
Του Γιώργου Καλογεράκη*
ΜΕΡΟΣ 22ο
Ένεκα τούτου η εγκληματική δράσις των αλεξιπτωτιστών του Μπρόγερ κατά του αμάχου πληθυσμού, ον κατέσφαξαν αναιτίως και ον ακόμη εχρησιμοποίησαν ως προκάλυμμα κατά τας επιχειρήσεις των, μετά τας οποίας πάντα λογιζόμενον παρ’ αυτών ως μαχητήν εφόνευον ανάνδρως άνευ διαδικασίας. Εις πεντακοσίους υπολογίζει τους ούτω σφαγιασθέντας αμάχους, ιερείς, γέροντας, γυναίκες και παιδιά. Ως φυσικόν ο Κρητικός λαός έλαβεν θέσιν έναντι της κακουργίας ταύτης των Γερμανών. Οι ολίγοι, δυνάμενοι να φύγουν εις τα όρη, έφυγον, οι άλλοι ώμοσαν εαυτοίς αντίστασιν κατά του εχθρού ψυχικήν. Και πράγματι εβεβαιώθη απολύτως και παρά των κατηγορουμένων ωμολογήθη ότι: Γενική υπήρξεν η ψυχική του Κρητικού λαού αντίστασις τόσο μάλιστα ώστε να δυσχεράνη το έργον των στρατευμάτων Κατοχής.
Τούτο, εξηγρίωσε τα Γερμανικά στρατεύματα Κατοχής και τους παρόντας κατηγορουμένους, οίτινες εις πάσαν αυτών ενέργειαν εκινούντο από έν τεράστιον μίσος κατά του Κρητικού λαού, τόσον ώστε να πλήξουν τούτον σκληρώς, βαναύσως και αγρίως και να αριθμήσουν θύματα τόσα πολλά ώστε να εγείρωνται αι τρίχες παντός ακούοντος την ιστορίαν του δράματος της Κρήτης.
Ήρξατο ούτο από των πρώτων ημερών της διοικήσεως του Φρουρίου της Κρήτης υπό του Μπρόγερ (και προηγουμένως ακόμη επί των προκατόχων τούτου) άγριαι διώξεις αθώων πολιτών, δαρμοί, βασανιστήρια και εκτελέσεις άνευ δικαστικών αποφάσεων. Εξετελέσθησαν βεβαίως πολλοί κατόπιν καταδίκης υπό των στρατοδικείων, αλλά τα ηρωϊκά ονόματα τούτων τα μνημονεύω μόνον δια να σταθώ εις προσοχήν και αποτείσω φόρον τιμής προς τα ηρωϊκά κατορθώματα των και τον γενναίον αυτών θάνατον.
Επί Μπρόγερ και ομολογεί τούτο θρασίως ούτος, εδολοφονήθησαν ληφθέντες εκ των φυλακών Αγυιάς 45 άνδρες, την αθωότητα των οποίων εγνώριζε ο Μπρόγερ, όστις εν τούτοις διέταξε την εκτέλεσιν αυτών. Κακούργημα μέγιστον τούτο, ικανόν μόνον αυτό να στείλη εις θάνατον τον κατηγορούμενον τούτον. Αλλ’ επακολουθούν και άλλα έργα ακόμη χειρότερα του στυγερού τούτου ανθρώπου, διότι τον βλέπομεν κατά το 1943 μετά τόσης πωρώσεως συμφωνεί μετά του συγκατηγορουμένου του Μύλλερ εις την εξόντωσιν των πληθυσμών της περιοχής Βιάννου. Εξετελέσθησαν τότε άνευ οίκτου 700 τουλάχιστον άτομα μεταξύ των οποίων γυναίκες, γέροντες, παιδιά και ιερείς, θύματα της Γερμανικής θηριωδίας των κατηγορουμένων. Και τολμά ο Μπρόγερ να ισχυρίζεται ότι είχε και καλά αισθήματα περί του Κρητικού λαού, ενώ εξ’ άλλου καυχάται ότι υπήρξεν σκληρός. Το 1944 ο Μπρόγερ είναι εκείνος όστις χαράσσει δια της προκηρύξεώς του, του Απριλίου τον μαύρον πίνακα των επακολουθεισών σφαγών και καταστροφών Αυγούστου της περιοχής Ανωγείων, Κισσάμου, κ.λ.π. Και είναι βέβαιον, ως μας είπεν ο ίδιος ότι εάν δεν μετετίθετο εκ Κρήτης θα έκαμε και αυτός ό,τι έκαμε ο Μύλλερ.
Ο Μπρόγερ είναι ο δημιουργός του σφαγιαστού Σούμπερτ εις το άκουσμα του ονόματος του οποίου τρέμει η γη της Κρήτης, ως μας είπεν ο σεβάσμιος μάρτυς Αρχιεπίσκοπος Χανίων. Εις οκτακόσια περίπου υπολογίζω τα θύματα του Μπρόγερ, όστις είναι ηθικός αυτουργός της εκτελέσεως τούτων.
Θα ηδυνάμην να προσθέσω εις ταύτα και τα 500 θύματα Εβραίων και Χριστιανών του ατμοπλοίου «Δανάη», αλλά τα εκ της αποδεικτικής διαδικασίας στοιχεία δεν τα ευρίσκω ισχυρά προς τούτο. Ως προς τον Μύλλερ εβεβαιώθη πλήρως ότι είναι συνυπεύθυνος του Μπρόγερ (συστασιώτης) εις την ηθικήν αυτουργίαν των φόνων των εμπρησμών και των λεηλασιών της περιοχής Βιάννου κατά το 1943. Ο αυτός Μύλλερ ευθύνεται δια την εκτέλεσιν 60 και 25 ετέρων αθώων Κρητών, ληφθέντων εκ των φυλακών Αγυιάς και εκτελεσθέντων ανάνδρως. Το αποκορύφωμα όμως της κακουργίας αυτού εξεδηλώθη κατά τα γεγονότα του θέρους του 1944, καθ’ ό εις τας περιοχάς Κισσάμου, Ανωγείων κ.λ.π. εθανατώθησαν εν γνώσει του περί τα 800 άτομα.
Επικαλούνται αμφότεροι οι κατηγορούμενοι ότι τας πράξεις των τούτας διέπραξαν είτε εν αμύνει, είτε εκ καταστάσεως ανάγκης, είτε κατά διαταγήν του Αρχηγού των εκ Βερολίνου ληφθείσαν. Αλλά ούτε την απόδειξιν τοιαύτης διαταγής επέτυχον ειπώντες απλώς ότι η διαταγή αύτη εν υστερογράφω διέτασσε την καταστροφήν της, αλλά και αν δεχθώμεν εκ του συνόλου της εν Ευρώπη εκδηλώσεως του Γερμανικού πολιτισμού κατά την διάρκειαν του πολέμου, απεδείχθη αναμφισβητήτως ότι οι επί μέρους αρχηγοί ως και οι κατηγορούμενοι είχον όλην την ευχέρειαν και την διακριτικήν εξουσίαν του να προβαίνουν εις την εφαρμογήν ή μη των διαταγών τούτων. Κατά συνέπειαν δεν αίρεται το αξιόποινον αυτών εκ της υπάρξεως τοιαύτης διαταγής. Αντιθέτως η προσήλωσίς των εις την θεωρίαν του Εθνικοσοσιαλισμού τους κατατάσσει εις την χορείαν των εγκληματιών πολέμου των αξιών της βαρυτέρας ποινής.
Αλλά και η επικαλουμένη παρ’ αυτών άμυνα δεν συντρέχει εν προκειμένω, διότι άμυνα δεν είναι κατά νόμον η σφαγή των ανευθύνων, επί τη αιτιολογία ότι κάπου εφονεύθησαν ολίγοι Γερμανοί υπο ευαρίθμων ανταρτών, ουδεμίαν σχέσιν εχόντων προς τους σφαγέντας.
Αλλά μήπως δύναται να γίνη λόγος περί καταστάσεως ανάγκης, βεβαίως όχι διότι αύτη προυποθέτει κίνδυνον άμεσον, αναπότρεπτον και επικείμενον προς ανατροπήν του οποίου θυσιάζει εις το έλλασον προς σωτηρίαν του μείζονος.
Τοιαύται συνθήκαι ουδαμώς απεδείχθησαν. Αντιθέτως εβεβαιώθη ότι αι κακουργίαι των κατηγορουμένων, συνελήφθησαν εις την διάνοιαν αυτών και εξετελέσθησαν μέλλοντος ανωτέρου κινδύνου, αποβάσεως και κατά θυσίαν μείζονος του σωζομένου.
Δεν ευρίσκει τελευτών ο Β. Επίτροπος ουδέν υπέρ των κατηγορουμένων ελαφρυντικόν, ουδέ συντρέχουσαν περίπτωσιν μειώσεως της ποινής των κατηγορουμένων, ως η Συντακτική πράξις, 73 επιτρέπει εις το Δικαστήριον εν άρθρω 3 αυτού.
Ευρίσκει αντιθέτως τεραστίαν ευθύνην αυτών. Άμετρον την κακουργίαν των και πιστεύει εις την ανάγκην της εφαρμογής κυρώσεων κατά τας διατάξεις του Κοινού Ποιν. Νόμου, εις βάρος των κατηγορουμένων, οίτινες εγένοντο παραβάται του Ελλην. Ποιν. Κώδικος, υποπεσόντες εις τα αδικήματα ηθικής αυτουργίας φόνων φυλακίσεων, αρπαγών, εμπρησμών μετά θανάτων, κλοπών, φθοράς ξένης ιδιοκτησίας.
Δι’ ό και προτείνει όπως κηρυσθώσιν ένοχοι παραβάσεως των οικείων άρθρων του Ποινικού Νόμου, των αναφερομένων εις τα’ αδικήματα ταύτα, επιβληθή δ’ εις αυτούς η ποινή του θανάτου κατά συγχώνευσιν, ήτοι : προτείνει όπως ο μεν Μπρούνο Όσβαλντ Μπρόγερ:
1). Κηρυχθή ένοχος ηθικής αυτουργίας των φόνων 40 ατόμων της 31 Ιουλίου 1943 και των 471 τοιούτων της 14ης Σεπτεμβρίου 1943 περιοχής Βιάννου.
2). Ηθικής αυτουργίας των εμπρησμών των χωρίων της περιοχής Βιάννου.
3). Ηθικής αυτουργίας των κλοπών εις βάρος των κατοίκων της περιοχής Βιάννου.
4). Ηθικής αυτουργίας των φόνων 22 ατόμων των χωρίων Σαχτούρια, Λοχριά, Μαγαρικάρι και Καμάρες, οίτινες συνέβησαν κατά το χρονικόν διάστημα του Μαΐου 1944.
5). Των κλοπών εις βάρος των κατοίκων των χωρίων τούτων.
6). Της αρπαγής 45 ατόμων εκ της περιοχής ταύτης κατά την αυτήν περίοδον και
7). Των παρά του Σούμπερτ πραχθέντων φόνων εις διάφορα μέρη της Κρήτης.
Ο δε Φρειδερίκος Γουλιέλμος Μύλλερ να κηρυχθή ένοχος ηθικής αυτουργίας :
1). Των φόνων 15 ατόμων της 24ης Αυγούστου 1944, 60 ατόμων της 16ης Σεπτεμβρίου 1944 και 471 ατόμων της περιοχής Βιάννου, της 14ης Σεπτεμβρίου 1944.
2). Των εμπρησμών των χωρίων της περιοχής Βιάννου της 14ης Σεπτεμβρίου 1943, οίτινες των οποίων συνέβησαν και θάνατοι.
3). Των κλοπών εις βάρος των κατοίκων της περιοχής της Βιάννου της 14ης Σεπτεμβρίου 1943,
4). Των φόνων των 600 περίπου ατόμων των χωρίων της Επαρχίας Κισσάμου και Αμαρίου κατ’ Αύγουστον 1944.
5). Των κλοπών εις βάρος των κατοίκων των επαρχιών τούτων.
6). Των αρπαγών εκ των χωρίων των επαρχιών τούτων κατ’ Αύγουστον 1943. Και κ α τ α δ ι κ α σ θ ώ σ ι
Ο μέν: ΜΠΡΟΥΝΟ ΟΣΒΑΛΝΤ ΜΠΡΟΓΕΡ:
1. δια την ηθικήν αυτουργίαν εις τας πράξεις των φόνων εις θάνατον.
2. δια την ηθικήν αυτουργίαν εις τας πράξεις των εμπρησμών των χωρίων της περιοχής Βιάννου εις την ποινήν των προσκαίρων δεσμών 20 ετών, εις ας δε περιπτώσεις εκ των εμπρησμών τούτων προήλθον και θάνατοι εις την ποινήν του θανάτου.
3. δια την ηθικήν αυτουργίαν εις τας πράξεις των κλοπών εις την ποινήν των προσκαίρων δεσμών 15 ετών.
4. δια την ηθικήν αυτουργίαν δι’ εκάστην των αρπαγών εις την ποινήν των προσκαίρων δεσμών 15 ετών.
Ο δε ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΟΣ ΓΟΥΛΙΕΛΜΟΣ ΜΥΛΛΕΡ :
1.δια την ηθικήν αυτουργίαν εις τας πράξεις των φόνων εις την ποινήν του θανάτου.
2. Δια την ηθικήν αυτουργίαν δι’ εκάστην των πράξεων των κλοπών εις την ποινήν της ειρκτής 10 ετών.
3. δια την ηθικήν αυτουργίαν δι’ έκαστον των απλών εμπρησμών εις την ποινήν των προσκαίρων δεσμών, εις άς δε περιπτώσεις προήλθον θάνατοι εις την ποινήν του θανάτου
4. δια την ηθικήν αυτουργίαν δι’ εκάστην των αρπαγών πρόσκαιρα δεσμά 15 ετών.
Μεθ’ ό ο εκ των συνηγόρων Α. Κρυστάλλης λαβών τον λόγον μεταξύ των άλλων είπε ΅Ο κ. Βασιλ. Επίτροπος εν τη αγορεύσει του ισχυρίσθη ότι και αν ακόμη δεν ισχύουν η υπ’ αριθ. 73/1945, συντακ. Πράξις, ως αύτη συνεπληρώθη δια της υπ’ αρίθ. 90 ομοίας τοιαύτης, ισχύει ο Κοινός Ποιν. Κώδιξ. Ασφαλώς ο κ. Επίτροπος ελησμόνησεν ότι εις την περίπτωσιν πολέμου μεταξύ δύο κρατών δεν ισχύει το Κοινόν Ποινικόν Δίκαιον, αλλά μόνον το Διεθνές τοιούτον. Εν τέλει ζητεί όπως την στιγμήν που το Δικαστήριον θα αποσυρθή εις διάσκεψιν, σκεφθή ότι δεν δικάζει Γερμανούς Στρατηγούς μορφωμένους με παράσημα, αλλά Έλληνας τοιούτους, και τότε κατά την κρίσιν του ας εκδώση την απόφασίν του.
Μεθ’ ό έλαβεν τον λόγον ο έτερος των συνηγόρων Γ. Τσίληθρας όστις μεταξύ άλλων λέγει : Το Δικαστήριον εδίδον την απόφασίν του θα έδει να λάβη υπ’ όψιν του μεταξύ των άλλων τα εξής : α) την αναδρομικότητα του Νόμου, β) την διαταγήν, γ) την πρόκλησιν δ) την κατάστασιν πολεμικής ανάγκης παρά τοις κατηγορουμένοις Στρατηγοίς, ε) την ύπαρξιν ή μη ολοκλήρου δόλου, στ) εις χείρας σας παραδίδονται οι απόκληροι της τύχης που έχασαν τα πάντα πλην της υπερηφανείας των, τόσον ταχέως διαβαίνει η Δόξα. Σε σας κύριοι Δικασταί εναπόκειται η τύχη των κατηγορουμένων.
Μεθ’ ό ούτος ζητεί από το Δικαστήριον να λάβη υπ’ όψιν του τα εξής :
ΓΕΝΙΚΑ : 1) Έκφρασις ή έγκλημα πολέμου ; 2) Εξεταστέος ο Κοινός Π. Νόμος ή το Διεθνές Δίκαιον ; 3) Υπάρχει αναδρομικότης Σ. Πράξ. 73 ;
ΕΛΑΦΡΥΝΤΙΚΑ : 1) Προσταγή κατά το άρθρον 3. 2) Ερεθισμός και παρόρμησις λόγω προκλήσεως συνιστώσης χαλεπόν συνειδισμόν κ. λ. π. ,άρα μετρία ή πλήρη σύγχισις εντεύθεν.3) Σύγχισις μετρία ή πλήρως λόγω της ειδικής ψυχικής καταστάσεως του εμπολέμου. 4) Κατάστασις πολεμικής ανάγκης ή αμύνης και ενδεχομένη υπέρβασις αυτής. 5) Απλή συνεργεία στας πράξεις κατωτέρων εκτός εντολής κατά το άρθρον 4.
Μεθ’ ό ο Βασιλικός Επίτροπος λαβών εν συνεχεία τον λόγον μεταξύ των άλλων είπε τα εξής : Διευκρίνισεν εν πρώτοις και εν ολίγοις την ανάγκην της υπάρξεως του Οργανισμου Ηνωμένων Εθνών προς περιφρούρησιν της ειρήνης, καταλήγει δε εμμένων εις τα υπ’ αυτού ζητηθέντα ως προς την ευθύνην των κατηγορουμένων, και τούτο διότι αι δίκαι αύται δεν είναι δίκαι εκδικήσεως, αλλά δίκαι αναγκαίαι προς πρόληψιν επαναλήψεως τοιούτων εγκλημάτων.
Μεθ’ ό το λόγον εζήτησε και αύθις ο εκ των κατηγορουμένων Μ. Μπρόγερ, όστις απολογούμενος λέγει τα εξής : Εις τον μάρτυρα Πίκουλαν δεν έκαμα ερωτήσεις δια τα 400 άτομα τα φονευθέντα εις Ηράκλειον, διότι ενόμιζον ότι εφονεύθησαν εις τας επιχειρήσεις της καταλήψεως της πόλεως, δεν εγνώριζα ότι θα με κατελογίζετο ευθύνη. Η μάχη δια την Κρήτην ήτο από την πρώτην ημέραν πολύ σκληρά, αι δε απώλειαι επίσης ήσαν μεγάλαι και μεταξύ των αλεξιπτωτιστών, εν αναλογία δε των νεκρών ήτο 3 προς 1.
Τον καιρόν που ήμην Δ/τής του Φρουρίου τα γεγονότα της Βιάννου ήτο η πρώτη επιχείρησις. Παρακαλώ το Δικαστήριον να πιστεύση ότι οι εκτελεσθέντες κατά Δ/γήν μου ήσαν 40 και ουχί 50, παρ’ ότι η Διαταγή έλεγε να εκτελεσθούν 50. Κατά την απαγωγήν του Στρατηγού Κράιπε είχε το δικαίωμα να εκτελέσω 100 άτομα και δεν το έπραξα. Δια τον φόνον των 17 Γερμανών στρατιωτών εις Ομαλόν και 4 εις Μεσκλά είχα το δικαίωμα να εκτελέσω επίσης 100-200 άτομα και δεν το έπραξα. Δια την καταστροφήν των χωρίων Λοχριά, Μαγαρικάρι και Καμάρες δεν φέρω ουδεμίαν ευθύνην. Πολλές φορές δεν εξετέλεσα ή ηλάττωσα Διαταγάς ανωτέρων μου. Εάν όμως το Δικαστήριον δεν με πιστεύση και με δικάση δημιουργεί νέον Δίκαιον.
Μεθ’ ό έλαβεν τον λόγον ο έτερος των κατηγορουμένων Μύλλερ όστις είπε τα εξής :Με ειλικρίνειαν ανεγνώρισα τας πράξεις μου. Ηθέλησα να εξηγήσω στο Δικαστήριον σας ποίαι ήσαν αι αιτίαι που με παρεκίνησαν να πράξω τα όσα έπραξα. Κατάλαβα ότι ο Βασιλ. Επίτροπος δεν έλαβε υπ’ όψιν του τας ιδικάς μου αιτίας δια τα όσα έπραξα. Ο πληθυσμός της περιφερείας Βιάννου δηλώνει με υπερηφάνεια ότι τα χωρία του ήσαν τα πρώτα χωρία που άρχισεν η ανταρτική κίνησις. Ο κ. Επίτροπος εζήτησε δια τα γεγονότα της Βιάννου να μου επιβληθή η ποινή του θανάτου. Η πρότασις του Κ. Επιτρόπου και η δήλωσις των κατοίκων δεν συμβιβάζεται. Έκαμα το παν δια να αποφευχθή η αιματοχυσία. Λόγω της πείρας μου εκ του πολέμου εγνώριζα τι μέτρα έπρεπα να λάβω εάν δεν σταματούσαν αι παρανομίαι εις βάρος των Γερμανών. Εξετέλεσα το στρατιωτικόν μου καθήκον και όσας αποφάσεις έλαβα δεν τις έλαβα με επιπολαιότητα αλλ’ εσκέφθην την τότε βομβαρδιζομένην υπό των Συμμάχων Γερμανίαν, η οποία επλήττετο και εφονεύοντο κατά χιλιάδας τα γυναικόπαιδα. Ο πόλεμος είχε πάρει φρικτήν τροπήν και ηναγκάσθην να λάβω τα μέτρα που έλαβα. Ήθελα να πλήξω μόνον ενόχους και συνενόχους. Προς στιγμήν ηρώτησα τον εαυτόν μου, εφ’ όσον οι Σύμμαχοι αεροπόροι πράττουν τόσα και τόσα στον τόπον σου κι εσύ ημπορείς να κάμεις ό,τι θέλεις στη Κρήτη . Ο κ. Β. Επίτροπος νομίζει ότι ημείς οι δύο Στρατηγοί γίναμε μισητοί και εις τον λαόν μας, δεν πιστεύω όμως τέτοιο πράγμα , όταν δε, μίαν ημέραν ημπορέση πάλιν η Γερμανία να έχη ελευθέραν γνώμην, τότε θα σκεφθή ότι εγώ και ο Μπρόγερ δεν είμεθα καταδικαστέοι. Το δικό μου αίσθημα μου λέγει ότι είμαι αθώος, τον εαυτόν μου δεν θεωρώ ως εγκληματία πολέμου. Εις όλα τα κράτη ακούονται φωνές και αποκρούουν δίκες εγκληματιών ως μη σωστές και ανήθικες. Στας 6 Οκτωβρίου είς Ρεμπουπλικάνος λέγει εις τον λόγον του πως η δίκη της Νυρεμβέργης είναι μία μεγάλη αδικία. Ο απαγχονισμός των 11 καταδικασθέντων της Νυρεμβέργης θα αποτελέση ένα στίγμα δια τας Ηνωμένας Πολιτείας. Παρακαλώ Κύριοι Δικασταί να σκεφθήτε διότι η απόφασίς σας θα μείνη και θα κριθή από την Ιστορίαν ώστε μίαν ημέραν να μην εντρέπονται τα παιδιά σας.
Εις το σημείον τούτο ο Πρόεδρος χάριν αναψυχής διέκοψε την συνεδρίασιν δια την 9ην Δεκεμβρίου 1946, ημέραν Δευτέραν και ώραν 4 μ. μ.
Την 9ην Δεκεμβρίου 1946 ημέραν Δευτέραν και ώραν 4 μ. μ. επανήλθεν το Δικαστήριον εις δημοσίαν αυτού Συνεδρίασιν παρόντων του τε Βασιλικού Επιτρόπου, του Γραμματέως, των κατηγορουμένων και των συνηγόρων των.
Μεθ’ ό ο Πρόεδρος ερωτήσας τους κατηγορουμένους εάν έχωσιν να προσθέσωσιν άλλο τι προς υπεράσπισίν των και λαβών αποφατικήν απάντησιν, εκήρυξε περαιωμένην την όλην διαδικασίαν.
* O Γιώργος Καλογεράκης είναι εκπαιδευτικός, ιστορικός και συγγραφέας
ΑΥΡΙΟ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ

