Υπάρχει η δυνατότητα επιλογής και προβολής μιας επαρχιακής ελληνικής πόλης σαν Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης του 2021. Η Ελλάδα μπορεί να αναδείξει, στο πλαίσιο του σημαντικού νησιωτικού της χαρακτήρα, τον άξονα Χανιά – Ηράκλειο για το ρόλο αυτό. Θα αποτελέσει μια ευκαιρία αναγνώρισης του μεσογειακού χώρου της Ευρώπης και του ευρωπαϊκού νησιωτικού πλέγματος που τον συνθέτουν από την Κύπρο μέχρι την Κορσική.
Η Κρήτη με το δίπολο Ηράκλειο – Χανιά είναι ένας γνωστός ευρωπαϊκός και παγκόσμιος προορισμός, με υποδομές ικανές να δεχθούν το βάρος μιας τέτοιας λειτουργίας τους για το έτος 2021. Η ίδια η Ευρώπη μπορεί να αναδείξει τις ιστορικές και πολιτιστικές της καταβολές από την αυγή των μεγάλων πολιτισμών της ανθρωπότητας που αποκάλυψαν στο σύγχρονο κόσμο κορυφαίες φυσιογνωμίες της παγκόσμιας ιστορικής έρευνας, όπως οι Σλήμαν και Έβανς. Στον άξονα Μυκηνών – Κρήτης - Αιγύπτου και Κυδωνίας – Μεσοποταμίας η Κρήτη είναι κόμβος σ’ ένα σταυροδρόμι πολυπολιτισμικό και ταραγμένο μέχρι σήμερα. Η ανάδειξη του δίπολου Ηράκλειο – Χανιά, Κάντια – Κυδωνίας, μπορεί ακόμη να φωτίσει το ιστορικό μέτωπο ενός σύγχρονου ανθρωπιστικού δράματος απέναντι στο οποίο η Ευρώπη πρέπει να σταθεί με προσοχή. Υπάρχει χρόνος για επεξεργασία και οργάνωση όλων των σημαντικών διαστάσεων του εγχειρήματος για την Ελλάδα και την Ευρώπη.
Η Κρήτη αποτελεί ένα μοναδικό παράδειγμα γεωγραφικού χώρου με αδιάκοπη εναλλαγή κορυφαίων πολιτιστικών εξάρσεων. Από τη νεολιθική εποχή και τα Μινωικο-Μυκηναϊκά χρόνια είναι το πεδίο συνεχών ανθρώπινων κυμάτων διακεκριμένης ιστορικής παρουσίας: Η Κρήτη στο επίκεντρο των Λαών της Θάλασσας κατά την κατάρρευση των μεγάλων πολιτισμών της ανθρωπότητας, με σπουδαίες θέσεις της Πρωτογεωμετρικής έως Αρχαϊκής εποχής. Η εκατόμπολη Κρήτη των Ομηρικών επών και της Ελληνιστικής αρχαιότητας. Η Κρήτη των Ρωμαϊκών χρόνων και του Αποστόλου Παύλου. Η Βενετσιάνικη και η Οθωμανική Κρήτη που μπορεί να αναδειχθεί στην προσεχή πενταετία σ’ ένα τεράστιο αρχαιολογικό χώρο και ένα μνημείο της παγκόσμιας Ιστορίας.
Με τις περίπου 1000 κατάγραφες εκκλησίες της που παραπέμπουν από την Κρητική Σχολή Αγιογραφίας στο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο. Με τα δεκάδες αρχαία θέατρα που εκτείνονται ως το Αναγεννησιακό θέατρο της νεώτερης Ευρώπης, οι επισκέπτες του δίπολου Ηράκλειο – Χανιά μπορούν να έχουν μοναδικές ευκαιρίες εξοικείωσης με κορυφαίες εξάρσεις του παγκόσμιου και του Ευρωπαϊκού πολιτισμού. Πάνω από 100 χρόνων ανασκαφές και συντηρήσεις σπουδαίων μνημειακών θέσεων του παρελθόντος, είναι εύκολο και όχι ιδιαίτερα δαπανηρό να αναδειχθούν και να ενοποιηθούν σ’ ένα απέραντο αρχαιολογικό πάρκο, από κοινού με νεώτερα μνημεία διάσπαρτα στο νησί. Όπως τα Βυζαντινά και Μεσαιωνικά κάστρα από την Ελούντα ως τη Σούδα. Με τους αρχαίους ναούς που μετατράπηκαν σε χριστιανικές εκκλησίες και τα διάσπαρτα τζαμιά και τους τεκέδες. Στον άξονα Ηρακλείου – Χανίων είναι δυνατό στον ορίζοντα του 2021 να αναδειχθεί ένα μοναδικό πανόραμα διαδοχικών φάσεων της Ευρωπαϊκής Ιστορίας.
Θα αναδειχθεί, επίσης, ένα μοναδικό χωνευτήρι πολιτισμών: Με τις Εβραϊκές και τις Αρμενικές κοινότητες του νησιού. Με τις εκκλησίες και τα «σπιτάλια» των Σταυροφόρων. Η Κρήτη των Βυζαντινών και των Ενετικών οικογενειών. Η Κρήτη της Pax minoica και των απελευθερωτικών διαχρονικών αγώνων απέναντι στα νεώτερα κύματα κατακτητών και επιβουλέων: Ένα κράμα που συνεχίζει και σήμερα να υποδέχεται με διαχρονικό πνεύμα φιλοξενίας τους παραθεριστές στις αμμουδιές και τις χιονισμένες βουνοκορφές της.
Δημιουργικός συγκρητισμός
Η ανάθεση του ρόλου πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης στο δίπολο Ηράκλειο – Χανίων θα αποτελέσει μια μοναδική ευκαιρία συσπείρωσης των δημιουργικών δυνάμεων της Κρήτης προς ένα αξιόλογο κοινό στόχο. Θα δώσει τη δυνατότητα να φρεσκαριστούν και να εκσυγχρονιστούν οι ξενοδοχειακές υποδομές μας που, σ’ ένα βαθμό, υποβαθμίστηκαν σταδιακά μαζί με τα φυσικά τοπία και περιβάλλοντά τους που ουδέποτε, δυστυχώς, αποτέλεσαν στόχο ποιοτικής οργάνωσης από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες. Τόσο στη φάση οργάνωσης του φακέλου, όσο και της εκτέλεσης παρεμβάσεων και έργων που θα υπηρετήσουν αποτελεσματικά ένα τέτοιο όραμα, θα κινητοποιήσουν το αναγκαίο επιστημονικό, ιδιαίτερα το νεανικό, προσωπικό που έχει σήμερα αγχωθεί στις κρατούσες συνθήκες απραξίας.
Αν δεχτούν οι τοπικοί φορείς και υιοθετήσει το κράτος το συγκεκριμένο στόχο, θα επιταχυνθεί η λύση προβλημάτων που σήμερα μας απασχολούν και έχουν κουράσει δικούς μας και ξένους: Της οργάνωσης των διεθνών και εθνικών πυλών διακίνησης προσώπων και προϊόντων στην Κρήτη. Της βελτίωσης των χερσαίων οδικών και όχι μόνο υποδομών. Της αναβάθμισης των νοσοκομειακών μας ιδρυμάτων, ώστε να δεχθούν ένα αυξημένο κύμα επισκεπτών. Της ανάπλασης οικιστικών κέντρων. Της ορθής ενσωμάτωσης τη; Κυδωνίας και της Κνωσού στις νέες μεγαλουπόλεις των Χανίων και του Ηρακλείου. Της συνύπαρξης άλλων αρχαιολογικών μνημείων με οικιστικά σύνολα όπως του Πετρά στη Σητεία και των πολυάριθμων άλλων αρχαιολογικών ευρημάτων σε άλλους οικισμούς μας.
Θα μπορέσουμε, με τη συγκεκριμένη αφορμή, να επισπεύσουμε έργα αναγκαία για τις υποδομές της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2021. Όπως του Πολιτιστικού Κέντρου Ηρακλείου. Του Μουσείου του Π. Κρήτης με επίκεντρο την Ελεύθερνα. Της οργάνωσης, ίσως, του Αγίου Πέτρου Ηρακλείου σε Μουσείο Μεσαιωνικής και Εκκλησιαστικής Τέχνης: Γενικότερα θα επιτρέψει η υλοποίηση αυτού του στόχου την αναδιοργάνωση της Κρήτης και ανάδειξη του μοναδικού πολιτιστικού πλεονεκτήματος που διαθέτει για όλη την Ευρώπη.
Θα κινητοποιήσουμε, ταυτόχρονα, ώριμες συμμαχίες που είναι δυνατό να μας στηρίξουν διευρωπαϊκά για αμοιβαίο όφελος: Όπως της Βενετίας και της Ιταλίας, γενικότερα, για την ανάδειξη της μεσαιωνικής φυσιογνωμίας της Κρήτης. Του Τολέδο, της Ανδαλουσίας και της Ισπανίας, ευρύτερα, για την επισήμανση δεσμών μας, όπως της Αραβοκρατίας και του Ελ Γκρέκο. Της Αγγλίας για προβολή του τεράστιου έργου της Αγγλικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Κρήτη και τόσες άλλες δυνατότητες μας διεθνών δεσμών. Που για πολλές δεκαετίες έχουν καλλιεργηθεί απο κορυφαίες επιστημονικές προσωπικότητες της Κρήτης και ξένους. Αυτονόητος μοχλός προβολής και ανάδειξης αυτού του στόχου είναι, ασφαλώς, τα Δημοτικά Συμβούλια Ηρακλείου και Χανίων, από κοινού με τις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες του Νησιού και το Πανεπιστήμιο Κρήτης.
