Δύο ταινίες με θέμα τη μουσική προσφέρουν ενδιαφέρουσες ιστορίες και όμορφα ακούσματα.

ΜΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΥΠΟΘΕΣΗ

Σκην.: Αγγελική Αριστομενοπούλου

Η οικογένεια του κρητικού μουσικού Γιώργη Ξυλούρη ή Ψαρογιώργη, η μακρόχρονη σχέση της με την παραδοσιακή μουσική όπως αυτή μεταφέρεται ανάμεσα στις διαδοχικές γενιές της οικογένειας, και η διεθνής δημοφιλία των μελών της.

Η Αγγελική Αριστομενοπούλου ειδικεύεται στο μουσικό ντοκιμαντέρ. Υπήρξε βασικό μέλος της δημιουργικής ομάδας στην τηλεοπτική σειρά «Οι μουσικοί του κόσμου», που παρουσίαζε ο Λεωνίδας Αντωνόπουλος στην ΕΡΤ στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας. Επίσης, έχει σκηνοθετήσει τρία ντοκιμαντέρ, από τα οποία τα δύο τελευταία έχουν μουσική θεματολογία. Έτσι, από τη χιπ-χοπ των μεταναστών του Βερολίνου στο «Berlin, Kreuzberg 36» (2008) και το πορτραίτο του Γιάννη Αγγελάκα στην «Ταξιδιάρα ψυχή» (2010), η σκηνοθέτρια αφιερώνει τη νέα ταινία της στην κρητική μουσική, σαν συνέχεια του χρόνου που της είχε διαθέσει στην «Ταξιδιάρα ψυχή», όπου η συνεργασία του Αγγελάκα με τον Ψαρογιώργη και τον Γιάγκο Χαιρέτη αποτελούσε βασικό τμήμα της αφήγησης. Εκεί, σ’ ένα από τα στιγμιότυπα στην Κρήτη, βλέπαμε τον Αγγελάκα να τραγουδάει παρέα με κρητικούς μουσικούς γύρω από τη φωτιά μέσα σ’ ένα μητάτο στον Ψηλορείτη, με τον Ψαρογιώργη να συνοδεύουν στα όργανα οι γιοι του, Νίκος και Αντώνης, τους οποίους συναντάμε στη φετινή ταινία κατά 5 χρόνια μεγαλύτερους, σε διαφορετική φάση της ζωής τους, μαζί με τη μικρότερη αδερφή τους, Απολλωνία, την αυστραλιανής καταγωγής μητέρα τους, Σίλα, και φυσικά τον παππού τους, Ψαραντώνη.

Τεχνικά προσεγμένη, αφηγηματικά στοχευμένη και προσγειωμένη, συναισθηματικά συγκρατημένη, η ταινία αποτελεί ένα τυπικό δείγμα παραγωγής της αθηναϊκής Anemon Productions. Χρησιμοποιεί τη μουσική ως αφορμή για να μιλήσει για τη διαπολιτισμικότητα και την οικογένεια, θέματα που έχουν απασχολήσει ξανά στο παρελθόν ταινίες της εταιρείας, όπως το «Κάλεσμα του βουνού» (Στέλιος Αποστολόπουλος, 2010) και «Sayome» (Νίκος Νταγιαντάς, 2012).

Ξέροντας λοιπόν τι θέλει να πει, η ταινία αποφεύγει την εύκολη παγίδα της αγιογραφίας των δύο γνωστότερων μελών της ευρύτερης οικογένειας Ξυλούρη, Νίκου και Αντώνη. Αντ’ αυτών, επικεντρώνεται στον Γιώργη, ο οποίος τα τελευταία χρόνια διαγράφει τη δική του σημαντική μουσική πορεία, αποτελώντας έναν από τους αξιολογότερους σύγχρονους εκπροσώπους της κρητικής παραδοσιακής μουσικής, την οποία χειρίζεται με έμπνευση κι εξωστρέφεια, συνεργαζόμενος με μουσικούς πολύ διαφορετικών καταβολών, όπως οι Γιάννης Αγγελάκας και Νίκος Βελιώτης, με τους οποίους και με τον Γιάγκο Χαιρέτη, κυκλοφόρησαν το άλμπουμ «Όσο κι αν δέρνει ο άνεμος» το 2012.

Ο τρόπος λοιπόν με τον οποίο η Αριστομενοπούλου όχι μόνο αποφεύγει τα κλισέ, αλλά φανερώνει ότι έχει να προσφέρει μια πιο πλούσια οπτική, δοσμένη με διεισδυτικό, συμπαθητικό και ανάλαφρο ύφος, διαφαίνεται ήδη από το χιούμορ στην εναρκτήρια σκηνή του φιλμ, με την οποία διαλύονται εξαρχής οι στερεότυπες προσδοκίες που μπορεί να έχει κανείς για ένα ντοκιμαντέρ με θέμα την παραδοσιακή μουσική της Κρήτης. Η σκηνή βρίσκει τον Γιώργη να οδηγεί δίνοντας οδηγίες σύνθεσης από το τηλέφωνο, δημιουργώντας αρχικά τη φευγαλέα εντύπωση ότι ο μουσικός απλώς τραγουδάει στον εαυτό του, όμως γρήγορα γίνεται αντιληπτό ότι δίνει οδηγίες σύνθεσης απ’ το τηλέφωνο, στιγμιότυπο που καθορίζει τον γενικότερο ανάλαφρο τόνο του φιλμ.

Από ‘κει και πέρα η ταινία συστήνει σταδιακά την οικογένεια του Γιώργη, παρατηρώντας τη με ευαισθησία και λεπτότητα, εστιασμένη στον τρόπο ζωής τους και στον τρόπο με τον οποίο αυτός επηρεάζεται από τη μουσική παράδοση που τα μέλη της καλούνται ν’ ακολουθήσουν. Οι τρεις πλευρές της ιστορίας, οικογένεια, μουσική και διαπολιτισμικότητα, διατηρούνται συνεχώς στενά συνδεδεμένες, αναδεικνύοντας την αλληλεπίδρασή τους. Ο Γιώργης ταξιδεύει λόγω της μουσικής, γνώρισε τη γυναίκα του λόγω των ταξιδιών του, τα παιδιά του ζουν και σπουδάζουν μουσική μεταξύ Κρήτης και Αυστραλίας, γεωγραφική έκταση την οποία η οικογένεια καλύπτει επίσης με μουσικές παραστάσεις που δίνει, με τη συμμετοχή επίσης του μεγαλύτερου μέλους της οικογένειας, Ψαραντώνη, η εσωστρέφεια και η απουσία εκδηλωτικότητας του οποίου, δημιουργούν ενδιαφέρουσα αντίθεση με την εκφραστικότητα της υπόλοιπης οικογένειας. Ενδεικτική της συνεχώς ταυτόχρονης παρουσίας των δύο θεματικών, αλλά και της ελαφρώς μεγαλύτερης έμφασης στον οικογενειακό δεσμό των μουσικών, είναι η συναυλία όπου ερμηνεύουν μαζί για πρώτη φορά όλες οι γενιές της οικογένειας, με την κάμερα ν’ ασχολείται λιγότερο με τη θερμή ανταπόκριση του κόσμου και περισσότερο με τα βλέμματα ανάμεσα στα μέλη του συγκροτήματος, που φανερώνουν μεταξύ άλλων την αγωνία των νεότερων ν’ αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις των μεγαλύτερων.



ΠΑΡ’ ΤΟ ΑΠΟ

ΤΗΝ ΑΡΧΗ

BEGIN AGAIN

Σκην.: Τζον Κάρνι

Πρωτ.: Κίρα Νάιτλι, Μαρκ Ράφαλο, Άνταμ Λεβίν, Τζέιμς Κόρντεν, Χέιλι Στάινφελντ

Η τυχαία συνάντηση ενός ξοφλημένου μουσικού παραγωγού και μιας νεαρής ταλαντούχας βρετανίδας συνθέτριας στο Λος Άντζελες, η οποία έχει μόλις χωρίσει από τον φίλο της και ανερχόμενο μουσικό σταρ, θα αλλάξει τις ζωές και των δύο. Αισθηματικό μιούζικαλ, χολιγουντιανών λεγόμενων backstage musical, στα οποία η υπόθεση αφορούσε ένα ζευγάρι καλλιτεχνών και την προσπάθειά τους να επιτύχουν στον χώρο του θεάματος, μοτίβο που εντοπίζεται σ’ έναν βαθμό και στο «Μία φορά» («Once», 2006), με το οποίο ο 42χρονος ιρλανδός Κάρνι έγινε ευρύτερα γνωστός.

Απλό, ευχάριστο κι εύκολο, με εύστοχο καστ, χαριτωμένες ερμηνείες και χαρακτήρες που μοιάζουν να επουλώνουν τα μάλλον επιφανειακά τραύματά τους με υπερβολική άνεση, αφαιρώντας συναισθηματική βαρύτητα από την πλοκή, ακόμα και για τα μέτρα του είδους, στο οποίο η αφήγηση είναι ούτως ή άλλως δευτερεύουσα. Έτσι, η πλοκή μένει να λειτουργεί περισσότερο σαν όχημα για ν’ αναδειχτούν τα όμορφα τραγούδια του σάουντρακ, τα περισσότερα από τα οποία είναι πρωτότυπα, γραμμένα από τον σκηνοθέτη μαζί μετους Γκλεν Χάνσαρντ και Γκρεγκ Αλεξάντερ. Το ένα απ’ αυτά, με τίτλο «Lost stars», γραμμένο από τον Αλεξάντερ και τη Ντανιέλ Μπριζμπουά, χάρισε στην ταινία τη μοναδική της υποψηφιότητα στα επερχόμενα Όσκαρ.



BLACKHAT

Σκην.: Μάικλ Μαν

Πρωτ.: Κρις Χέμσγουορθ, Βαϊόλα Ντέιβις, Γουέι Τανγκ, Τζον Ορτίζ

Μετά από μία τρομοκρατική επίθεση μέσω υπολογιστών σ’ έναν κινεζικό πυρηνικό σταθμό, οι κυβερνήσεις της Κίνας και των Η.Π.Α. συνεργάζονται για ν’ ανακαλύψουν τον θύτη. Για να πετύχουν στην έρευνά τους, θα χρειαστούν τη βοήθεια του κρατούμενου Νίκολας Χάθαγουεϊ, ενός από τους καλύτερους χάκερ στον κόσμο.

Κάποτε οι ταινίες του 72χρονου αμερικανού Μαν ήταν από τις καλύτερα φωτογραφημένες του Χόλιγουντ («Ο ανθρωποκυνηγός»-1986, «Ο τελευταίος των Μοϊκανών»-1992, «Ένταση»-1995, «The insider»-1999 κ.α.), ώσπου ο σκηνοθέτης αποφάσισε να χρησιμοποιήσει ψηφιακές κάμερες, τακτική που με την πάροδο των χρόνων και τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας, επικράτησε όχι μόνο στο Χόλιγουντ, αλλά και έξω απ’ αυτό, παρότι όχι ολοκληρωτικά. Δεν ξέρω να σας εξηγήσω ακριβώς τους λόγους για τους οποίους έχει αλλάξει τόσο δραματικά η απεικόνιση των ταινιών του σκηνοθέτη. Αν δηλαδή φταίει ο τύπος των καμερών που χρησιμοποιεί, μία συγκεκριμένη φωτογραφική τεχνική ή ο συνδυασμός και των δύο, αλλά σίγουρα αυτοί είναι οι δύο παράγοντες που μεταμόρφωσαν απογοητευτικά την εικονογραφία του. Σταδιακά από το «Ali» (2001) και μετά, όταν άρχισαν να διεισδύουν στο γύρισμά του οι ψηφιακές κάμερες, ακόμη τότε σε συνδυασμό με το φιλμ, μέχρι το εντελώς απωθητικό αποτέλεσμα του «Δημόσιος κίνδυνος» («Public enemies», 2009), που αντί για τον ρεαλισμό που προσδοκούσε ο σκηνοθέτης, κατάφερε ν’ αφαιρέσει από την ταινία όλη τη μαγεία και -παραδόξως- την ‘αληθοφάνεια’ που προσφέρει η αποτύπωση του φιλμ.

Εδώ το αποτέλεσμα δεν είναι τόσο κακό, αλλά και πάλι, η ψηφιακή φωτογραφία της ταινίας, εδώ επιμελημένη από τον Στιούαρτ Ντράιμπεργκ, της αφαιρεί αρκετή από τη στιλπνότητα, την ευκρίνεια και την αφηγηματική στιβαρότητά της, η οποία εξισορροπεί τη μάλλον συνηθισμένη πλοκή της.