Του Ιωάννη Ηλ. Αλεξάκη*

Την 24η Απριλίου 2015 στο ΕΡΙΒΑΝ της Αρμενίας και στην Καλλιπολη της Τουρκίας, η ανθρωπότης απέτισε φόρον τιμής αντίστοιχα στα θύματα της γενοκτονίας των Αρμενίων αφ’ ενός και της εκστρατείας των Δαρδανελλίων αφ’ ετέρου το 1915, η οποία πραγματοποιήθηκε ύστερα από εισήγηση του Ουΐστον Τσώρτσιλ (αντίπαλοι οι Αγγλογάλλοι και οι Γερμανοτούρκοι).

Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης έδωσαν ορθώς ευρεία δημοσιότητα, δυστυχώς όμως παρέλειψαν να προβάλουν το όραμα και τις προσπάθειες του τότε Πρωθυπουργού και υπουργού των Στρατιωτικών της Ελλάδος Ελευθέριου Βενιζέλου για τη συμμετοχή της χώρας μας στην ως άνω εκστρατεία, η οποία εάν επραγματοποιήτο θα συντόμευε το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου με νίκη των δυνάμεων της ΑΝΤΑΝΤ, ενώ η τύχη της Κωνσταντινούπολης και του Μικρασιατικού Ελληνισμού μάλλον θα ήταν ασφαλώς διαφορετική. Σύμφωνα με την ιστορίαν που έχει εκδώσει το Γενικόν Επιτελείον Στρατού (Γ.Ε.Σ.), ο μεγαλουργός κυβερνήτης Ελευθ. Βενιζέλος εξετίμησε ότι η εκστρατεία των Δαρδανελλίων ενδιέφερε άμεσα την Ελλάδα, διότι επρόκειτο για επίθεση που αντικειμενικό σκοπό είχε την Κωνσταντινούπολη. Ο Έλληνας πρωθυπουργός σχεδίαζε να θέσει στη διάθεση των συμμάχων ένα (1) σώμα στρατού-από τα πέντε (5) που διέθετε ο ελληνικός στρατός-και ολόκληρο τον στόλο για να συμμετάσχουν στην εκστρατεία. Την 15/02/1915 ενημέρωσε τον Βασιλέα και την 16/02/1915 διεβίβασε, μέσω του Άγγλου πρέσβεως στην Αθήνα, την πρότασή του στη Βρεττανική Κυβέρνηση, ενώ συγχρόνως διέταξε τον Αρχηγόν της Επιτελικής Υπηρεσίας του Γ.Ε.Σ., αντισυνταγματάρχη Ιωάννη Μεταξά να προετοιμάσει το σχέδιο εκτελέσεως της επιχειρήσεως. Το εσπέρας της ίδιας ημέρας έφθασε στην Αθήνα η απάντηση της βρετανικής κυβέρνησης. Το Λονδίνο αποδεχόταν ευχαρίστως την ελληνική βοήθεια και δήλωνε ότι «επιθυμεί ζωηρώς τη συμβολή του ελληνικού στόλου στην επιχείρηση». Την 17/02/1915 ο πρωθυπουργός μετέβη στα ανάκτορα όπου ενημέρωσε τον Βασιλέα και του ανέγνωσε το υπόμνημα του προς Αυτόν. Εξερχόμενος ο Έλληνας κυβερνήτης έμεινε άναυδος, συναντήσας στον προθάλαμο τον υφιστάμενό του Αντ/ρχη Ι. Μεταξά, ο οποίος ανέμενε να γίνει δεκτός σε ακρόαση όχι μόνο χωρίς έγκριση, αλλά και χωρίς ενημέρωση των προϊσταμένων του. Αντί λοιπόν ο Ι. Μεταξάς να συντάξει το Σχέδιον που τον διέταξε ο Ελ. Βενιζέλος παρέδωσε στα Ανάκτορα έκθεση με την οποία υποστήριζε ότι η συμμετοχή της Ελλάδας στην επιχείρηση των Δαρδανελλίων ήταν «… ασύμφορος και επικίνδυνος …» για το Έθνος. Δηλαδή στον «Κόρφον του Βενιζέλου οι αντίπαλοι του είχαν βάλει φίδια». Πώς λοιπόν ο ΜΕΓΑΣ αυτός πολιτικός θα μπορούσε να πραγματοποιήσει τα οράματά του για την Ελλάδα; Ύστερα απ’ αυτήν την εξέλιξη συνεδρίασε το Συμβούλιον του Στέμματος, στο οποίο η πρόταση του Ελ. Βενιζέλου έγινε αποδεκτή, ο Βασιλεύς όμως διετήρησε τις επιφυλάξεις του και τελικώς δεν υιοθέτησε την πρόταση του πρωθυπουργού του με αποτέλεσμα ο τελευταίος να παραιτηθεί της πρωθυπουργίας (αντικαταστάθηκε από τον Δημήτριον Γούναρην). Και μπορεί μεν οι Σύμμαχοι στα Δαρδανέλλια να απέτυχαν με μεγάλες μάλιστα απώλειες, είναι όμως πολύ πιθανόν όπως, εάν συμμετείχε η μικρή ΕΛΛΑΣ στην εκστρατεία, το αποτέλεσμα της να ήτο διαφορετικόν, διότι ο ελληνικός στρατός τότε ήτο ο καλλίτερος της Ευρώπης, μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους που κατενίκησε την Τουρκίαν και την Βουλγαρίαν το ηθικόν του ήτο ακμαιότατον και ο ελληνικός στόλος με αρχηγόν τον ναύαρχον Παύλο Κουντουριώτην ήτο ακαταμάχητος και κυρίαρχος του Αιγαίου Πελάγους. Ο εθνάρχης και εθνεργέτης Βενιζέλος, που είχε άμεση αντίληψη των δυνατοτήτων του Ελληνικού στρατεύματος και του στόλου την εποχήν εκείνην πίστευε ακράδαντα στη νίκη των Συμμάχων εφ’ όσον συμμετείχαν στην εκστρατεία οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Μιλώντας στη Βουλή των Ελλήνων την 13 Αυγούστου 1917, ο Ελευθέριος Βενιζέλος αναφέρθηκε στην εκστρατεία των Δαρδανελλίων και στην πρότασή του για συμμετοχή σ’ αυτήν της Ελλάδας, για να τονίσει ότι εάν ο ελληνικός στρατός συμμετείχε σ’ αυτήν από τα πρώτα της στάδια (5 Φεβρουαρίου 1915), πριν δηλαδή ενισχθυθεί η οχύρωση των Στενών από τους Τούρκους, η νίκη των συμμάχων θα ήταν βέβαια. Όποτε – πρόσθεσε στην ομιλία του εκείνη ο Βενιζέλος – ότι είχαμε ως Ελλάς ενώπιόν μας «μιαν ευκαιρίαν δια να επιδιώξωμεν τας υπεσχημένας σπουδαιοτάτας εδαφικάς παραχωρήσεις εν Μικρά Ασία» (σημ. συγγραφέως: Είχε γίνει σχετικός λόγος παραχωρήσεων από τον Βρεττανό υπουργό εξωτερικών).

Στην ίδια ομιλία του ο Βενιζέλος είπε ότι «η κατάληψις της Καλλιπόλεως θα ήτο (σσ εννοεί με τη συμμετοχή της Ελλάδας) το ευκολότερον στρατιωτικόν κατόρθωμα» και πρόσθεσε: «Είμαι βέβαιος ότι η κατάληψις της Καλλιπόλεως θα έφερε την εκκένωσιν της Κωνσταντινουπόλεως και την υπογραφήν της ειρήνης μετά της Τουρκίας την εποχήν εκείνην...».

Δυστυχώς ο Μεγάλος αυτός άνδρας της πατρίδος επειδή υπήρξε ΜΕΓΑΛΟΣ δεν «έκοψε τα πόδια του Ι. Μεταξά» τότε. Το αποτέλεσμα ήταν αντί η συμπεριφορά αυτή να τον νουθετήσει, ο εκ Κεφαλληνίας στρατιωτικός να γίνει μετά εικοσαετία ελέω Βασιλέως δικτάτορας της Ελλάδος. Είναι λυπηρόν που τα οράματα και οι προσπάθειες του Τιτάνα της πολιτικής στην ευρωπαϊκή τότε σκηνή Ελευθερίου Κ. Βενιζέλου που στόχευαν στο μεγαλείον της πατρίδος να έχουν ξεχασθεί με φυσιολογικό αποτέλεσμα ακόμη και ο τίτλος του Εθνάρχη να του αφαιρείται σιγά-σιγά και να απονέμεται σε σύγχρονους πολιτικούς χωρίς την ανάλογη προσφοράν.

Είναι σχεδόν βέβαιον πως εάν τότε στα οράματα του Βενιζέλου υπήρχε η πρέπουσα συμπαράσταση, ίσως η τύχη της πατρίδας μας να ήτο διαφορετική.

Το παραπάνω κείμενο αποσκοπεί μόνο στη βοήθεια για να αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια.

Διατελώ μετά τιμής

*Ο Ιωάννης Ηλ. Αλεξάκης είναι επίτιμος Αντιστράτηγος