Εύφορες πεδινές και ημιορεινές εκτάσεις είναι το χαρακτηριστικό της Μεγαλονήσου, της οποίας η οικονομία στο πέρασμα των αιώνων βασίστηκε στις αγροτικές δραστηριότητες. Η καλλιέργεια της ελιάς, των εσπεριδοειδών, των λαχανικών και των φρούτων αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του πολιτισμού και της ιστορίας της Κρήτης και των ανθρώπων της. Οι Κρητικοί καλλιεργούν κάθε πρόσφορο σημείο του νησιού. Από τις εύφορες κοιλάδες και τα οροπέδια του νησιού μέχρι τις ακτές και τις άκρες των βράχων. 

Το εύκρατο κλίμα του νησιού επιτρέπει την παραγωγή φυτικών και ζωικών τροφίμων ιδιαίτερης διατροφικής αξίας για τον ανθρώπινο οργανισμό, συμβάλλοντας στη διάσημη κρητική διατροφή. 



«Φλερτ» με τη βιολογική καλλιέργεια

Στόχος η παραγωγή υψηλής ποιότητας βιολογικών προϊόντων

Η επιστροφή στα αυθεντικά προϊόντα κυρίως μικρών παραγωγών και μάλιστα υψηλής ποιότητας είναι η ευρωπαϊκή τάση των τελευταίων ετών. Η οικονομική κρίση δεν φαίνεται να επηρεάζει την αναζήτηση προϊόντων ποιότητας από τους Γερμανούς, τους Γάλλους, τους Άγγλους, τους Ελβετούς και κάθε Ευρωπαίο καταναλωτή, ο οποίος εγκαταλείπει τις μεγάλες φίρμες.

Σημαντικό κομμάτι στην ζήτηση προϊόντων με την ένδειξη «σπιτικό», «οικογενειακή παραγωγή», «συνεταιριστικό», «χειροποίητο», «ΠΟΠ» κ.α. φαίνεται να κατέχουν τα βιολογικά. Τάση που δημιουργεί συγκριτικά πλεονεκτήματα για την Ελλάδα, όπου παρατηρείται και η χαμηλότερη διείσδυση στη συνολική κατανάλωση τροφίμων σε σύγκριση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Μεγάλη βιοποικιλότητα, ευνοϊκές κλιματικές και γεωμορφολογικές συνθήκες συνηγορούν υπέρ μιας παραγωγής υψηλής ποιότητας βιολογικών προϊόντων.

Στις ιδιαίτερες εδαφολογικές και κλιματολογικές συνθήκες της Κρήτης εστίασαν το 2005 τα 11 ιδρυτικά μέλη της «ΒΙΑΝΑΜΕ ΑΕ Βιολογική Αναπτυξιακή Μεσσαράς» και προχώρησαν στη δημιουργία ενός δικτύου παραγωγών, οι οποίοι συνεργάζονται συντονισμένα σε όλο το νησί της Κρήτης για την παραγωγή προϊόντων βιολογικής γεωργίας με αυστηρά ευρωπαϊκά κριτήρια. Σήμερα, η εταιρεία απαριθμεί 22 μετόχους και όπως σημειώνει ο πρόεδρός της κ. Φίλιππος Κυδωνάκης «Είμαστε αναγνωρισμένη ομάδα παραγωγών από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης».

Όπως επισημαίνει ο διευθυντής του καταστήματος Α’ Ηρακλείου της Τράπεζας Πειραιώς κ. Νικόλαος Ζένιος: «Η Συμβολαιακή Γεωργία ήρθε για να δώσει λύσεις σε καίρια και χρόνια προβλήματα του αγροτικού τομέα. Τέτοια διαρθρωτικά προβλήματα είναι η περιορισμένη σύνδεση μεταξύ πρωτογενούς και δευτερογενούς τομέα παραγωγής, η έλλειψη συντονισμού των διαδικασιών στην αλυσίδα εμπορίας των προϊόντων και η παροχή ρευστότητας σε όλα τα στάδια. Σε αυτά προστίθενται η απουσία δεσμών εμπιστοσύνης μεταξύ παραγωγών και επιχειρήσεων και η έλλειψη εξασφάλισης του παραγωγού ότι θα πουλήσει τα προϊόντα του σε προκαθορισμένες τιμές που καλύπτουν το κόστος. Επίσης, υπάρχει δυσκολία διαχείρισης του κόστους παραγωγής, ευθυγράμμισης της αλυσίδας και προγραμματισμού των εξαγωγών».

Σύμφωνα με τον κ. Ζένιο, «ένα μελλοντικό ελληνικό εξαγωγικό εγχείρημα στο χώρο των βιολογικών προϊόντων, υποστηρίζεται και από το γεγονός ότι το 30% των ενισχύσεων του πρώτου πυλώνα της ΚΑΠ για την περίοδο 2014 -2020 συνδέεται υποχρεωτικά με παραγωγή φιλική προς το περιβάλλον, αποκατάσταση, διατήρηση και βελτίωση των οικοσυστημάτων, που εξαρτώνται από γεωργία και δασοκομία, προαγωγή της αποτελεσματικότητας των πόρων και μετάβαση σε οικονομία χαμηλού διοξειδίου του άνθρακα».

Σε περίοδο οικονομικής κρίσης, η ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην καταπολέμηση της ανεργίας και στην ορθολογικότερη αξιοποίηση των περιορισμένων διαθέσιμων οικονομικών πόρων. Οι θέσεις απασχόλησης που δημιουργούνται είναι περισσότερες από εκείνες της συμβατικής, αφού πολλές εργασίες δεν γίνονται με χημικά αλλά χειρονακτικά ή με μηχανικά μέσα, ενώ αυξάνεται η οικονομική αυτονομία των εκμεταλλεύσεων λόγω των χαμηλότερων εισροών που απαιτούνται. Η δημιουργία περισσότερων θέσεων ισχύει για το σύνολο σχεδόν των βιολογικών καλλιεργειών και σε σύγκριση με τις συμβατικές αυξάνεται 20-60% ανάλογα με το παραγόμενο είδος.

Σύμφωνα με μελέτη της Τράπεζας Πειραιώς, την οποία συνέταξε ο Δρ. Αθανάσιος Δαγκαλίδης, η αξία των πωλήσεων βιολογικών προϊόντων στην ελληνική αγορά εκτιμάται σε λιγότερο από 200 εκατ. ευρώ εκ των οποίων πάνω από το 60% αφορά εισαγόμενα, που θα μπορούσαν εύκολα να παραχθούν στην Ελλάδα, λόγω των ευνοϊκών καιρικών συνθηκών. Η αγορά των βιολογικών στην Ελλάδα έχει προοπτικές εφόσον υπάρξει αύξηση της προσφοράς εγχώριων προϊόντων σε λογικές τιμές και αύξηση της παρουσίας τους στα σημεία λιανικής πώλησης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στα τέλη του 2011, δραστηριοποιούνταν 18.415 βιοκαλλιεργητές, 1.506 μεταποιητές, 5 εισαγωγείς και 27 χονδρέμποροι, διακινητές κ.λπ.

Από στοιχεία της Eurostat (2010), προκύπτει ότι στον κλάδο κυριαρχεί η καλλιέργεια της ελιάς καθώς καλύπτει το 46,4% των βιολογικών εκμεταλλεύσεων (περίπου 10.640 στρέμματα). Το 21% των συνολικών εκμεταλλεύσεων βρίσκεται στη Δυτική Ελλάδα με το 50% εξ αυτών να έχει έκταση μεταξύ 2 και 10 εκταρίων.

Τον Ιανουάριο του 2013 εκτιμάται ότι λειτουργούσαν 322 εξειδικευμένα καταστήματα σε όλη την χώρα εκ των οποίων 150 στην Αθήνα (46,6% του συνόλου), 54 (16,8%) στην Θεσσαλονίκη και τα υπόλοιπα σε διάφορες πόλεις της περιφέρειας. Συνολικά στην χώρα γίνονται 47 βιολογικές λαϊκές εκ των οποίων 27 στην Αθήνα, 10 στη Β. Ελλάδα, 4 Κρήτη, 4 Θεσσαλία.

Ασφαλή φρούτα

και λαχανικά

Η τήρηση των κανόνων ορθής γεωργικής πρακτικής κατατάσσει την Ελλάδα στην λίστα των χωρών με τα πιο ασφαλή φρούτα και λαχανικά στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Σύμφωνα με στοιχεία του Συνδέσμου Ελληνικών Επιχειρήσεων Εξαγωγής, Διακίνησης Φρούτων Λαχανικών και Χυμών INCOFRUIT-HELLAS, σημειώνεται σημαντική αύξηση του όγκου των εξαγωγών. Το 2013 άγγιξε σχεδόν το 8% φτάνοντας τα 1.158,59 εκατ. κιλά, ενώ για το σύνολο του 2014 υπολογίζεται ποσοστιαία αύξηση 9%, δηλαδή ο όγκος των εξαγωγών θα ξεπεράσει τα 1.260 εκατ. κιλά. Εν τούτοις δεν κινείται σε θετικά επίπεδα και η αξία των εξαγωγών, καθώς η οικονομική κρίση έχει οδηγήσει σε μείωση των τιμών πώλησης περιορίζοντας στα 765 εκατ. ευρώ τα συνολικά έσοδα.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι την εμπορική περίοδο 2012 -2013, η Ελλάδα εξήγαγε σχεδόν το 1/3 της συνολικής παραγωγής σταφυλιών, δηλαδή 63.005 τόνους, κυρίως προς τη Γερμανία (22.000 τόνους), το Ηνωμένο Βασίλειο (10.301 τόνους), την Ολλανδία ( 8.512 τόνους) και την Πολωνία (4.825 τόνους). Σε ικανοποιητικά επίπεδα κινούνται και οι εξαγωγές των υπολοίπων φρούτων και λαχανικών, ενώ έδαφος φαίνεται να κερδίζει και η παραγωγή οπωροκηπευτικών από θερμοκήπια –αν και ο τομέας αυτός βρίσκεται ακόμα σε εμβρυακό στάδιο. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, στη χώρα μας υπάρχουν 50.000 στρέμματα θερμοκηπιακής καλλιέργειας. Στην Ισπανία, αντιστοίχως, καλλιεργούνται 600.000 στρέμματα και στην Τουρκία 400.000 στρέμματα. Όλο τον χρόνο στην Ελλάδα παράγονται ντομάτες, μελιτζάνες, κολοκύθια και κάθε είδους οπωρολαχανικά για να καλυφθούν οι ανάγκες της ελληνικής αγοράς, ενώ ένα μεγάλο μέρος προορίζεται για εξαγωγή. Θερμοκήπια υπάρχουν πολλά στην Κρήτη, στην Πελοπόννησο, στην Στερεά και στην Πρέβεζα.

Σύμφωνα με τις καταγραφές του Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF), ως προς τις υπερβάσεις σε υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε φρούτα και λαχανικά, τα ελληνικά προϊόντα κατατάσσονται στις πρώτες θέσεις από απόψεως καθαρότητας. Στοιχείο το οποίο γνωρίζουν τόσο οι Έλληνες όσο και οι Ευρωπαίοι καταναλωτές, οι οποίοι φαίνεται να δείχνουν μια προτίμηση στα ελληνικά προϊόντα ευνοώντας σημαντικά τις εξαγωγές.

Η καλλιέργεια σε θερμοκήπια και δη η ανάκαμψη των εξαγωγών στηρίζεται και από το πρόγραμμα Συμβολαιακής Γεωργίας, που παρέχει ενίσχυση στους παραγωγούς, καθώς καλύπτει όλη την παραγωγική, εφοδιαστική και μεταποιητική αλυσίδα του αγροτικού προϊόντος. Ταυτόχρονα, υποστηρίζει την επωφελή συνεργασία παραγωγών και επιχειρήσεων εμπορίας, μεταποίησης, αλλά και διάθεσης της αγροτικής παραγωγής με μια κοινή συμφωνία προς την κατεύθυνση του αμοιβαίου οφέλους.

Οι αγορές της Γερμανίας, της Αγγλίας, της Ολλανδίας, της Αυστρίας και της Τσεχίας είναι ο τελικός προορισμός των περίπου 5.500 τόνων σταφυλιών (ποικιλίες σουλτανίνας, τόμσον, σουπέριορ, σουπλίμα και περλέτ) που συλλέγονται κάθε χρόνο στο τυποποιητήριο της κρητικής εταιρείας Περβολαράκης Λ. –Κουτσομπός Γ., στον Προφήτη Ηλία του νομού Ηρακλείου. Η εταιρεία είναι εξαγωγική σε ποσοστό πάνω από το 99%. «Στο εξωτερικό, η εικόνα του ελληνικού προϊόντος ολοένα και αναβαθμίζεται, ενώ και οι παραγωγοί, λόγω της κρίσης στην εγχώρια αγορά, τα τελευταία χρόνια στρέφονται στις εξαγωγές», υπογραμμίζει ο πρόεδρος της εταιρείας κ. Λάμπρος Περβολαράκης και στέκεται στην στενή σχέση που υπάρχει με τους 400 αμπελουργούς, στους οποίους παρέχουν βοήθεια σε εφόδια και συμβουλές, θέτοντας στη διάθεσή τους, δικούς της γεωπόνους. Μια σχέση που ενισχύεται ακόμα περισσότερο με το πρόγραμμα Συμβολαιακής Γεωργίας. «Το πρόγραμμα είναι καλό και για τον παραγωγό, διότι εξασφαλίζει τη διάθεση της παραγωγής του, ενώ το επιτόκιο είναι πολύ χαμηλό και το κερδίζει με το παραπάνω από τις εκπτώσεις που έχει σε εφόδια μέσω της ‘Ειδικής Κάρτας του Αγρότη’. Παράλληλα, δίνει σε μας τη δυνατότητα να πληρώνουμε γρήγορα τον παραγωγό, να διατηρούμε ένα καλό όνομα στην αγορά και συγχρόνως να αυξήσουμε το τζίρο μας», καταλήγει ο κ. Περβολαράκης, σημειώνοντας ότι η εταιρεία συμμετέχει στην Συμβολαιακή και για τις θερμοκηπιακές καλλιέργειες της.

«Το σταφύλι είναι δύσκολο προϊόν, το αμπέλι θέλει φροντίδα σχεδόν όλο το χρόνο, έχει πολλά εργατικά», επισημαίνει ο 34χρονος Σπύρος Δασκαλάκης από το Κυπαρίσσι και προσθέτει: «Το πρόβλημα ρευστότητας λύνεται με το πρόγραμμα της Συμβολαιακής Γεωργίας της Τράπεζας Πειραιώς, ενώ παράλληλα παρέχεται άμεση εξόφληση του παραγωγού από την επιχείρηση».

Λύση στο πρόβλημα ρευστότητας έδωσε η Συμβολαιακή Γεωργία και στον αμπελουργό κ. Μανόλη Καλλέργη, ο οποίος δεν στάθηκε τυχερός την τελευταία καλλιεργητική περίοδο. «Δυστυχώς, είχαμε μεγάλη καταστροφή, λόγω των βροχοπτώσεων στο Ηράκλειο. Μια έκταση 20 στρεμμάτων απέδωσε σταφύλια αξίας μόλις 1.000 ευρώ». Και προσθέτει: «Συμβαίνουν αυτά. Ειδικά με το επιτραπέζιο σταφύλι, μια βροχή μπορεί να καταστρέψει τους κόπους μιας χρονιάς».

Φίλιππος Κυδωνάκης

“Η ΒΙΑΝΑΜΕ επέλεξε την Τράπεζα Πειραιώς γιατί διευκόλυνε τους παραγωγούς”

Η ΒΙΑΝΑΜΕ έχει επιλέξει εξαρχής την καθετοποίηση της παραγωγής, καθώς οργανώνει, προγραμματίζει και παρακολουθεί την παραγωγή των προϊόντων, παρέχοντας τεχνική υποστήριξη, προμήθεια των απαραιτήτων εφοδίων και εκπαίδευση στους παραγωγούς – μέλη της, με κύριο στόχο την υψηλή ποιότητα των προϊόντων. Η ΒΙΑΝΑΜΕ έχει επιλέξει την συμμετοχή στην Συμβολαιακή Γεωργία της Τράπεζας Πειραιώς, καθώς όπως επισημαίνει ο πρόεδρος κ. Κυδωνάκης: «Με τον τρόπο αυτό διευκολύνουμε τους παραγωγούς κατά την αγορά αγροτικών εφοδίων».

Τα 600 ιδιόκτητα καλλιεργούμενα στρέμματα των μετόχων, καθώς και η προμήθεια προϊόντων από 70 παραγωγούς από όλη την χώρα φέρνουν πάνω από 1.000 τόνους κηπευτικά στις αποθήκες της εταιρείας. Το 70% της ποσότητας αυτής εξάγεται σε Γερμανία, Σουηδία, Αυστρία, Κύπρο και πρόσφατα και στην Ελβετία, ενώ το υπόλοιπο 30% πωλείται στην εγχώρια αγορά.

Νεκτάριος Μαραθάκης - “Η χρηματοδότηση της ΑΣΠΕΡΣΑ λειτουργεί υπέρ του παραγωγού”

«Τα βιολογικά προϊόντα παρουσιάζουν μεγάλη δυναμική για διοχέτευση στις αγορές του εξωτερικού, οι οποίες είναι και πιο οργανωμένες» επισημαίνει ο εκ των ιδρυτών της ΑΣΠΕΡΣΑ ΕΠΕ, πολιτικός μηχανικός κ. Νεκτάριος Μαραθάκης. Διευκρινίζει δε ότι στην εγχώρια αγορά, η οικονομική κρίση επέφερε κάθετη πτώση, η οποία μετριάζεται πλέον λόγω της σημαντικής μείωσης –ακόμα και κατά 50%- των τιμών πώλησης. Η ΑΣΠΕΡΣΑ έχοντας συμπληρώσει πάνω από 10 χρόνια παρουσίας στην αγορά βιολογικών κρητικών προϊόντων παρουσιάζει ισχυρή εξαγωγική δραστηριότητα. Σε ετήσια βάση εξάγονται σε Αυστρία, Γερμανία, Δανία, Ολλανδία, Βουλγαρία και Ρουμανία περίπου 3.000 τόνοι από κρητικά ντοματίνια, πιπεριές, αγγούρια, πεπόνια και καρπούζια, που παράγονται από σχεδόν 130 παραγωγούς της Μεγαλονήσου. Στην εσωτερική αγορά και συγκεκριμένα στα σούπερ μάρκετ πωλούνται περίπου 600 τόνοι πορτοκάλια και κάθε είδους εποχικό φρούτο ή λαχανικό.

Η επιχείρηση εντάχθηκε στο πρόγραμμα Συμβολαιακής Γεωργίας της Τράπεζας Πειραιώς. «Η χρηματοδότηση της ΑΣΠΕΡΣΑ λειτουργεί υπέρ του παραγωγού, για τον οποίο ο χρόνος πίστωσης περιορίστηκε στον ένα μήνα από δυόμισι που ήταν. Όσο δε για την επιχείρηση, της άνοιξε επενδυτικούς δρόμους, καθώς προχώρησε σε factoring με πελάτες του εξωτερικού» τονίζει ο κ. Μαραθάκης.

Γεώργιος Ρηγάκης - “Η ενίσχυση του παραγωγού ο κύριος ρόλος της συμμετοχής της “Ρήγας ΑΕ” στο πρόγραμμα”

Η εταιρεία «Ρήγας ΑΕ» είναι μια οικογενειακή επιχείρηση, η οποία λειτουργεί από το 1971. Σήμερα διακινεί 10.000 με 15.000 τόνους φρούτων και λαχανικών θερμοκηπιακής καλλιέργειας σε ετήσια βάση. Ντομάτες, αγγούρια, πιπεριές, κολοκύθια, μελιτζάνες και φρούτα είναι τα προϊόντα που συλλέγει από τους 300 -400 συνεργαζόμενους παραγωγούς. Τα προϊόντα αυτά εξάγονται σε ποσοστό 50% με 60% σε Γερμανία, Αυστρία, Σλοβενία, Σλοβακία, Τσεχία, Ρουμανία, Βουλγαρία και Σερβία, ενώ το υπόλοιπο απορροφάται στην εγχώρια αγορά. «Η ενίσχυση του παραγωγού ήταν άλλωστε και ο κύριος λόγος συμμετοχής μας στο πρόγραμμα Συμβολαιακής Γεωργίας» σημειώνει από την εταιρεία ο κ. Γεώργιος Ρηγάκης.

«Είναι εργαλείο στα χέρια σου, για την περίπτωση που ξεμείνεις από ρευστό» σημειώνει ο κ. Μιχάλης Καραζάκης, ο οποίος προμηθεύει με περίπου 40-45 τόνους πιπεριές κάθε χρόνο την εταιρεία Ρήγας από τα 5 στρέμματα που καλλιεργεί στη Νέα Ανατολή της Ιεράπετρας.

Την Συμβολαιακή Γεωργία της Τράπεζας Πειραιώς επέλεξε και ο κ. Ζαχαρίας Πατεράκης, ο οποίος προμηθεύει με 65 -70 τόνους μελιτζάνας την εταιρεία Ρήγας. Και όπως λέει χαρακτηριστικά: «Την επέλεξα για δική μου διευκόλυνση με την πίστωση που μου παρέχει».