνα (Μπαρόκ) που στην Κρήτη εκφράστηκε με την ποίηση την λογοτεχνία και και βέβαια με την ζωγραφική.

Το Ηράκλειο υποδέχθηκε θερμά τον Αριστείδη Βλάσση και την σύντροφό του Ελβίρα, που είναι η  Μούσα, το ίνδαλμα και το συναισθηματικο στήριγμα του, αλλά και πολλές φορές το μοντέλο του. Το πρόσωπό της το ανακαλύπτουμε παντού, η μορφή της  λειτουργεί  σαν καταλύτης , σε σημαντικούς πίνακες του καλλιτέχνη.

 Δεν πλησιάσαμε το λεύκωμα των εντυπώσεων για την έκθεση, όμως θέλαμε να γράψουμε ένα δίστιχο, μια μαντινάδα γαι τον εκλεκτό ζωγράφο του Ηρακλείου, που ζωντανεύει εικόνες του παρενθόντος μας, του Μεγάλου Κάστρου:

“Παππού είχε το Δομένικο ζωγράφο ξακουσμένο που του έδωσε φτερά και φως δρόμο στο πεπρωμένο”.