Τα επόμενα χρόνια η ανάλυση του DNA μας θα είναι τόσο απλή διαδικασία, όσο είναι σήμερα η γενική εξέταση αίματος.

Με αυτό τον τρόπο, θα είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν είμαστε φορείς ενός γονιδίου και κινδυνεύουμε να νοσήσουμε από ασθένειες, όπως είναι ο καρκίνος του μαστού ή του προστάτη.

Το παραπάνω αναφέρει στην «Π» ο διευθυντής του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, δρ. Νεκτάριος Ταβερναράκης.

Ο κ. Ταβερναράκης παρουσιάζει το όραμα του ινστιτούτου, με αφορμή τη νέα πλατφόρμα υψηλής απόδοσης νέας γενιάς για την αλληλούχηση του DNA που προστέθηκε πρόσφατα στη Μονάδα Μεταγονιδιωματικής Ανάλυσης του ΙΜΒΒ- ΙΤΕ.

Όπως αναφέρει, το ινστιτούτο έχει μακρά παράδοση στις τεχνολογίες γονιδιωματικής και ανάλυσης DNA. Ήταν το μόνο και πρώτο από την Ελλάδα που συμμετείχε ενεργά στην αλληλούχηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, «ένα μέρος του DNA του ανθρώπου διαβάστηκε στο ινστιτούτο μας», εξηγεί και προσθέτει πως «είχαμε συμμετάσχει στην ανάλυση DNA και άλλων οργανισμών».

Ο δρ. Ν. Ταβερναράκης τονίζει ότι «μας ενδιαφέρει η ανάλυση DNA, να έχουμε την τελευταία λέξη της τεχνολογίας σε ό, τι αφορά την τεχνολογία ανάλυσης DNA».

Η συγκεκριμένη μονάδα αποτελεί την τελευταία λέξη της τεχνολογίας σε αυτό το πεδίο και επιτρέπει στους ερευνητές να διαβάζουν το DNA με πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς. Έχει εφαρμογές στο DNA του ανθρώπου και άλλων οργανισμών που ενδιαφέρουν οικονομικά την Κρήτη, όπως τις ποικιλίες του αμπελιού, αλλά και σε δείγματα από ανασκαφές, το λεγόμενο αρχαίο DNA.

Ήδη δραστηριοποιείται σε κλινικές μελέτες, «σύντομα στο μέλλον η ανάλυση DNA θα είναι όπως κάνουμε σήμερα μία εξέταση αίματος, θα φαίνεται τι προδιάθεση έχουμε να νοσήσουμε με μία ασθένεια, πρόκειται για προληπτική ιατρική, εξατομικευμένη. Κάποιος θα μπορεί να βρει ότι είναι φορέας ενός γονιδίου που θα τον κάνει να νοσήσει από μία ασθένεια αργότερα και να λάβει προφυλάξεις μη νοσήσει», εξηγεί ο ερευνητής.

Τον επόμενο μήνα θα είναι έτοιμο το εργαστήριο αρχαίου DNA ενώ στόχος του ινστιτούτου είναι να στηθεί ένα κέντρο ανάλυσης DNA στην Κρήτη, όχι απλά πανελλήνιας εμβέλειας αλλά ένα κέντρο αναφοράς γα όλα τα Βαλκάνια, τη Νοτιανατολογική Μεσόγειο.

«Θέλουμε να βάλουμε την Κρήτη, το Ηράκλειο, το ΙΤΕ στο χάρτη σε ό,τ ι αφορά την ανάλυση DNA και γονιδιωμάτων για κλινικές μελέτες, βιοποικιλότητες, οργανισμούς οικονομικού και πολιτισμικού ενδιαφέροντος», τονίζει ο δρ. Ν. Ταβερναράκης.

Πρωτοποριακό βήμα

Με τη νέα πλατφόρμα υψηλής απόδοσης νέας γενιάς για την αλληλούχηση του DNA, το ΙΜΒΒ καθίσταται ο κύριος επιστημονικός φορέας της χώρας που συγκεντρώνει τον πλέον σύγχρονο εξοπλισμό στον τομέα ανάγνωσης DNA αλλά και την απαραίτητη τεχνογνωσία για την αξιοποίηση του.

Η ενίσχυση της υποδομής είναι συνέχεια της συμμετοχής του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας από τα τέλη της δεκαετίας 1980 σε όλα τα μεγάλα ερευνητικά προγράμματα στην έρευνα του γονιδιώματος (ζύμη, δροσόφιλα, κουνούπι, ανθρώπινα γονιδιώματα, κλπ). Την τελευταία τετραετία έχει προσθέσει στις υποδομές του τρεις πλατφόρμες για την αλληλούχηση DNA αξίας περισσότερο του μισού εκατομμυρίου ευρώ.

Σήμερα με την αξιοποίηση της συγκεκριμένης υποδομής μπορούμε να διαβάζουμε ολόκληρο το ανθρώπινο γονιδίωμα σε χρονικό διάστημα μερικών ημερών με κόστος ολίγων χιλιάδων ευρώ, καθιστώντας έτσι την ανάγνωση του DNA γρήγορη, οικονομική και κατά συνέπεια ευρέως προσβάσιμη. Η συνεισφορά της Γονιδιωματικής θα επιφέρει επαναστατικές αλλαγές στη βασική έρευνα και θα εισάγει μια νέα εποχή στην ιατρική διάγνωση και θεραπεία.

Ειδικότερα για το ΙΜΒΒ, η ανάπτυξη της συγκεκριμένης τεχνολογίας αιχμής του προσδίδει επιπλέον επιστημονικό κύρος, πλεονέκτημα στη διεκδίκηση διεθνών ανταγωνιστικών προγραμμάτων και εξοικονόμηση σημαντικών πόρων που θα διέφευγαν στο εξωτερικό.

Η Μονάδα Μεταγονιδιωματικής Ανάλυσης του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας με την υπάρχουσα υποδομή έχει τη δυνατότητα της ταυτόχρονης ανάλυσης όλων των ~20.000 γονιδίων του ανθρώπου ή ακόμα την ταυτόχρονη ανάλυση εκατοντάδων γονιδίων που έχουν σχέση με διάφορες κατηγορίες νοσημάτων με γενετική αιτιολογία. Συγχρόνως, η ανίχνευση των αλλαγών στο DNA που είναι υπεύθυνη για την ποικιλομορφία μεταξύ των ανθρώπων, μπορεί να εξηγήσει τη προδιάθεση των ατόμων για διαφορετικές ασθένειες ή τη διαφορετική ανταπόκριση τους στο ίδιο φάρμακο. Οι δυνατότητες που μας παρέχουν πλέον οι τεχνολογίες αλληλούχησης DNA θα μπορούσαν να οδηγήσουν μεσοπρόθεσμα στον εμπλουτισμό του ιατρικού φακέλου με γονιδιωματικές πληροφορίες στην κατεύθυνση της εξατομικευμένης ιατρικής φροντίδας

Οι διευρυμένες δυνατότητες αλληλούχησης DNA της Μονάδας θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη μεθοδολογίας που θα διασφαλίζει την ποιότητα και την αξιοπιστία των αναλύσεων από το νεοσυσταθέν Εργαστήριο Ανάλυσης αρχαίου DNA.

Η ανάλυση βιολογικών ευρημάτων στην Ελλάδα και ειδικότερα στην Κρήτη θα μπορέσει να δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα όπως καταγωγή και μετακινήσεις πληθυσμών, διατροφικές συνήθειες, ασθένειες κλπ.

Ήδη η Μονάδα έχει συνεργαστεί με Πανεπιστήμια, Νοσοκομεία και Ερευνητικούς Φορείς της χώρας, σε τομείς με γεωργικό, υγειονομικό ενδιαφέρον για περιβαλλοντικές και κλινικές μελέτες στα πλαίσια της γενετικής διάγνωσης. Παράλληλα το ΙΜΒΒ συνέστησε Ομάδα Βιοπληροφορικής Υποστήριξης για την ανάλυση των δεδομένων και την ανάπτυξη νέων εργαλείων διαχείρισης των αποτελεσμάτων.