Του Γαβριήλ Κουρή*

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η χώρα μας έχει μπει πλέον σε μια έντονη προεκλογική περίοδο, κατά την οποία τόσο το εκλογικό σώμα όσο και οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης, βομβαρδίζονται από ένα καταιγιστικό αριθμό δημοσκοπήσεων.

Τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων αυτών οφείλουν να αξιολογούνται και να προβληματίζουν κριτικά τα επιτελεία των κομμάτων αλλά σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να αποτελέσουν αξιόπιστο και ακριβές εργαλείο εκλογικής συμπεριφοράς.

Και αυτό γιατί, ιδιαίτερα στις μέρες μας, παρατηρείται μια ρευστότητα όσον αφορά την συμπεριφορά του εκλογικού σώματος, η οποία μεταφράζεται στις δημοσκοπήσεις σε αδιευκρίνιστη, ασταθής ή μεταβαλλόμενη ψήφος.

Αυτή η αδιευκρίνιστη ή ασταθής ψήφος, η οποία στις περισσότερες δημοσκοπήσεις κυμαίνεται από 15% έως 20%, αποτελεί στην ουσία τον αποφασιστικό ρυθμιστικό παράγοντα των πολιτικών εξελίξεων.

Η αδιευκρίνιστη ψήφος επηρεάζεται από δύο σημαντικούς παράγοντες:

(Α) το σύγχρονο επικοινωνιακό τοπίο και

(Β) την ορθολογικότητα της επιλογής

ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΤΟΠΙΟ

Στο νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται, κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζει η τεχνολογία και η πληροφορία.

Στο σημερινό προεκλογικό σκηνικό παρατηρούμε ότι τα μέσα πληροφόρησης όπως οι εφημερίδες η τηλεόραση και το διαδίκτυο (internet) διαδραματίζουν σημαντικό παράγοντα επηρεασμού. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το εκλογικό σώμα :

1. δέχεται πλήθος πληροφοριών και μηνυμάτων από πολλούς δέκτες άρα είναι περισσότερο - αν και όχι απαραίτητα καλύτερα - ενημερωμένο σε σχέση με το παρελθόν.

2. δέχεται πλήθος πληροφοριών με αυξημένη πολυπλοκότητα.

Συνέπεια των παραπάνω είναι ότι το εκλογικό σώμα:

• είτε δεν μπορεί να «διαβάσει» τα μηνύματα που λαμβάνει με αποτέλεσμα να είναι η εικόνα εκείνη που διαμορφώνει σε πολύ μεγάλο βαθμό την τελική επιλογή του αναποφάσιστου εκλογικού σώματος, τη λεγόμενη ψήφο παρόρμησης (impulsive voting) ή

• περνάει τα μηνύματα που λαμβάνει από ένα «φίλτρο επεξεργασίας» στο οποίο οι απόψεις τυγχάνουν πρώτα κριτικής και μετά αποδοχής, με επακόλουθο την επιλογή της τελευταίας στιγμής (last minute voting).

Η ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

Ο δεύτερος παράγοντας που επηρεάζει την αδιευκρίνιστη ψήφο είναι η ορθολογικότητα της επιλογής. Αυτό, επί του πρακτέου, σημαίνει ότι οι ψηφοφόροι λειτουργούν ως υποκείμενα που τα διέπει ο ορθολογισμός και όχι η ιδεολογικο-κομματική ταύτιση. Αποτέλεσμα αυτής της συμπεριφοράς είναι η επιλογή της ψήφου να καθορίζεται από τα προσωπικά συμφέροντα και τις ατομικές στάσεις απέναντι στα επίκαιρα πολιτικά διακυβεύματα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Συμπερασματικά, η ρευστότητα του εκλογικού σώματος αποτελεί ένα δεδομένο στην ελληνική πολιτική προεκλογική σκακιέρα. Τα πολιτικά χαρακτηριστικά και οι ιδεολογικές γραμμές του παρελθόντος δεν κερδίζουν πλέον εκλογικές μάχες. Στη θέση τους έχουν εισχωρήσει διαφορετικά κριτήρια πολιτικής προτίμησης, τα οποία αναγάγουν την επικείμενη εκλογική αναμέτρηση σε αμιγώς επαγγελματικοποιημένη και κατευθυνόμενη από ειδικές ομάδες επικοινωνίας σύμφωνα με τις προσταγές του σύγχρονου μάρκετινγκ (marketing).

*O Γαβριήλ Kουρής είναι πολιτικός / κοινωνικός επιστήμων, επιστημονικός σύμβουλος σε θέματα “Kράτους και Δημόσιας Πολιτικής” Msc.