Του Στέλιου Μανουσέλη*
Στις μέρες μας όπου τα πάντα αμφισβητούνται, αποδοκιμάζονται, σαρκάζονται, το σχολείο δεν μπορούσε να μένει στο απυρόβλητο. Πανάρχαιοι θεσμοί που με διάφορες παραλλαγές υπηρέτησαν την ιστορία κινδυνεύουν σήμερα να καταποντιστούν στη χλεύη του καιρού μας.
Δεν είναι μόνο οι νέοι που θέλουν να γκρεμίσουν τους τοίχους του σχολείου και να απελευθερωθούν, είναι και οι μεγάλοι δημοκράτες μεταρρυθμιστές που λιθοβολούν χωρίς έλεος το σχολείο στο όνομα των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων.
Ο νέος υπουργός Παιδείας διανοούμενος, κατά δήλωσή του, θα καταργήσει τα Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία. Δεν μας χρειάζονται σχολεία αριστούχων. Η αριστεία είναι ρετσινιά. Είναι μια στρεβλή φιλοδοξία. Ενα βαρύ φορτίο που είναι καταδικασμένος κάποιος να μεταφέρει σε όλη του τη ζωή.
Η αριστερή κυβέρνηση θα αντικαταστήσει το ιδεολόγημα της “αριστείας” με την ατομική πρόοδο κάθε μαθητή. Δεν θα κατηγοριοποιήσει τους μαθητές σε καλούς και κακούς. Αυτά περίπου είπε ο διανοούμενος μαρξιστής από την κορυφή του υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων.
Την 10ετία του ‘80 οι υπεύθυνοι από δημοκρατικό οίστρο κινούμενοι αποφάσισαν να εκσυγχρονίσουν τον τρόπο επιλογής των μαθητών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Ακολουθώντας το σύνθημα “ίσες ευκαιρίες σε όλους”, κατάργησαν το πλήθος των βοηθητικών βιβλίων και πηγών και επιβάλλουν μόνο την αποστήθιση του σχολικού βιβλίου ως μέσον επιλογής.
Η δημοκρατική αυτή κίνηση έγινε η πιο σκληρή μορφή καταπίεσης και αλλοτρίωσης των νέων. Εγινε φραγμός και τροπέδη. Περιορίζει την ελεύθερη σκέψη και δεν αφήνει τον νέο να εκδηλώσει την ιδιαιτερότητά του.
Ο αποκεφαλισμός των αρίστων είναι κάτι ανάλογο. Ζωντανεύει ο γνωστός μύθος σύμφωνα με τον οποίο ο τύραννος της Κορίνθου Περίανδρος έστειλε απεσταλμένο στον αιμοσταγή τύραννο της Μιλήτου Θρασύβουλο για να μάθει το μυσιτκό της μακράς παραμονής του στην εξουσία.
Δεν είπε με λόγια αλλά έδειξε με πράξεις. Περιέφερε τον απεσταλμένο στους αγρούς και όπου συναντούσαν φυτό να εξέχει λίγο από τα υπόλοιπα, με μια κίνηση του μπαστουνιού του το έκοβε. Ο Περίανδρος κατάλαβε το μυστικό. Είναι η ισότητα και η ομοιομορφία του φασισμού και του μαρξισμού των δύο άκρων.
Από τότε που η ευφυΐα έπαψε να είναι προνόμιο των γαλαζοαίματων και μάθαμε ότι μπορεί σε κάποιο βαθμό να διδαχθεί, στην παιδαγωγική επιστήμη αποτελεί μόνιμο πρόβλημα η αναζήτηση κινήτρων εσωτερικών ή εξωτερικών που θα κατευθύνουν το μαθητή στους σκοπούς της αγωγής. Τους σκοπούς και τους στόχους στην ελληνική εκπαιδευτική διαδικασία δεν τους καθόρισε ούτε ο Μαρξ ούτε ο Σμιθ. Τους καθιέρωσε πριν από αιώνες ο Ομηρος. Και δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ο Ομηρος “την Ελλάδα πεπαίδευκε” έλεγε ο Πλάτων.
Επί αιώνες τα αριστουργήματα του Ομήρου αποτέλεσαν τη βάση της ελληνικής εκπαίδευσης και συνέβαλαν τα μέγιστα στο σχηματισμό του ελληνικού πολιτισμού και στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του Ελληνα.
Η αγωγή που πήραν τα Ελληνόπουλα από τον Ομηρο είναι η αγωγή που ο ποιητής έδινε στους ήρωές του. Ζούσαν και πέθαιναν για να ενσαρκώσουν με τη ζωή και τις πράξεις τους το ιδεώδες που εκφράζει η λέξη “αρετή” (Αγαθός - άριστος - αρετή). Το ηθικό περιβάλλον μέσα στο οποίο κινείται ο ήρωας προσδιορίζει ο Πηλέας, ο πατέρας του Αχιλλέα στο γιο του “αιέν αριστεύειν και υπείροχον έμμεναι άλλων”.
Ο ομηρικός ήρωας και κατά το πρότυπον αυτού κάθε Ελληνας, δεν είναι ευτυχής παρά μόνο όταν αισθάνεται τον εαυτό του πρώτο μεταξύ ομοίων.
Το πάθος για την αριστεία αναγνωρίζεται από τις εκφραστικότερες όψεις της ελληνικής ψυχής.
Μπορεί ο υπουργός να καταργήσει τα σχολεία της αριστείας. Δεν θα μπορέσει όμως όσο και να προσπαθήσει να σβήσει από την ελληνική ψυχή το κυνήγι του ηρωικού κατορθώματος, το πάθος της πρωτιάς. Και αυτό αποτελεί το μέγιστο εσωτερικό κίνητρο κάθε ατομικής προόδου.
Το ηθικό περιβάλλον μέσα στο οποίο κινείται ο ομηρικός ήρωας αλλάζει και αντανακλά την εξέλιξη. Προστίθενται νέες αξίες. Ομως το “αιέν αριστεύειν” μένει αναλλοίωτον και στο σημείο αυτό οφείλεται η αιώνια αξία της ομηρικής αγωγής.
Η μαρξιστική ισοπέδωση δεν συγκίνησε ποτέ τους Ελληνες, δικαιοσύνη ζητούσαν όχι ισότητα.
* Ο Στέλιος Μανουσέλης είναι εκπαιδευτικός
