Του Μιχάλη Τρούλη

Ο Γεώργιος Νικ. Σχορετσανίτης, Διδάκτορας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, συγγραφέας ιατρικών μονογραφιών, ιστορικών-λαογραφικών-λογοτεχνικών-ταξιδιωτικών-οδοιπορικών έργων και ημερολογίων, που αναδεικνύουν και την ποίηση, το πιο αγαπημένο του είδος, που και ο ίδιος θεραπεύει με επιτυχία, εργάζεται στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου Κρήτης, ως Διευθυντής Χειρουργικής.

Με το νέο βιβλίο του, “Ιστορικά στοιχεία και άλλα παραλειπόμενα της εξέλιξης της Ανατομικής”, που καλύπτει ένα μεγάλο κενό, κάνει ακόμα μεγαλύτερη τη συμβολή του στην ιστορία της Ιατρικής Επιστήμης, μετά και το εξαιρετικό βιβλίο του, “Η Ιστορία της Ισλαμικής Ιατρικής”. Στο νέο βιβλίο του κάνει κοινωνό τον αναγνώστη όχι μόνο στα ιστορικά στοιχεία της Ανατομικής αλλά και στα παραλειπόμενά της, όλα όσα την αφορούν και δεν ανακοινώνονται επίσημα.

Και μόνο η αναφορά στην εξέλιξη της Ανατομικής, με τους Έλληνες προδρόμους και συνεχιστές της, την ιστορία της στην αρχαία Αίγυπτο, στην Ινδία και στην Αλεξανδρινή Σχολή, τη συμβολή της Περσίας στην ανάπτυξή της, την εξέλιξή της στη χρυσή ισλαμική εποχή, την πρόοδό της στο Ιράν, τη Σχολή της Μπολώνιας, την τέχνη και την τεχνική της, τους χώρους εφαρμογής της, τα αμφιθέατρα, την προσφορά της κηροπλαστικής, τις αρπαγές πτωμάτων και την ιστορία της τους τελευταίους αιώνες στην Αγγλία, είναι αρκετά στοιχεία, που, με τα παραλειπόμενά τους, μπορούν να θέσουν το θέμα σε όλες τις διαστάσεις του και να προκαλέσουν ατέλειωτες συζητήσεις... σε όφελος και της σημερινής αντιμετώπισής του.

Κρατούμε από αυτήν την ανασκόπηση ότι, η ανατομία είναι η παλαιότερη ιατρική επιστήμη. Η εξέλιξη της ανατομικής βάδισε παράλληλα με την αντίστοιχη εξέλιξη της χειρουργικής. Η μία βοήθησε την άλλη και τότε, όπως και σήμερα, όπως άλλωστε θα γίνεται πάντοτε, οπότε αυτή η σχέση θα είναι αναγκαία. Οι αρχαίοι Έλληνες γιατροί, ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός, έπλασαν και χρησιμοποίησαν τους όρους ανατομή (ο Ιπποκράτης: “Περί ανατομής”) και ανατομική (ο Γαληνός «Ανατομική εγχείρησις»). Ο πρώτος όρος δήλωσε την πράξη και το αποτέλεσμα του «ανατέμνειν», ενώ ο δεύτερος χρησιμοποιήθηκε ως επίθετο του εγχείρησις και χωρίς αυτό ως ουσιαστικό που δηλώνει τον αντίστοιχο κλάδο της ιατρικής (πρβ. και γραμματική ενν. τέχνη), φυσική (ενν. επιστήμη) κ.ο.κ. Ο όρος ανατομία ανάγεται σε νεολατ. όρο anatomia, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε για να αποδώσει το ελλην. ανατομή. (Λεξικό της Νέας Αλληνικής Γλώσσας).

Ο σεβασμός των αρχαίων στους νεκρούς και στα ανθρώπινα πτώματα δεν εμπόδισε ποτέ τις ανατομικές έρευνες, ειδικότερα στην Ελλάδα, από τον 6ο. π.χ. αιώνα. Πολλοί θεωρούν τον Αλκμαίωνα τον Κροτωνιάτη πατέρα της Ανατομικής. Μεγάλη πρόοδο γνώρισε η ανατομική και στην Αλεξανδρινή Σχολή τον 4ο π.Χ. αιώνα. Σπουδαίοι ανατομικοί επιστήμονες ήταν και οι: Ηρόφιλος, Εμπεδοκλής, Ερασίστρατος, Ασκληπιός κ.ά.

Στη Μεσοποταμία και στην Αίγυπτο υπήρχαν εξειδικευμένοι γιατροί, σε ειδικές ασθένειες, των οποίων η φήμη ξεπερνούσε τα στενά όρια των χωρών τους. Εξάλλου, η ιατρική ήταν, από τα πρώτα βήματά της, διεθνοποιημένη επιστήμη, γι’ αυτό και τα ιατρικά κείμενα κυκλοφορούσαν ελεύθερα σε όλες τις χώρες.

Από αυτά μαθαίνουμε πως για πολλούς αιώνες πετυχημένος ήταν ο γιατρός που γνώριζε καλά και τις δύο όψεις της επιστήμης του: τις ιατρικές γνώσεις και τα θεραπευτικά βότανα από τη μια μεριά και το ξόρκια, τα μαγικά και τις ιεροτελεστίες από την άλλη!

Το συμπέρασμα, από τα ιστορικά στοιχεία και τα άλλα παραλειπόμενα της εξέλιξης της Ανατομικής, είναι ο ουσιαστικός και βιβλιογραφικός εμπλουτισμός της ιστορίας της ιατρικής για το κατεξοχήν αντικείμενό της, την Ανατομία, τη βάση των βιολογικών επιστημών και το θεμέλιο της μακράς και επίπονης διαδικασίας της εκπαίδευσης των γιατρών.

Γενικά, το βιβλίο, με τα υπέροχα κείμενα και τις μοναδικές εικόνες, που τα συνοδεύουν διαχρονικά, ταξιδεύει τον αναγνώστη σε όλο αυτό το υπέροχο ταξίδι και στα μυστικά του, αυτά που δεν έγιναν τόσο γνωστά όσο έπρεπε, για διάφορους λόγους... Ο συγγραφέας είναι συνταξιδιώτης και ξεναγός άριστος... όπως πάντα.