“Ωσανά ο υιός Δαυίδ, ευλογμένος ο ερχόμενος...”.
Μία κορυφαία σχτιγμή, στιγμή δόξας και μεγαλείου! Τι ωραιότερο, τι πιο θαυμαστό για έναν λαό να κρατάει στα χέρια του βάγια και κλαδιά ελιάς... Τι μεγαλύτερη τιμή για μια πόλη, αυτή της Ιερουσαλήμ, να υποδέχεται τον άρχοντά της, τον άρχοντα των Ιουδαίων, με τη γνωστή εκείνη μυριόστομη αναφώνηση “ωσανά”.
Αραγε τι σημαίνουν όλα αυτά; Η μάλλον τι θα σημάνουν; Ίσως μας το δείξουν οι επόμενες ημέρες. Για την ώρα η πολιτεία της Ιερουσαλήμ γιορτάζει, ο λαός πανηγυρίζει. Πρόκειται για ειρωνία; Για σαρκασμό; Για ανυπόκριτα αισθήματα σεβασμού και αγάπης;
Πολλοί είναι εκείνοι οι άνθρωποι που κάποια στιγμή πρέπει να πουν ένα μεγάλο ΝΑΙ ή ακόμα και ένα μεγάλο ΟΧΙ. Ο “ερχόμενος” δεν ήταν απ’ αυτούς που λένε το ΝΑΙ, ανήκε στη δεύτερη κατηγορία. Αυτό ήταν το πιστεύω του, δεν τον ενδιέφερε η γήινη βασιλεία και οι πρόσκαιρες τιμές.
Οι άνθρωποι όμως πολλές φορές δεν ξέρουν τι κάνουν, τα χάνουν, ειδικά όταν βρεθούν μπροστά σε τέτοια πρόσωπα, σε τέτοιους χαρακτήρες, όπως ήταν ο Χριστός. Και τότε... όλα τα πράγματα οδηγούν στο “σταυρωθήτω”.
Αλήθεια.. πού πήγε αυτός ο ενθουσιασμός, αυτός ο θαυμασμός και η αγάπη για τον “υιό του Δαυίδ”; Ισως εκείνη τη μέρα στην πόλη της Ιερουσαλήμ, να διδάχθηκε ένα μάθημα ψυχολογίας και πολιτικής επιστήμης που θα πρέπει όλοι “οι σωτήρες του λαού μας” να το εκμεταλλευτούν. Εκεί στην Ιερουσαλήμ... “Ωσανά” και “σταυρωθήτω”. Συνάντηση δύο δραμάτων, Εκείνου αλλά και του λαού, ενός λαού που κάποιοι θέλουν να τον κρατούν υπνωτισμένο και ανήμπορο ν’ αντιδράσει. Από το βράδυ της Κυριακής των Βαίων αρχίζει η ακολουθία του Νυμφίου. Τη Μεγάλη Δευτέρα προβάλλονται τρία γεγονότα που σκοπό έχουν την προπαρασκευή αλλά και τη διδαχή. Πρόκειται για τη σωφροσύνη του Ιωσήφ, για την καταστροφή της ακάρπου συκής και για την καταδίκη που κάνει ο Χριστός με αυστηρότατο τρόπο στην κάθε ηγεμονική υποκρίσια. Η άκαρπος συκή έχει το νόημα, ότι κάθε τι που δεν αποφέρει καρπό, δεν έχει νόημα, ότι κάθε τι που δεν αποφέρει καρπό, δεν έχει νόημα ύπαρξης, “εκκόπτεται και εις πυρ βάλλεται”. Ηθικοπολιτικά λοιπόν τα μηνύματα αυτής της ημέρας. Διδακτική επίσης και η θεματολογία της Μεγάλης Τρίτης. Η πασίγνωστη παραβολή των δέκα παρθένων συνιστά προετοιμασία και εγρήγορση. Η παραβολή των ταλάντων σημαίνει την αξιοποίηση και την αύξησή τους, διαφορετικά τι νόημα θα είχε κάτι το αντίθετο. Τέλος, η έκθεση της τελικής κρίσεως των ανθρώπων. Κυριαρχεί εδώ η κοινωνική συμπεριφορά του ανθρώπου προς τον ίδιο τον άνθρωπο. Τη Μεγάλη Τετάρτη προβάλλεται υμνολογικά η μετάνοια της πόρνης και προληπτικά η προδοσία του μαθητή. Και τα δύο αυτά έχουν σχέση με το χρήμα. Το ανθρώπινο σώμα υποκαθιστά το ανθρώπινο πρόσωπο και υποβαθμίζεται σε εργαλείο εμπορεύσιμης ηδονής. Η πόρνη μετανοεί και απομακρύνεται από την εμπορία του σώματός της. Λυτρώνεται έτσι η ίδια, κάτι που δεν ισχύει με την προδοσία του Ιούδα.
Τη Μεγάλη Πέμπτη προβάλλονται τέσσερα γεγονότα τα οποία υπάγνται στην ιστορική πορεία του Λυτρωτή. Ο νιπτήρας, ο Μυστικός Δείπνος η προσευχή και η προδοσία. Ο νιπτήρας συμβολίζει την ταπεινοφροσύνη, ο Μυστικός Δείπνος σημαίνει την αναμνηστική επικοινωνία αλλά και την πραγματική, η προσευχή εκφράζει την αγωνία του θεανθρώπου και η προδοσία γίνεται αιτία να αποχωρήσει ο Ιούδας από το περιβάλλλον του Χριστού και φυσικά από την ίδια την ιστορία!
Μεγάλη Πέμπτη! Μια διαφορετική ημέρα για όλους μας. Αυτή τη μέρα κορυφώνεται το δράμα του αθώου αλλά και η τραγωδία του λαού. Ενας λαός που ξεπέφτει σε χυδαίο συρφετό. Ωρες, που η εμπάθεια δεν μπορεί να κρυφθεί, ώρες και στιγμές που η δικαιοσύνη διασύρεται και ποδοπατείται. Κάποια πρόσωπα που ο ρόλος τους είναι ιδιαίτερος π.χ. Ιούδας, Κυρηναίος, Πιλάτος. Ο ρόλος του Ιούδα γνωστός χάρη στην προδοσία. Ο Κυρηναίος παίρνει τον ασήκωτο ξένο σταυρό και τον μεταφέρει στην κορυφή, αναγκάσθηκε μάλλον να τον κουβαλήσει, προφανώς χωρίς οικονομικά οφέλη για τον ίδιο. Τέλος, ο Πιλάτος. Αυτός κι αν ήταν! Αλήθεια, πόσο μας βολεύει να λέμε και σήμερα για οτιδήποτε “νίπτω τας χείρας μου”; Αραγε δεν ήταν εύκολο να ξαποστείλει τους τόσους δολοπλόκους και συνωμότες; Χρειάζεται όμως τόλμη και ανδρεία, για να ορθώσει κανείς το ανάστημά του και να πει αλήθειες... και τότε και σήμερα. Αλήθεια πώς κατάντησε σύμβολο αναξιότητας σε τέτοιο βαθμό, ένας κραταίος εκπρόσωπος της ρωφμαϊκής αυτοκρατορίας; Πώς από παντοδύναμος λειτουργός αυτός ο άνθρωπος έγινε τελικά μια μαριονέτα στα χέρια κάποιων; Πραγματικά ο Πιλάτος με το φέρσιμό του και τα λεγόμενά του, έχασε την πανανθρώπινη διάσταση. Νόμισε ο ίδιος, όπως και πολλοί ισχυροί σήμερα, ότι λέγοντας συνεχώς ένα “ναι” και συνεχώς το “νίπτω τας χείρας”, ότι κάνουν το καθήκον τους, το χρέος τους απέναντι στον άνθρωπο και στην ιστορία, ότι έχουν τιμή και υπόληψη. Είναι όμως έτσι; Θα περάσουν αρκετοί αιώνες και πάνω σ’ όλα αυτά θα βρουν απόλυτη εφαρμογή οι στίχοι του ποιητή μας Κωστή Παλαμά:
“Ανάξιος όποιος δεν μπορεί.
μέσ’ στο σεισμό, το χαλασμό,
κάστρο τη γνώμη του να στήσει”
Κομμένοι και ραμμένοι στα μέτρα του “νίπτοντος τας χείρας” Ποντίου Πιλάτου, αλλά και κομμένοι στα μέτρα τόσων ηγετών μας, τόσων που αποφάσισαν και αποφασίζουν για την πατρίδα μας, για την κοινωνία μας, για μας τους ίδιους! Αυτοί που κατά καιρούς και σε κρίσιμες για τον τόπο μας στιγμές είπαν “το μεγάλο ναι”, ξεπουλώντας τα πάντα, αγνοώντας τους πάντες, στρέφοντας την πλάτη στους νέους μας που καθημερινά αναζητούν διεξόδους εργασίας και διαμονής εκτός της Ελλάδας. Φυσικά κι εμείς, η δική μας γενιά δεν υπήρξε άμοιρη ευθυνών. Πολλά μας διδάσκει, πολλά μας υποδαυλίζει την ημέρα του θείου δράματος. Πρόσωπα και καταστάσεις που αναδύονται από την Αγία Γραφή, βρίσκοντας ανταπόκριση κάθε ώρα, κάθε στιγμή και κάθε εποχή. Αλήθειες διαχρονικές που μας αγγίζουν, ίσως και μας ταρακουνούν, προκειμένου ν’ αποβάλουμε τον καθημερινό λήθαργο, αυτό το “νίπτω τας χείρας”! Εκείνος όμως παραμένει, αυτός που “σήμερα κρεμάται επί ξύλου” και παραδειγματίζει, όσο γίνεται, τις επερχόμενες γενεές. Η σταύρωση του Χριστού μας δίνει τη δυνατότητα να κάνουμε διάφορες σκέψεις, να προβληματισθούμε.
Μπροστά στο Σταυρωμένο ο άνθρωπος βλέπει την ιστορία του, ως παρελθόν και παρόν, και ενοράται το μέλλον του. Και αυτό είναι δικαίωμα κάθε ανθρώπου και δεν απαιτεί ιδιαίτερα προσόντα, ή ιδιαίτερη σοφία. Οι άνθρωποι διαμόρφωσαν και έζησαν το παρελθόν, θα διαμορφώσουν και θα ζήσουν και το μέλλον. Και αυτοί, σοφοί και άσοφοι, πρέπει να διαλέξουν το κριτήριο όλων των κριτηρίων και την αξία όλων των αξιών. Και ο Σταυρωμένος με το πολυδιάστατο έργο του, το λόγο του και την πράξη του είναι στο σταυρό με ανοικτά τα χέρια του για να συμβολίζουν την ετοιμασία να αγκαλιάσει ολόκληρο τον κόσμο.
Τη Μεγάλη Παρασκευή προβάλλονται διάφορα γεγονότα που άπτονται του βασανισμού και του ευτελισμού της προσωπικότητας, όπως: εμπτυσμός, ραπίσματα, κολαφισμούς, ύβρεις, γέλωτες, πορφυρή χλαίνη, κάλαμος, σπόγγος, όξος, λόγχη, σταυρός. Επίσης, γεγονότα που έχουν σχέση με την πτυχή του θανάτου και φυσικά την πτυχή της μετανοίας του πρώτου, μετά το θάνατο και πριν από την ανάσταση πιστού του Χριστού, του σταυρωμένου ληστή. Τέλος το Μεγάλο Σάββατο προβάλλεται η ταφή, η κάθοδος στον Αδη και η Ανάσταση του Κυρίου, μαζί μ’ αυτή και η Ανάσταση του ανθρώπινου γένους. Σ’ αυτήν την Ανάσταση προσδοκούμε όλοι μας, στην Ανάσταση του γένους μας, της χώρας μας που χρόνια τώρα “άγεται και φέρεται”, επειδή κάποιοι “ένιψαν τους χείρας τους”, επένδυσαν στον χαλασμό, δεν σήκωσαν το ανάστημά τους, δεν έστησαν κάστρο με τη γνώμη τους κατά τα λόγια του ποιητή.
Προσδοκούμε λοιπόν... και ελπίζουμε!
