Πριν από κάποια χρόνια ο μεγάλος βιολόγος Κόνραντ Λόρεντζ έγραψε το βιβλίο «Τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας», όπου περιγράφει και σχολιάζει επτά μεγάλα προβλήματα που έχει δημιουργήσει στον πλανήτη ο σύγχρονος πολιτισμός, τα οποία θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή στο σύνολό της. Προφανώς, ο τίτλος του βιβλίου παραπέμπει στα «επτά θανάσιμα αμαρτήματα», για τα οποία μιλά η (δυτική κυρίως) Εκκλησία, αμαρτήματα που, επειδή είναι πολύ βαριά, μπορεί να στερήσουν από τον άνθρωπο τη δυνατότητα της σωτηρίας, εκτός κι αν μετανοήσει και λάβει συγχώρηση από τον εξομολόγο του. Έχω καταλήξει να πιστεύω, εξ όσων βλέπω, ακούω και διαβάζω καθημερινά, ότι και οι κυβερνώντες σήμερα τη χώρα έχουν πέσει σε μια σειρά «αμαρτημάτων» (κι εξακολουθούν να παραδέρνουν μέσα σε αυτά), τα οποία έχουν φέρει τη χώρα μπροστά στην πόρτα της κολάσεως που λέγεται άτακτη χρεοκοπία. Κι όταν μιλώ για «αμαρτήματα», ασφαλώς δεν δίνω στη λέξη την εκκλησιαστική της σημασία. Η λ. «αμάρτημα» στα αρχαία ελληνικά σημαίνει το ατόπημα, το σφάλμα, την αστοχία, την αποτυχία. Με αυτή την έννοια, οι κυβερνώντες έχουν υποπέσει σε μια σειρά ατοπημάτων, αστοχιών και σφαλμάτων, που αν συνεχιστούν, είναι μαθηματικά σίγουρο πως θα τσακίσουν το καράβι της χώρας στα βράχια.
Αμάρτημα πρώτο: Η ίδια η δομή του κυβερνώντος κόμματος, με τις πολλές και διάφορες «συνιστώσες» και με την αβέβαιη συνισταμένη. Σύμφωνα με το φυσικό νόμο, η συνισταμένη έχει την ίδια διεύθυνση με αυτή των συνιστωσών, μόνο όταν όλες οι συνιστώσες έχουν την ίδια διεύθυνση. Συμβαίνει αυτό με το κυβερνών κόμμα; Από όσα τουλάχιστον βλέπουμε και πληροφορούμαστε, ασφαλώς όχι, όσο κι αν προσπαθούν έντεχνα να το αποκρύψουν. Τα πολλά πισωγυρίσματα, το «ήξεις αφίξεις», η αδυναμία δημιουργίας ενός σαφούς σχεδίου αντιμετώπισης της κρίσης, οι διαφορετικές ερμηνείες των ίδιων γεγονότων από τα μέλη της κυβέρνησης κ.ά. αποδεικνύουν ότι το ετερόκλιτο των συνιστωσών του ΣΥΡΙΖΑ («αριστερίστικο αχταρμά» τον αποκάλεσε ο Χρήστος Γιανναράς) αποτελεί (όσο κι αν βαπτίζεται ως δημοκρατική λειτουργία) σοβαρό ανασταλτικό παράγοντα στην κυβερνητική λειτουργία. Σ’ αυτό αν προστεθεί και η συγκυβέρνηση με τους δεξιούς εθνικόφρονες των ΑΝΕΛ, τότε το μείγμα γίνεται ακόμη πιο «θανάσιμο».
Αμάρτημα δεύτερο: Η προεκλογική υποσχεσιολογία (καθαρά λαϊκίστικη πολιτική στάση) και η πεισματική άρνηση του ΣΥΡΙΖΑ να δείξει έστω και την ελάχιστη βούληση συναίνεσης, στα χρόνια που ήταν αξιωματική αντιπολίτευση. Τώρα, ως κυβέρνηση, υποχρεωτικά και εκ των πραγμάτων θα διαψευστεί (ήδη προσπαθεί απελπισμένα να δείξει κάποια συνέπεια των λόγων με τα έργα της, αλλά μάλλον δεν της βγαίνει) και συγχρόνως θα βρίσκει διαρκώς μπροστά της την αντίστοιχη αρνητική στάση των κομμάτων της αντιπολίτευσης, σε μια στιγμή μάλιστα που η συναίνεση είναι απολύτως αναγκαία.
Αμάρτημα τρίτο: Η εθελούσια άγνοια κινδύνου. Λέω «εθελούσια», επειδή, σύμφωνα με όσα έλεγαν οι νυν κυβερνώντες πριν από τις εκλογές, έδιναν την εντύπωση ότι γνωρίζουν πολύ καλά τη σκληρή πραγματικότητα, τόσο δηλαδή την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας όσο και τον αυστηρό τρόπο λειτουργίας των ευρωπαϊκών και διεθνών «θεσμών». Αποδείχτηκε, όμως, από τις ενέργειές τους ότι είτε ήξεραν τον κίνδυνο και τον απέκρυπταν είτε δεν τον γνώριζαν κι όμως έλεγαν ότι μπορούν να τον αντιμετωπίσουν. Και στις δυο περιπτώσεις πρόκειται για εξαπάτηση του εκλογικού σώματος. Το αποτέλεσμα είναι ότι η άγνοια αυτή έχει τινάξει στον αέρα οποιοδήποτε πρόγραμμα της κυβέρνησης (αν υπήρχε τέτοιο), αφού είναι κοινοτοπία να πούμε ότι κάθε σχεδιασμός και προγραμματισμός δεν γίνεται επί τη βάσει ιδεολογημάτων αλλά του πολιτικού ρεαλισμού.
Αμάρτημα τέταρτο: Η φλυαρία των στελεχών της κυβέρνησης. Υπουργοί και υφυπουργοί, συνεπαρμένοι από το «πρώτη φορά αριστερά», δεν έπαψαν ούτε στιγμή να διαλαλούν το καινούργιο πολιτικό «εμπόρευμα» που έλεγαν ότι «κόμιζαν εις την πολιτικήν»(για να παραφράσω το ποίημα του Καβάφη) και να υπόσχονται τα πάντα, χωρίς καλά-καλά να γνωρίζουν τι γίνεται με τις διαπραγματεύσεις και τις δυσκολίες που προέκυπταν. Αντί να σκύψουν με σοβαρότητα πάνω στα τεράστια προβλήματα και με ρεαλισμό να δώσουν εφικτές λύσεις, ενδιαφέρονταν κυρίως για το ποιος θα φανεί πιο «φιλολαϊκός» λαϊκίζοντας. «Δεν μπορεί να εξηγηθεί αλλιώς πώς καταφέρνουν οι υπουργοί να βρίσκονται κάθε μέρα το πρωί στα τηλεπαράθυρα, το μεσημέρι στα ραδιόφωνα και το βράδυ στα τοκ σόου και παρ’ όλα αυτά να διοικούν το πολυδαίδαλο κράτος. Προφανώς με κάτι δεν ασχολούνται και αυτό είναι η δουλειά τους», έγραψε στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (03-04-2015) στο άρθρο του με τον τίτλο «Υπουργοί ανέτοιμοι για όλα» ο Πάσχος Μανδραβέλης. Σ’ όλα αυτά αν προστεθεί και το εν γένει χαλαρό, επιμελώς «αντισυμβατικό»και «νεανικό» ύφος που θέλησαν να εκπέμψουν (με τα σακίδια στον ώμο, τα πουκάμισα έξω, την απουσία γραβάτας κλπ.) και με το οποίο πήγαν να συνομιλήσουν με τους εταίρους, τότε η όλη εικόνα μάλλον έβλαψε την κυβέρνηση παρά την ωφέλησε. Φαίνεται ότι οι κυβερνώντες δεν έχουν καταλάβει ότι το «επικοινωνείν» είναι πολύ σημαντικό στην πολιτική, δεν αποτελεί όμως το ίδιο πολιτική. Εξάλλου, ο συμπλεγματικά επιδεικτικός «νάρκισσος», αυτός που επενδύει πολλά στο «φαίνεσθαι», ακόμη κι αν είναι ταλαντούχος, μόνο στη γελοιοποίηση οδηγείται τελικά.
Αμάρτημα πέμπτο: Η ψευδής αίσθηση της παντοδυναμίας, την οποία επέτεινε και το γεγονός ότι οι πρώτες μετά τις εκλογές δημοσκοπήσεις έδιναν στην κυβέρνηση πολύ μεγάλα ποσοστά αποδοχής στο λαό. Μάλιστα, η αίσθηση αυτή της παντοδυναμίας προήλθε με σχετική ευκολία, λόγω της αποτυχίας των αντιπάλων της και των άμετρων δικών της υποσχέσεων, με τις οποίες καλλιέργησε ένα φτηνό μεσσιανισμό στο εκλογικό σώμα. Πιστεύοντας ότι η εκλογική αυτή νίκη και η αριστερή μεσσιανική ιδεολογία (βεβαίως και ο ανοίκειος «γάμος» με το κόμμα των ΑΝΕΛ) αρκούσαν για να γίνουν οι μεγάλες ανατροπές στην Ελλάδα και (άκουσον, άκουσον!) στην Ευρώπη, η κυβέρνηση εγκλωβίστηκε σε ψευδαισθήσεις, κάνοντας λόγο για ρήξη με τους εταίρους και άλλα «επαναστατικά», προς ικανοποίηση του εσωτερικού της ακροατηρίου, τη στιγμή που ο χρόνος τρέχει αμείλικτος. Εκτός κι αν το νέο φορολογικό «κουστούμι»έχει ραφτεί ήδη για τους Έλληνες φορολογούμενους και πρέπει να καμουφλαριστεί με μεγάλα λόγια.
Αμάρτημα έκτο: Η Αριστερά έρμαιο της «αριστερής»ρητορείας. «Η Αριστερά που μας κυβερνάει σήμερα είναι εκ γενετής ρητορική – οι θεωρητικοί της, καθόλου τυχαία, είχαν ορμητήριο τα μπιστρό της πλατείας Κολωνακίου. Στις διαπραγματεύσεις τους σήμερα με τους δανειστές μας προτάσσουν ρητορεύματα που τα βαφτίζουν «πολιτικές προτάσεις διαπραγμάτευσης», ενώ οι σκληροπυρηνικοί καπιταλιστές συνομιλητές τους, ασύγκριτα συνεπέστεροι στον Ιστορικό Υλισμό από τους μαρξιστές, απαιτούν «νούμερα»: από ποιες περικοπές θα εξοικονομήσετε πόσα χρήματα», έγραψε ο Χρήστος Γιανναράς («Οι υπόδικοι και οι αοριστολόγοι», ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 29-03-2015).
Αμάρτημα έβδομο: Η απουσία μεταρρυθμίσεων. Η κυβέρνηση, εκλεγμένη από το λαό, για να στήσει ξανά όρθιο το κράτος, να δώσει στο λαό την αξιοπρέπειά του και να κάμει μια νέα συμφωνία με τους Ευρωπαίους συν-εταίρους που θα διασφαλίζει την παραμονή της χώρας στην ευρωζώνη και θα δώσει ώθηση στην ανάπτυξη, είναι υποχρεωμένη να προβεί στις μεγάλες εκείνες μεταρρυθμίσεις που θα αλλάξουν τη χώρα. Προς το παρόν, καμιά τέτοια μεταρρύθμιση δεν φαίνεται στον ορίζοντα. Και λέγοντας «μεταρρύθμιση»δεν εννοώ αυτό που γίνεται συνήθως από κοντόφθαλμους υπουργούς, που με κομματικές απλώς στοχεύσεις ή με το νου στους οικονομικούς πάτρωνες των κομμάτων προέβαιναν σε αλλαγές στην οικονομία, στην παιδεία, στη δικαιοσύνη κλπ., αλλά μεταρρυθμίσεις και αλλαγές που γίνονται για το συμφέρον του λαού κι έχουν την κοινωνική αποδοχή. Και τέτοιες αλλαγές απαιτούν «επίπονη σπουδή, έκτακτο ταλέντο και, κυρίως, ανιδιοτέλεια, νοο-τροπία ιεραποστολική. Έχουμε ανάγκη από πολιτικούς σε ρόλο κοινωνικού αναμορφωτή» (Χρήστος Γιανναράς, Μεταρρυθμίσεις: «η ώρα της κρίσεως», ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 01-03-2015).
Η χώρα βρίσκεται σε μια δύσκολη ιστορική στιγμή και οι κυβερνώντες, αυτοί που υποσχέθηκαν ότι θα τη βγάλουν από την κρίση, έχουν τεράστιες ευθύνες. Δεν είναι ώρα για πεπαλαιωμένες νοοτροπίες, για «επαναστατική γυμναστική» ή για «ρητορικό ακτιβισμό». Δεν είναι ώρα για ιδεοληπτικές εμμονές. Είναι η ώρα της «μετάνοιας», δηλαδή της αλλαγής του νου, της νοοτροπίας, αλλά και της αυτογνωσίας, της συναίνεσης και της εθνικής στόχευσης. Προπάντων, όπως έλεγε κι ένα παλιότερο τραγούδι, χρειάζονται «λιγότερα συνθήματα και πιο πολλή δουλειά».Η κυβέρνηση πρέπει να πάψει να σκέφτεται μονότροπα, κάτω από ιδεολογικές προκαταλήψεις, λαμβάνοντας υπόψη το λόγο του Αίμονα από την «Αντιγόνη»του Σοφοκλή: «Μπορεί και κάποιος άλλος να έχει σωστές απόψεις»(στ.687). Και τέτοιες σωστές απόψεις από ανθρώπους σοβαρούς και ειδήμονες υπάρχουν, δόξα τω Θεώ, πολλές στη χώρα μας. «Ο έχων ώτα ακούειν, ακουέτω».
* Ο Γιάννης Τσερεβελάκης είναι Φιλόλογος-θεολόγος
