Του Γιώργου Καλογεράκη*

ΜΕΡΟΣ 18ο

Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου προσήλθεν έτερος μάρτυς όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται : ΜΑΥΡΑΚΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ του ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ εκ Δαμάστας Ηρακλείου, Πρόεδρος Κοινότητος, ετών 40 και Χριστιανός Ορθόδοξος.

Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Σ. Π. Ν. και 121 και 391 της Κ. Π. Δ. εξετασθείς δε κατέθεσε τα εξής : Πλήν των όσων εν τη προανακρίσει κατέθεσα, εν συνεχεία καταθέτω και τα εξής: Την 8ην Αυγούστου 1944 έξωθι του χωρίου μου έγινε ένα σαμποτάζ ανατινάξεως ενός Γερμανικού αυτοκινήτου. Στας 20 ιδίου μηνός ημέραν Κυριακήν, ενώ είμεθα συγκεντρωμένοι όλοι οι κάτοικοι του χωρίου, την επομένην ευρέθημεν περικυκλωμένοι από Γερμανικήν δύναμιν. Μας ειδοποίησαν τότε να συγκεντρωθώμεν όλοι μαζί εις μίαν πλατείαν άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Από δε τους συγκεντρωθέντας πήρανε 30 άνδρες και τους εξετέλεσαν εις απόστασιν ενός χιλιομέτρου. Μετ’ ολίγην ώραν ήλθον Γερμανικά αυτοκίνητα και μετέφερον όλους τους άνδρες εις το Ηράκλειον.





Βοηθητικόν αεροδρόμιον Λιμνών Μεραμβέλλου 1943. Ο Γερμανός διοικητής της Λουφτβάφφε Κρήτης Στρατηγός Φον Βαλντάου χαιρετά παρατεταγμένα ιταλικά τμήματα μετά την παρασημοφόρηση του Στρατηγού Κάρτα. Αριστερά του Φον Βαλντάου ο Διοικητής των εν Κρήτη ιταλικών δυνάμεων αν/γος Άντζελο Κάρτα. Σημείωση: Ο Φον Βαλντάου εφονεύθη αργότερα εις αεροπορικόν δυστύχημα πλησίον της Θεσσαλονίκης (αρχείο και σχόλια Β.Δ.Β.Η.)



Τα γυναικόπαιδα διετάχθησαν να πάνε σε τρία χωριά ήτοι εις Γενί-Γκαβέ και δύο άλλα. Μία γυναίκα μη δυνηθείσα να φύγη εφονεύθη από Γερμανόν σκοπόν. Το χωρίον ελεηλάτησαν εις σημείον αφάνταστον εις πολλάς δε περιπτώσεις έβγαζαν τα κεραμίδια και τους δοκούς των σπιτιών. Μετά την λεηλασίαν κατέστρεψαν δια δυναμίτιδος το χωρίον. Εκ των 146 σπιτιών του χωρίου μόνον 28 δεν κατεστράφησαν. Επί 26 ημέρας δεν επέστρεψεν ουδείς άνθρωπος εις το χωρίον διότι εφοβείτο. Την ιδίαν ημέραν έκαψαν και τα χωρία Μάραθο και Ανώγεια. Εις δε το χωρίον Μάραθο εφονεύθησαν 150 άτομα. Εις δε το σημείον τούτο ο Πρόεδρος αναγιγνώσκει την υπό ημερομηνίαν 8 -7 -44 κατάστασιν της Νομαρχίας Ηρακλείου, ήτις αναφέρει τα ονόματα των εκτελεσθέντων και της οποίας το περιεχόμενον βεβαιοί ο μάρτυς και εν συνεχεία απαντά: Το σαμποτάζ εγένετο επί κυρίας οδού Χανίων – Ηρακλείου και εις απόστασιν 3 χιλιομέτρων μακράν του χωρίου μας, ουδείς δε των κατοίκων εγνώριζεν τι το σχετικόν. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Φ. Μύλλερ ο μάρτυς εν συνεχεία απαντά: Δέν γνωρίζω πόσοι Γερμανοί στρατιώται εφονεύθησαν κατά το ανωτέρω σαμποτάζ. Από το στρατόπεδον ήκουσα δια τον λόγον που έβγαζε εις Ηράκλειον ο Μύλλερ. Όταν εγένετο η διαλογή των προσώπων δια την εκτέλεσιν, αύτη δεν εγένετο δια καταλόγου, εις Γερμανός λοχίας δια νεύματος εκάλει τον προγραφέντα, τον οποίον και εξετέλει. Εις την περιοχήν την δικήν μου δεν βγήκαν αντάρτες. Τα Ανώγεια από την Δαμάστα απέχουν περί τα 10 χιλιόμετρα. Μεθ’ ό ο μάρτυς εδήλωσεν ότι ουδέν έτερον έχει να προσθέση.

Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου προσήλθεν έτερος μάρτυς όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται:

ΠΡΙΝΑΡΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ του ΓΕΩΡΓΙΟΥ, εγεννήθη και κατοικεί εις Μάραθον Ηρακλείου, Πρόεδρος Κοινότητος, ετών 37 και Χριστιανός Ορθόδοξος. Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Σ. Π. Ν. και 121 και 391 της Κ. Π. Δικονομίας και εξετασθείς καταθέτει τα εξής: Πλην των όσων εν τη προανακρίσει κατέθεσα, εν συνεχεία καταθέτω και τα εξής: Τον Αύγουστον 1944 οι Γερμανοί είχον εγκαταστήσει φυλάκια εις τα γύρω της περιοχής βουνά, όπως στα Σκούρβουλα και το Βασιλικό. Όλαι αι εγκαταστάσεις, κτίρια και γενικώς έργα εγένοντο δι’ αναγκαστικής εργασίας των κατοίκων της περιοχής και ιδίως του χωρίου μας Μάραθος. Επειδή τον τελευταίον καιρόν είχε παρατηρηθή απροθυμία εις ορισμένους εργάτας, δι’ αυτό οι Γερμανοί πιάσανε εκ του χωρίου μας 15 άνδρας, τους πιο νέους μεταξύ των οποίων 8 από την οικογένειάν μου, τους οποίους αργότερα εξετέλεσαν εις ένα βάραθρον, πλησίον του μέρους που εγένοντο τα έργα αυτά, μας είχον δε απειλήσει ότι εν ή περιπτώσει λείπει κανείς από το πρσκλητήριον της εργασίας και συγκεκριμένως αν λείπουν 5, θα τυφεκισθούν 25. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των συνηγόρων Φ. Μύλλερ ο μάρτυς εν συνεχεία απαντά ως εξής: Εκτός από τα Σκούρβουλα έπρεπε να πάμε να εργασθούμε και εις το Βασιλικόν. Μεθ’ ό ο μάρτυς εδήλωσεν ότι ουδέν έτερον έχει να προσθέση. Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου προσήλθεν είς μάρτυς υπερασπίσεως, όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται: ΜΠΑΓΕΡ ΧΕΡΜΑΝ του ΚΛΕΪΜΕΝ, εγεννήθη εις Κύινκντ Δουνάβεως της Γερμανίας και κατοικεί ενταύθα Γερμανός αιχμάλωτος πολέμου, ετών 27 και Καθολικός το θρήσκευμα. Τους κατηγορουμένους γνωρίζει απλώς. Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Σ. Π. Ν. και 121 και 391 της Κ. Π. Δ. και εξετασθείς καταθέτει τα εξής : της καταθέσεώς μου μεταφραζομένης διά του διερμηνέως της Γερμανικής γλώσσης: Γνωρίζω τον κατηγορούμενον Μύλλερ καθ΄όσον τον είχον άμεσον προϊστάμενον του Επιτελείου 2ας Μεραρχίας.

Ο Μύλλερ ήτο σκληρότερος απέναντι των στρατιωτών του παρά του αμάχου πληθυσμού. Εκεί που ήτο η μονάς του η συμπεριφορά του ήτο απέναντι του πληθυσμού καλή. Αι διαταγαί ήσαν μόνον προειδοποιήσεις του. Τας διαταγάς εδιάβαζα εις τας Γερμανικάς εφημερίδας της Κρήτης. Πολλοί στρατιώται της Μονάδος του ως γνωρίζω από διαφόρους παρανομίας εις βάρος του πληθυσμού. Εγώ ήμην οδηγός αυτοκινήτου εις το Επιτελείον του Μύλλερ. Κατ’ ερωτήσεις του Βασ. Επιτρόπου ο μάρτυς απαντά: Ένας συνάδελφός μου κατεδικάσθη εις θάνατον από το Γερμανικόν Στρατοδικείον επί Διοικήσεως Μύλλερ. Από το Ηράκλειον προς το Ρέθυμνον είδα ένα χωρίον κατεστραμμένον. Γερμανός στρατιώτης που κατεδικάσθη εις θάνατον είχε εξιβρύσει τον Φύρερ. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Φ. Μύλλερ ο μάρτυς απαντά : Λέγων ότι ο Μύλλερ ήτο σκληρός απέναντι των στρατιωτών εννοώ ότι ήτο σοβαρός και αυστηρός. Όταν επέστρεψα εγώ εις Κρήτην ο Μύλλερ ευρίσκετο τραυματισμένος εις ένα Νοσοκομείον της Βιέννης. Η γνώμη των στρατιωτών δια τον Στρατηγόν ήτο καλή. Γνωρίζω ότι κάποτε οι στρατιώται ηθέλησαν να διαρρήξουν ένα σπίτι, δια τον λόγον αυτόν κατεδικάσθησαν εις ολίγων μηνών φυλάκισιν. Από Κρήτην έφυγα δια τας επιχειρήσεις της Κω την 1ην Σεπτεμβρίου ή την 1ην Οκτωβρίου 1943. Μεθ’ ό μάρτυς εδήλωσεν ότι ουδέν έτερον έχει να προσθέση. Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου προσήλθεν έτερος μάρτυς όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήμτησε ότι ονομάζεται: ΡΑΑΤΣ ΜΑΞ του ΚΑΡΛ, εγεννήθη εις Πρόμπεργκ της Ανατολικής Γερμανίας και κατοικεί ενταύθα ως Γερμανός αιχμάλωτος Πολέμου, ετών 42, Γραμματεύς του Δήμου Πρόμπεργκ επιλοχίας, Διαμαρτυρόμενος το θρήσκευμα. Τους κατηγορουμένους γνωρίζει απλώς. Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Σ. Π. Ν. και 121 και 391 της Κ. Π. Δ. εξετασθείς δε καταθέτει τα εξής : της καταθέσεως μεταφραζομένης δια του διερμηνέως της Γερμανικής γλώσσης: Εγώ έχω μετάσχει εις εκκαθαριστικάς επιχειρήσεις, καθ’ όσον ανήκον εις τον Λόχον του Φρουρίου Κρήτης, ο οποίος προέβαινα εις τοιαύτας επιχειρήσεις. Κάποτε βαδίζοντες προς Ομαλόν είχομεν πληροφορηθή ότι ένοπλοι είχον καταστρέψει Γερμανικήν Εφοδιοπομπήν, πράγματι εσυναντήσαμεν ενόπλους και εδώσαμεν μάχην. Κατά την συμπλοκήν ταύτην εφονεύθησαν οι Γερμανοί στρατιώται. Δεν συνέλαβον όμως οι κατηγορούμενοι δια το γεγονός τούτο πολίτας προς διανέργειαν ανακρίσεων, αλλ’ επεστρέψαμεν εις την έδρα μας. Την 27ην Απριλίου 1944 ευρισκόμενοι έξωθι των Σαχτουριών, μας είχον δώσει διαταγήν να συμπεριφερθούμε καλά στον πληθυσμόν και να μην αφαιρέσωμε τίποτα από τους κατοίκους, εγώ έλαβα μίαν εντολήν να κάμω αναγνώρισιν με την ομάδα μου δια να ιδούμε εάν ήσαν εκεί αντάρτες, εκεί βρήκαμε λίγα κυτία αγγλικών σιγαρέττων, τα οποία έδωσα στον λόχον μου. Αυτό το μέρος περιεκυκλώθη από τα τμήματά μας μετά τρείς ή τέσσαρας ημέρας, τι έγινε όμως δεν γνωρίζω. Η έρευνα εις Σαχτούρια απέδειξεν ότι ανευρέθη Έλλην αξιωματικός με στολήν και εις πομπός ασυρμάτου και τότε εδόθη διαταγή να συλλάβουν όλους τους άνδρες από 16 ετών και άνω και να τους πάνε εις την Γερμανικήν Διοίκησιν.

Τας γυναίκας και τα παιδιά πήγανε εις το χωρίο Σπήλια και κατά την μεταφοράν των εχρησιμοποιήσαμεν και φορτηγά αυτοκίνητα δια να μεταφέρωμεν τους ασθενείς. Δεν γνωρίζω όμως εάν τότε εφονεύθη κανείς γέρων. Μετά την αποχώρησιν του λόχου μου κατεστράφησαν τα Άνω και Κάτω Σαχτούρια. Οι Γερμανοί στρατιώται ήσαν αδύνατον να διακρίνουν ποίος ήτο αντάρτης και ποίος ήτο πολίτης. Η εν γένει συμπεριφορά των Στρατηγών απέναντι του Κρητικού λαού ήτο άψογος. Ένας Γερμανός υπολοχαγός επειδή διέπραξε κάτι εις βάρος μιάς γυναίκας του αφήρεσαν τα γαλόνια του, και τον ετιμώρησαν δια φυλακίσεως. Εις το μέρος που ευρίσκετο η μονάς μου έχω πληροφορίας ότι η συμπεριφορά του Μύλλερ απέναντι του πληθυσμού ήτο καλή. Δια τους 4 Γερμανούς στρατιώτας που εφονεύθησαν εις τον Ομαλόν γνωρίζω ότι δεν έγιναν αντίποινα. Επαναλαμβάνω ότι η στάσις των Στρατηγών απέναντι του πληθυσμού και των στρατιωτών του ήτο άψογος. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Μ. Μπρόγερ ο μάρτυς εν συνεχεία απαντά : Δεν έμαθα άμα πήγα εις το Σύνταγμα ότι εις τον Ομαλόν εφονεύθησαν 17 Γερμανοί στρατιώται.

Η έδρα της μονάδος μου ήτο εις το χωρίον Αγία Μαρίνα. Γνωρίζω ότι οι Γερμανοί στρατιώται που είχον τιμωρηθή , ετιμωρήθησαν διότι είχαν διαπράξει κάτι εις βάρος του Κρητικού λαού. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Φ. Μυλλερ ο μάρτυς απαντά εν συνεχεία ως εξής: Όπλα τα οποία είχον οι Κρήτες τον τελευταίον καιρόν εχρησιμοποιήθησαν εναντίον των Γερμανών. Από τον λόχον μας δεν εφονεύθη ουδείς στρατιώτης, έμαθα ότι από άλλους λόχους εφονεύθησαν. Δεν γνωρίζω περί της διαταγής του Μπρόγερ η οποία έλεγε να εκτελεσθούν 60 άτομα μέσα απο τας φυλακάς Αγυιάς. Εις την καταστροφήν των χωρίων της Επαρχίας Κισσάμου δεν έλαβον μέρος, ήκουσα όμως περί των ανωτέρω καταστροφών.

Δεν γνωρίζω περί βιαιοτήτων Γερμανών απέναντι του αμάχου πληθυσμού, εάν οι Κρήτες δεν έκαναν Σαμποτάζ των Γερμανών ασφαλώς δεν θα εχύνετο αθώον αίμα. Μεθ’ ό ο μάρτυς εδήλωσεν ότι ουδέν έτερον έχει να προσθέση.

Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου προσήλθεν έτερος μάρτυς υπερασπίσεως, όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται:

ΒΕΡΣΤΕΙΝ ΟΤΟ ΦΡΙΤΣ, εγεννήθη εν Κιούλντεμπαχ Στουτγάρδης και κατοικεί ενταύθα ως Γερμανός αιχμάλωτος Πολέμου (εργοστάσιον Μαρτσινιώτη) Μηχανικός Ανθυπολοχαγός, Επιθεωρητής και Χριστιανός Διαμαρτυρόμενος. Τους κατηγορουμένους γνωρίζει απλώς. Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Σ. Π. Ν. και 121 και 391 της Κ. Π. Δ. εξετασθείς δε καταθέτει τα εξής δια του διερμηνέως της Γερμανικής γλώσσης: Θέλω να γνωρίσω ότι οι κατηγορούμενοι τους οποίους δεν γνωρίζω προσωπικώς δεν διέπραξαν τίποτε εις Κρήτην πέραν του καθήκοντός των. Λόγω της επαφής με τους αξιωματικούς του Επιτελείου των κατηγορουμένων έχω σχηματίσει σαφή εντύπωσιν πλην όμως λεπτομερείας πολλάς δεν ημπορώ να δώσω, διότι δεν γνωρίζω το κατηγορητήριον. Πολλές φορές ήκουσα να λέγουν δια την δράσιν των Κρητών εις βάρος των Γερμανών στρατιωτών. Εις την Κρήτην ελήφθησαν διάφορα μέτρα εναντίον του αμάχου πληθυσμού, όπως κατάλαβα όμως οι Έλληνες δεν μετεχειρίζοντο υπό των Γερμανών ως να ήσαν εχθροί. Οι κατηγορούμεμοι προσεπάθησαν να φέρουν τρόφιμα εις τον πληθυσμόν φορτωμένα εις τον Πειραιάν και ελλείψει μεταφορικών μέσων δεν εξεφορτώθησαν. Υπήρχε η απαγόρευσις εις τους Γερμανούς ιατρούς να παράσχον βοήθειαν και φάρμακα εις τον πληθυσμόν, γνωρίζω όμως ότι παρά την διαταγήν οι Γερμανοί Ιατροί εβοήθουν τους Έλληνας. Πολλές φορές ειδοποιήθησαν οι Κρήτες να μην κάνουν τίποτε εις βάρος των Γερμανών, αι προειδοποιήσεις όμως αύται δεν έπιασαν και η κατάστασις εχειροτέρευσε. Πάντοτε ελέγετο ότι οι πράξεις σαμποτάζ εγένοντο από Άγγλους «Κομμάντος», πλην όμως ελάμβανε μέρος και ο πληθυσμός. Άκουσα από Αξιωματικούς του Στρατηγού Μύλλερ ότι αι ανωτέρω υπηρεσίαι εζήτησαν να ληφθούν μέτρα δια την ασφάλειαν των Γερμανικών στρατευμάτων. Η κατάστασις όμως επεδεινώθη και δεν ηδύνατο ένα αυτοκίνητο να κινηθή από τα Χανιά εις Ηράκλειον χωρίς την προστασίαν τεθωρακισμένων μέσων, ενθυμούμαι μάλιστα και το εξής ρητόν το οποίον έβγαλον εις την Κρήτην οι Γερμανοί στρατιώται. «Οι στρατηγοί μας είναι παπάδες». Γνωρίζω επίσης ότι ο κατηγορούμενος Μύλλερ εζήτησε από τας ανωτάτας Γερμανικάς αρχάς την εκκένωσιν της Νήσου, διότι η κατάστασις ήτο απελπιστική και θα εχύνετο πολύ αίμα αδίκως. Έχω την γνώμην ότι οι κατηγορούμενοι Στρατηγοί ήσαν πολλές φορές σκληρότεροι απέναντι των στρατιωτών των παρά του πληθυσμού. Ο Μπρόγερ είχε καλές σχέσεις με τον άμαχον πληθυσμόν τα δε αντίποινα που εφήρμοζε ήσαν αναπόφευκτα. Έμαθα από το Στρατηγείον του Μύλλερ ότι πολλές φορές οι Γερμανοί Στρατοδίκαι εζήτησαν να τιμωρούνται οι Γερμανοί στρατιώται οι οποίοι διέπραττον βιαιότητας εις βάρος του πληθυσμού. Μεθ’ ό ο μάρτυς εδήλωσεν ότι ουδέν έτερον έχει να προσθέση. Κατά διαταγήν του Προέδρου προσήλθεν έτερος μάρτυς όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται : ΡΕΚΑΝΑΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ, εγεννήθη εις Θεσσαλονίκην κατοικεί ενταύθα, κρατούμενος εις τας φυλακάς Καλλιθέας, ετών 59 και Χριστιανός Ορθόδοξος. Τους κατηγορουμένους γνωρίζει απλώς, ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Σ. Π. Ν. και 121 και 391 της Κ. Π. Δ. ,εξετασθείς δε κατέθεσε τα εξής :

Το τμήμα διώξεως Εβραίων επί της οδού Σέκερη όπου και υπηρετούσα και εγώ έλαβα διαταγάς την 24ην Μαρτίου του 1943 «περί διώξεως των Εβραίων». Η επιτροπή διώξεως έπρεπε να πάη εις Κέρκυραν όπου ήσαν εκεί πολλοί Εβραίοι, πράγματι πήγε και συνέλαβε 17 Εβραίους.

Εις την Κρήτην επειδή ο αριθμός των Εβραίων ήτο μικρός, δηλ. 300 εθεώρησαν οι Γερμανοί καλόν η επιτροπή να μην πάη. Ο Διοικητής Μπαχ διέταξε να συλληφθούν εις Κρήτην οι Εβραίοι και να σταλούν εις Πειραιά, εν τω μεταξύ έμαθα ότι το πλοίον που μετέφεραν εκ Κρήτης τους συλληφθέντας εκεί Εβραίους εβυθίσθη.

Η εδώ υπηρεσία διώξεως Εβραίων εξηρτάτο απ’ ευθείας από το Βερολίνον. Ο Διοικητής διώξεως αυτών εξεβίασε τον Νομάρχην Κερκύρας, διότι δεν εδέχετο να τοιχοκολλήση χαρτιά έχοντα σχέσιν με την σύλληψιν των Εβραίων.

Κατ’ ερωτήσεις του Βασιλικού Επιτρόπου ο μάρτυς απαντά ως εξής :

Τους Εβραίους που μεταφέραμε εκ Κερκύρας είχομεν κλείσει εις τα αμπάρια των πλοίων. Αυτός που διέταξε να κλεισθούν εις τα αμπάρια του πλοίου, οι εκτοπιζόμενοι εκ Κρήτης Εβραίοι αυτός ευθύνεται. Κατ΄ ερωτήσεις του εκ των συνηγόρων Γ. Τσίληθρα ο μάρτυς απαντά : Δια την εκτόπισιν των Εβραίων ευθύνεται η Γερμανική μυστική Αστυνομία. Εγώ υπηρετούσα εις ένα μικρόν τμήμα του τμήματος διώξεως Εβραίων. Το 1943 συνελήφθην από την Γερμανικήν μυστικήν Αστυνομίαν, διότι τροφοδοτούσα αντάρτες. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Μ. Μπρόγερ ο μάρτυς απαντά : Η Διοίκησις του Φρουρίου Κρήτης ήτο αδύνατον να εμποδίση την σύλληψιν και εκτόπισιν εκ της Νήσου των Εβραίων. Τας εκτοπίσεις εις Κρήτην διενήργει η Γερμ. Μυστική Αστυνομία. Γνωρίζω ότι δια κάθε σύλληψιν διώξεως Εβραίων ήτο αρμοδία η Επιτροπή όσον αφορά δια την σύλληψιν ή εκτόπισιν Ελλήνων ήτο αρμόδιος ο Σιμένα. Μεθ’ ό μάρτυς εδήλωσεν ότι ουδέν έτερον έχει να προσθέση.

Εις το σημείον τούτο, ο εκ των συνηγόρων Γ. Τσίληθρας ζητεί τουλάχιστον 2 ημερών αναβολή δια την παρασκευήν των απολογιών των κατηγορουμένων. Το Δικαστήριον εδέχθη το ανωτέρω αίτημα και διακόπτει την συνεδρίασιν δια την 29ην Νοεμβρίου 1946, ημέραν Παρασκευήν και ώραν 4 μ. μ.

Την 29ην Νοεμβρίου, ημέραν Παρασκευήν και ώραν 4 μ. μ. επανήλθεν το Δικαστήριον εις Δημοσίαν αυτού συνεδρίασιν, παρόντων του τε Βασ. Επιτρόπου, του Γραμματέως, των κατηγορουμένων και των συνηγόρων των.

Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου προσήλθεν έτερος μάρτυς υπερασπίσεως όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται:

ΞΑΝΘΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ του ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, ετών 51 δικηγόρος, εγεννήθη εις Ηράκλειον και κατοικεί ομοίως, υπόδικος των Φυλακών Καλλιθέας και Χριστιανός Ορθόδοξος. Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Σ. Π. Ν. και 121 και 391 της Κ. Π. Δ. ,εξετασθείς δε κατέθεσε τα εξής: Πλην των όσων εν τη προανακρίσει κατέθεσα, εν συνεχεία καταθέτω και τα εξής: …Επιχειρήσεις εις Κρήτην, εκτός της Βιάννου έγιναν εις Σκούρβουλα, Γέργερη, Σάρχον και αλλαχού. Αι επιχειρήσεις όμως των Ανωγείων υπερέβησαν τα όρια, εφονεύθησαν παπάδες, γυναικόπαιδα και βρέφη. Έχοντες υπ’ όψιν τα γεγονότα της Βιάννου δεν θα έπρεπεν μετά ένα έτος να επαναλάβη τα αυτά εις Ανώγεια. Εις το σημείον τούτο ο μάρτυς εδήλωσεν ότι ουδέν έτερον έχει να προσθέση.

* O Γιώργος Καλογεράκης είναι εκπαιδευτικός, ιστορικός και συγγραφέας

ΑΥΡΙΟ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ