ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ - Τα πρακτικά της δίκης των Γερμανών σφαγέων Μπρόγερ και Μύλλερ
Για πρώτη φορά στο φως της δημοσιότητας σήμερα από την “Π”
ΜΕΡΟΣ 15ο
Mεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου προσήλθεν έτερος μάρτυς όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται: ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ του ΚΥΡΙΑΚΟΥ, δικηγόρος και βουλευτής εκ Χανίων, κάτοικος Αθηνών ετών 28, Χριστιανός Ορθόδοξος, τους κατηγορουμένους δεν γνωρίζει.
Τα αντίποινα τα οποία ελαμβάνοντο εναντίον του πληθυσμού έφθανον ενίοτε εις τον βαθμόν της βαρβαρότητος. Ως αντίποινα εχρησιμοποίησαν τας εκτελέσεις, πυρπολήσεις χωρίων και εκτοπισμούς ανθρώπων, πολλάκις δε έφθανον σε σημείον ν’ απαγορεύουν εις τον πληθυσμόν να επανέλθη εις τα ερείπια των κατεστραμμένων χωρίων των. Επίσης πολλούς αθώους έστειλον εις διάφορα στρατόπεδα συγκεντρώσεως εν Γερμανία, επίσης χαρακτηριστικόν γεγονός είναι η συγκρότησις και η δράσις του «Σώματος Σούμπερτ». Ίσως ως τέταρτον γεγονός πρέπει να αναφερθή η σύλληψις και η εκτόπισις των Εβραίων, και ο πνιγμός αυτών δια του πλοίου «Δανάη». Κατά την ιδικήν μου κρίσιν υπευθύνους δια τα αντίποινα θεωρώ τους εκάστοτε Διοικητάς του Φρουρίου Κρήτης, οι οποίοι εξέδιδον τας Διαταγάς εκτελέσεως. Κάθε απόφασις αντιποίνων ελαμβάνετο από τον Γερμανόν Στρατηγόν και των συμβούλων του, εν πάσει περιπτώσει ο Γερμανός Στρατηγός ήτο ο τελευταίος που είχεν τον λόγον. Αι καταστροφαί εγένοντο υπό το πρόσχημα ότι ο πληθυσμός διέπραξε βιαιότητας εις βάρος των Γερμανών και ότι ο πληθυσμός της Νήσου υπερέβη τα όρια του Διεθνούς Δικαίου. Έχω σχηματίσει την εντύπωσιν ότι η διαταγή δια τα μέτρα εφαρμόσεως των πρώτων αντιποίνων ήλθεν απ’ ευθείας από το Βερολίνον και υπεγράφη από τον ίδιον τον Στρατάρχην του Ράιχ Γκαίριγκ, αυτό δε το έμαθα από διαφόρους ανωτέρους Γερμανούς αξιωματικούς. Αι ομαδικαί εκτελέσεις του Ηρακλείου εγένοντο τον Μάιον ή Ιούνιον 1943, εξ αυτών εφάνη η τακτική που εγκαινίασαν οι Γερμανοί εις την Κρήτην. Εάν συγκρίνωμεν τας περιόδους κατοχής της Κρήτης, διακρίνωμεν ότι επί Διοικήσεως Μπρόγερ η κατάστασις ήτο ηπιωτέρα. Οι Γερμανοί εις όλας τας περιπτώσεις ήσαν αμείλικτοι, χαρακτηριστικόν γεγονός είναι ότι μία γυναίκα επειδή έδωσεν εις έναν Άγγλον ένα ποτήρι νερό, κατεδικάσθη εις θάνατον, από το Γερμανικόν Στρατοδικείον. Τρία άτομα της επαρχίας Αποκωρώνου εξετελέσθησαν από την Γερμανικήν Στρατιωτικήν Αστυνομίαν. Εγώ ως δικηγόρος του Γερμανικού Στρατοδικείου απετάνθην εις τον Πρόεδρον του Στρατοδικείου και εζήτησα πληροφορίας περί των ανωτέρω προσώπων, μου απήντησεν δε ότι ταύτα εστάλησαν εις Γερμανίαν, διότι ήτο διαταγή του Φρουρίου Κρήτης. Ο εις εκ των ανωτέρω προσώπων ονομάζεται Πολέντας και ήτο μέλος της Αγγλικής προπαγάνδας, ως δε ανεκαλύψαμεν δεν είχον σταλεί εις Γερμανίαν, αλλ’ ευρέθησαν φονευμένοι μετ’ ολίγας ημέρας μέσα εις έναν λάκκον. Κάποτε εις την Αγυιάν έφερον 1.500 ανθρώπους και τους ενέκλεισαν εις την φυλακήν, ενώ αύτη ήτο υπερπλήρης. Ο Βάλτερ, Πρόεδρος του Γερμανικού Στρατοδικείου, μου έδωσεν την πληροφορίαν ότι ο Σούμπερτ ήντλει την αρμοδιότητά του από τον Διοικητήν του Φρουρίου και συγκεκριμένως από τον Μπρόγερ, ούτος ο (Σούμπερτ) ήτο μισητός ακόμη και εις τους Γερμανικούς στρατιωτικούς κύκλους, δια τον Σούμπερτ έχω καταθέσει ότι η δράσις του ήτο μεγάλη. Κατέστρεψαν το χωρίον Καλλικράτη Σφακίων και εξετέλεσεν πολλούς κατοίκους, είχε το δικαίωμα να δρα απεριορίστως και ήτο άνθρωπος στερούμενος ανθρωπισμού.
Το όνομα του Σούμπερτ ήτο το φόβητρον των Κρητών, κάποτε εκάναμε παράπονα δια τον Σούμπερτ, εγώ προσωπικώς απετάνθην εις τον Πρόεδρον του Γερμ. Στρατοδικείου, οσάκις όμως εκάναμε παράπονα δι’ αυτόν, επαίρναμεν την πληροφορίαν ότι ο Σούμπερτ ήντλει την δικαιοδοσίαν του απ’ ευθείας από τον Διοικητήν του Φρουρίου Στρατηγόν Μπρόγερ.
Το όνομά του ήτο δυσάρεστον εις το Γερμ. Στρατοδικείον ακόμη δε και εις την Γερμανικήν Αστυνομίαν, διότι παρενεβάλετο εις το έργον της. Οι αντάρτες ήλθον σε απόγνωσιν και απεφάσισαν να χρησιμοποιήσουν τα έσχατα μέσα δια να σκοτώσουν τον Σούμπερτ. Βγάλαμε δε κοινήν απόφασιν να ανατινάξουν δια νάρκης το οίκημα που εστεγάζετο η ομάς Σούμπερτ. Εις μίαν συμπλοκήν με ομάδα Ελλήνων εφονεύθησαν 8 άνδρες του Σούμπερτ. Η εντύπωσις την οποίαν αποκομίζω είναι ότι δεν εγνώριζεν απολύτως την εν γένει δράσιν του Σούμπερτ ο Μπρόγερ. Ως προς την σύλληψιν των Εβραίων έχω την εντύπωσιν ότι η διαταγή ήλθεν από το Βερολίνον. Άλλωστε η συγκέντρωσις και εκτόπισις των Εβραίων εγένετο ουχί από Στρατόν αλλά από όργανα της Αστυνομίας. Όταν εγένετο το παραμικρόν εις βάρος των Γερμανών αυτοί δεν εδίσταζον να προβούν εις σκληρά αντίποινα. Σε πολλές περιπτώσεις έδειξαν αμείλικτον σκληρότητα. Ο Γερμανός Διοικητής Φρουρίου ενδιεφέρετο δια την ασφάλειαν των στρατευμάτων του. Όταν ενόμιζε ότι η ασφάλεια των στρατευμάτων εκινδύνευεν δεν εδίσταζε να λάβη σκληρά μέτρα. Υπάρχουν περιπτώσεις κατά τας οποίας ο Στρατηγός Μπρόγερ έδειξεν μεγαλυτέραν κατανόησιν από όλους τους υπηρετήσαντας εν Κρήτη Στρατηγούς διότι έδωσεν επανειλημμένως αμνηστίαν, περί τούτου έχω ιδίαν αντίληψιν καθ’ ότι ήθελε είχε στοιχεία εναντίον μου να μα εκτελέση, αλλά δεν το έκαμε. Αντιθέτως ο Στρατηγός Μύλλερ ήτο ωμός, σκληρός και τίποτε δεν ελάμβανε υπ’ όψιν του, εις την ψυχήν και των δύο Γερμανών Στρατηγών εκυριάρχει το αίσθημα της σκληρότητος. Αι εκτελέσεις της Βιάννου εγένοντο δι’ αντίποινα. Εις τα Χανιά εξετελέσθησαν 60 κρατούμενοι εκ των φυλακών Αγυιάς, εις αντίποινα, διότι εγένετο ένα σαμποτάζ εις το Ηράκλειον. Ανακοίνωσιν δια την εκτέλεσιν των 60 ατόμων, είδον εις την εν Χανίοις εκδιδομένην Εφημερίδαν «Παρατηρητής».
Αι ανακοινώσεις ήρχοντο απ’ ευθείας από το Φρούριον Κρήτης. Αι ανακοινώσεις πήγαιναν μάλιστα προς την Εφημερίδα γραμμένοι εις την Γερμανικήν γλώσσαν. Εις το σημείον τούτο ο Πρόεδρος επέδειξε εις τον μάρτυρα τας σχετικάς ανακοινώσεις και συγκεκριμένως εκείνην την οποίαν αφορά την απαγωγήν του Στρατηγού Κράιπε και της οποίας το περιεχόμενον και την γνησιότηταν βεβαιοί πλήρως ο μάρτυς. Μεθ’ ό ο μάρτυς συνεχίζει: Η ανακοίνωσις έχει τον τύπον «φεϊβολλάν», διότι συνήθως αι ανακοινώσεις ερρίπτοντο από αεροπλάνων, εις τοποθεσίας εις τας οποίας ενόμιζον οι Γερμανοί ότι πιθανώς να ευρίσκετο εκεί ο απαχθείς Στρατηγός Κράιπε. Δεν είναι μία ή δύο περιπτώσεις κατά τας οποίας εξετελέσθησαν πρόσωπα αθώα εις τας φυλακάς Αγυιάς, ή αλλαχού υπό το πρόσχημα ότι ήσαν βεβαρημένα. Βεβαιώ την επιδεικνυομένην μου σχετικήν διαταγήν της ισοπεδώσεως των Ανωγείων πλην όμως η βεβαίωσίς μου αύτη δεν είναι τόσον κατηγορηματική όσον εις την προηγουμένην περίπτωσιν, πάντως η διαταγή αύτη εξετελέσθη κατά γράμμα και τα Ανώγεια κατεστράφησαν και πολλοί κάτοικοι εξετελέσθησαν. Συγκεκριμένας πληροφορίας δια τας καταστροφάς Βιάννου δεν δύναμαι να σας δώσω τοιαύτας, θα σας δώσουν όμως άλλοι μάρτυρες. Η πεποίθησις μου είναι ότι ήτο αδύνατον να μη είχε λάβει γνώσιν των γεγονότων της Βιάννου ο Στρατηγός Διοικητής Φρουρίου. Ο Στρατηγός Μύλλερ είχεν μεγαλυτέρα οντότητα από όλους τους κατά καιρούς υπηρετήσαντας Στρατηγούς, όπως τον Κράιπε και άλλους. Ο Μπρόγερ ασφαλώς τους έδωσεν εντολήν δια τα των επιχειρήσεων, πλην όμως την έκτασιν των επιχειρήσεων ανέλαβε ούτος ο Μύλλερ. Έχω την γνώμην ότι εις την υπόθεσιν των Εβραίων ο Διοικητής του Φρουρίου, δεν είχεν άμεσον ανάμιξιν. Έχω την γνώμην επίσης ότι η Γερμανική Αστυνομία ήτο υπό τας διαταγάς του Φρουρίου, πλην όμως διαταγάς όπως της περιπτώσεως των Εβραίων ελάμβανε και απ’ ευθείας από το Βερολίνον, συγκεκριμένως δε από τον Χίτλερ. Οι Γερμανοί προέβαινον εις τας ανωτέρω μεθόδους δια να συντρίψουν την αντίστασιν του Κρητικού λαού. Σκοπός της ανταρτικής κινήσεως εις Κρήτην ήτο α) Η διατήρησις του εθνικού φρονήματος του πληθυσμού της Νήσου, όπερ επετεύχθη καθ’ όσον ούτε Σώματα ασφαλείας ίδρυσαν, ούτε εργάτες εις Γερμανίαν έστειλαν. β) Η καθ’ οιανδήποτε τρόπον ενίσχυσις των εναπομεινάντων εις Κρήτην Εγγλέζων, ως επίσης και η κατασκοπεία εις βάρος των Γερμανών, αποβαίνουσα προς όφελος των Άγγλων. γ) Η δημιουργία ανταρτικών ομάδων προς απασχόλησιν εν μέρει των Γερμανικών μονάδων. Κατ’ ερωτήσεις του Β. Ε. ο μάρτυς απαντά: Είναι γεγονός ότι η μεταφορά ανθρώπων την εποχήν εκείνην δια πλοίων ήτο επικίνδυνος, διότι οι Άγγλοι εγνώριζον κάθε κίνησιν των Γερμανών και ασφαλώς θα εβύθιζον τα πλοία. Εγώ πιστεύω ότι το πλοίον «Δανάη» που περιείχε τους Εβραίους ετορπιλλίσθη, ενθυμούμαι ότι μετά των πνιγέντων 150 Εβραίων ήσαν και 250 Έλληνες. Αι περιπτώσεις της αποστολής Ομήρων εις Γερμανίαν ήσαν πάρα πολλαί, εστέλοντο δε άνθρωποι πάσης φύσεως κατ’ εκαντοντάδας. Εγώ προσωπικώς πιστεύω ότι τα ληφθέντα μέτρα κατά του πληθυσμού δεν επεβάλοντο δια την ασφάλειαν των Γερμανικών Στρατευμάτων. Πολλάκις κατέστρεψαν χωρία με την δικαιολογίαν ότι διήλθον Άγγλοι, ουδεμία αμφιβολία υπάρχει ότι τα ληφθέντα μέτρα αντίκειντο εις το Διεθνές Δίκαιον. Όταν ο Γερμανός Στρατηγός έδιδε διαταγάς να εισέρχονται τας πρωϊνάς ώρας τα στρατεύματά του εις ορισμένα χωρία, ασφαλώς εγνώριζε ότι εκεί θα φονευθούν γυναικόπαιδα και γέροντες. Υπήρχον περιπτώσεις που εδικάσθησαν Γερμανοί στρατιώται δια πράξεις, αι οποίαι εγένοντο εις βάρος των Ελλήνων, ποτέ όμως δια πράξεις καταστροφών. Η έκτασις της καταστροφής των χωρίων είναι εξαιρετικά μεγάλη. Εις την περιφέρειαν Χανίων κατεστράφησαν χωρία επί Διοικήσεως Μπρόγερ. Μεταξύ των καταστραφέντων χωρίων είναι και ο Καλλικράτης Σφακίων, αιτιολογικόν δε της καταστροφής. ήτο ότι διήλθον από το χωρίον αυτό είς Άγγλος αξιωματικός και ο Παντουβάς με μικράν δύναμιν ανταρτών. Εις το χωρίον Μαλάθυρον εξετελέσθησαν 60 άτομα, ήτοι το σύνολον του άρρενος πληθυσμού. Επίσης έγιναν καταστροφαί και εκτελέσεις εις πολλά άλλα χωρία μεταξύ των οποίων και τα Τοπόλια Κισσάμου, αιτιολογικόν δε της καταστροφής ήτο ότι εις το χωρίον εκρύπτετο είς ασύρματος. Τότε συνέλαβον και τον Λοχαγόν Ποπολήν και τον εξετέλεσαν. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των συνέδρων Γ. Βαρσάμου ο μάρτυς εν συνεχεία απαντά : Υπάρχουν περιπτώσεις κατά τας οποίας ο Μπρόγερ ηπείλησε μόνον τον πληθυσμόν χωρίς να προβή εις αντίποινα, χαρακτηριστικόν γεγονός είναι ότι μετά τρίμηνον που ο Μύλλερ ήτο Διοικητής Φρουρίου εφήρμοσαν αντίποινα, τα οποία ο Μπρόγερ δεν εφήρμοσεν επί της Διοικήσεως του αλλ’ ηρκέσθη μόνον εις απειλάς. Και οι δύο κατηγορούμενοι ήσαν τυπικοί εις την εκτέλεσιν των καθηκόντων των και κατά συνέπεια ελάμβανον σοβαρώς υπ’ όψιν των τας εισηγήσεις των κατωτέρων των. Πάντως ο Μπρόγερ ήτο πιο μαλακός απέναντι του Ελληνικού στοιχείου. Ο Μύλλερ δεν έδιδεν καμμίαν σημασίαν δια τας αιτήσεις και παρακλήσεις των Ελλήνων, ήτο στυγνός και αμείλικτος απέναντι των Ελλήνων. Εκτελέσεις κρατουμένων εγένοντο δύο φορές εις την Αγυιάν εν είδει αντιποίνων. Αι εκτελέσεις εγένοντο από πρόσωπα βεβαρυμμένα μεταξύ δε των εκτελεσθέντων ήσαν και φίλοι μου, όπως ο Ρούσσος Κούνδουρος και άλλοι. Το σώμα του Σούμπερτ είχε σκοπόν την καταδίωξιν των ανταρτών και την ανεύρεσιν όπλων, δυστυχώς όμως ήτο αδυσώπητος και έκανε ότι ήθελε. Εις το Ηράκλειον ο Σούμπερτ εξέδωκεν ανακοίνωσιν με ύφος Αρχιστρατήγου πράγμα που ασφαλώς εξηνάγκασε τας Γερμανικάς Αρχάς και τον εξεδίωξαν εκ Κρήτης. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των συνηγόρων Γ. Τσίληθρα ο μάρτυς απαντά : Ο Μπρόγερ ευθύνεται διότι απεδέχετο τας ενεργείας του Σούμπερτ. Γνωρίζω ότι έγιναν επανειλημμένως διαβήματα δια τον Σούμπερτ εις τον Στρατηγόν Μπρόγερ, ο Σούμπερτ όμως ισχυρίζετο ότι εξετέλει κομμουνιστάς δι’ αντίποινα. Όταν ο Σούμπερτ έφυγεν από την Κρήτην μου είπεν ο Πρόεδρος του Γερμανικού Στρατοδικείου: «επί τέλους ο Σούμπερτ έφυγε από τα Χανιά», αυτό αποδεικνύει ότι μία μερίς Γερμανών αντιτίθεται εις τας πράξεις του Σούμπερτ. Επαναλαμβάνω ότι τα αντίποινα τα οποία έκαμον οι Γερμανοί στην Κρήτην δεν τους ωφέλησαν. Το δρομολόγιον που ηκολούθησεν ο απαχθείς Στρατηγός Κράιπε έμαθαν οι Γερμανοί από την εν Αιγύπτω αντικατασκοπείαν των. Το ανωτέρω γεγονός δεν δύναμαι όμως να βεβαιώσω επισήμως. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των συνηγόρων Γ. Κρυστάλλη ο μάρτυς εν συνεχεία απαντά. Γνωρίζω ότι το ΙΙο Γραφείον του Στρατηγού ήτο υπέρ της διατηρήσεως του σώματος Σούμπερτ. Έχω την εντύπωσιν ότι κατά την πρώτην φοράν που έγιναν τα αντίποινα εκ μέρους των Γερμανών εις Κρήτην ήτο Διοικητής του Φρουρίου ο Στρατηγός Μπρόγερ. Οι Γερμανοί πολλές φορές …την απόφασιν να τα καταστρέψουν χωρίς μέσα εις αυτά να ήσαν αντάρτες Χαρακτηριστικόν των καταστροφών ήτο και η καταστροφή της Κανδάνου Χανίων, όπου μετά την καταστροφήν έστησαν μίαν πλάκα και ανέγραφον επ’ αυτής «εδώ κάποτε ήτο η Κάνδανος», όπως γνωρίζετε τα αντίποινα στρέφονται εναντίον αθώων και ουχί ενόχων, δι’ αυτόν τον λόγον τα αντίποινα δεν έπρεπε να εφαρμόζωνται. Οι Γερμανοί καθιέρωσαν το σύστημα της «ομαδικής ευθύνης», δηλ. δια κάθε πράξιν Ελλήνων στρεφομένην κατά των Γερμανών ευθύνετο ολόκληρος ο πληθυσμός.
Εις το σημείον τούτο ο Πρόεδρος διέκοψεν την συνεδρίαν χάριν αναψυχής δια την 22αν Νοεμβρίου 1946, ημέραν Παρασκευήν και ώραν 4 μ. μ.
Την 22αν Νοεμβρίου 1946, ημέραν Παρασκευήν και ώραν 4 μ. μ. επανήλθεν το Δικαστήριον εις δημοσίαν αυτού συνεδρίασιν παρόντων του τε Βασιλικού Επιτρόπου, του Γραμματέως, των κατηγορουμένων και των συνηγόρων των.
Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου καλείται ο αυτός ως άνω διακοπείς μάρτυς Μητσοτάκης Κωνσταντίνος του Κυριάκου, όστις κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Μ. Μπρόγερ απαντά ως εξής: Δια τους 60 εκτελεσθέντας δεν επιμένω εις την ημερομηνίαν εκτελέσεως, πιθανόν ούτοι να εξετελέσθησαν το 1942, η εκτέλεσις την οποίαν αναφέρω έγινεν κατόπιν ενός Σαμποτάζ. Οι Γερμανοί πολύ εύκολα εχαρακτήριζον ένα πρόσωπο ως βεβαρυμμένον, συγκεκριμένως γνωρίζω ότι ένα πρόσωπο εξετελέσθη εις Αγυιάν ως δήθεν βεβαρυμμένον ενώ τούτο δεν εβαρύνετο σχεδόν με τίποτε, το αιτιολογικόν της εκτελέσεως ήτο ότι είχε διαπράξει μίαν μικράν κλοπήν, έχουσα σχέσιν με τους Γερμανούς, τώρα τι διαταγάς έδωσεν δι’ την εκτέλεσιν του ο Μπρόγερ δεν ημπορώ να γνωρίζω ακριβώς Επίσης δεν γνωρίζω ποίος έκανε την επιλογήν των εκάστοτε εκτελεσθέντων. Εις το σημείον τούτο και εις σχετικήν προς τον μάρτυρα ερώτησιν ο των κατηγορουμένων Μ. Μπρόγερ λέγει ότι υπήρχε μία διαταγή και σχετική παράγραφος, η οποία έλεγε ότι δι’ έναν φόνον ενός Γερμανού θα έδει να εκτελούνται 50 Έλληνες. Εν συνεχεία ο μάρτυς κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Μ. Μπρόγερ απαντά ως εξής : Είναι αληθές ότι ο Μπρόγερ ήτο 2 χρόνια Διοικητής Φρουρίου και μόνον μίαν φορά έδωσεν διαταγήν να εκτελεσθούν άνθρωποι δι’ αντίποινα. Επί της εποχής όμως που ήτο Διοικητής Φρουρίου έγιναν πολλά έκτροπα εις βάρος του πληθυσμού από τον Σούμπερτ. Τους Γερμανούς Δικαστάς του Φρουρίου Κρήτης δεν γνωρίζω. Επαναλαμβάνω ότι οι Γερμανοί Δικασταί ήσαν Δικασταί αυστηροί μεν αλλά δίκαιοι και ο Γερμανικός Νόμος ήτο αυστηρός αλλά και οι Δικασταί ήσαν αυστηροί. Πας συλλαμβανόμενος οπλοφορών εις όλας τας περιπτώσεις ετιμωρείτο με θάνατον. Ο Γερμανός Πρόεδρος του Στρατοδικείου Βάλτερ ποτέ δεν μου είπεν λεπτομερείας της Δίκης του Συνταγματάρχου Πλεύρη, εις την δίκην ταύτην ήσαν περί τους 23 οι κατηγορούμενοι, η κατηγορία των δε ήτο η συμμετοχή εις απηγορευμένην οργάνωσιν, δια μερικούς εξ αυτών δια συμμετοχήν εις την «ομάδα Παντουβά», πάντως ήτο μία συμμετοχή Πλατωνική και δι’ αυτό τους ηθώωσαν, πλήν όμως τους έχοντας σχέσιν απλήν με την ομάδα Παντουβά τους κατεδίκαζον εις θάνατον, ουδεμίαν δε επιείκειαν βλέπω εις την απόφασίν των αυτήν. Αι εισηγήσεις του Διοικητού του Φρουρίου περί χάριτος εγένοντο δεκταί παρά του Διοικητού της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Υπήρχε τακτική όταν εδικάζετο κανείς πλέον των δύο ετών να στέλλεται εις την Γερμανίαν. ως Όμηρος. Η αμνηστία η οποία εδίδετο εις αντάρτας και τους φυγοδικούντας εδίδετο δια λόγους σκοπιμότητος. Το γεγονός που αναφέρω ότι μία γυναίκα κατεδικάσθη εις θάνατον από τον Γερμανικόν Στρατοδικείον διότι έδωσε ένα ποτήρι νερό εις έναν Άγγλο εγένετο όταν ήτο Διοικητής Φρουρίου ο Στρατηγός Αντρέ. Μπορεί ο κατηγορούμενος να έχη εντύπωσιν ότι ηδύναντο πολίται της Κρήτης να τον επισκεφθώσι ή να τον παρακολουθούν, πάντως όμως αυτό απέχει της αληθείας, εκτός πιθανόν ενός, δύο ή τριών ανθρώπων το πολύ, οι οποίοι κατώρθωναν να φθάνουν εις αυτόν. Οι νόμοι της κατοχής δε, εκηρύχθησαν από τας ομάδας αντιστάσεως, πλην όμως και οι Γερμανοί μετά το τέλος του πολέμου πρέπει να δώσουν λόγο δια τας παρεμβάσεις τας οποίας έκαμον του Διεθνούς Δικαίου. Δεν ημπορώ να καθορίσω επακριβώς το διάστημα που έδρασεν εις Κρήτην ο Σούμπερτ, νομίζω όμως ότι έδρασεν πέραν των 2 ετών. Έχω την γνώμην ότι αντί της εκτελέσεως, ως λέγει ο κατηγορούμενος ενός Γερμανού Στρατιώτου, και της καταδίκης ενός Γερμανού εις βαρείαν ποινήν, εάν τούτο αληθεύη, θα έπρεπε να εκτελεσθή ο Σούμπερτ αντ’ αυτών. Εις την καταστροφήν Καλλικράτη Σφακίων μεταξύ άλλων τμημάτων έλαβον μέρος και τμήματα της «Φεσκε Τσανταμερί», εις την οποίαν υπηρετεί και είς Σέρβος, ο οποίος μάλιστα εκυκλοφόρει εις τους δρόμους με γερμανικήν στολήν. Εγώ προσωπικώς δεν ημπορώ να ειπώ ότι ο Μπρόγερ έδωσεν διαταγήν της εκτελέσεως των τριών ατόμων, ασφαλώς όμως ως Διοικητής Φρουρίου εγνώριζε τούτο. Τον Οκτώβριον 1943 έλαβε χώραν η καταστροφή των χωρίων της Επαρχίας Σελήνου Μονής, Λειβαδά και Κουστογέρακου, τούτο έγινε διότι ένα απόσπασμα από 17 Γερμανούς πλησίον των Λευκών Ορέων ήλθον εις σύγκρουσιν με ομάδα ανταρτών και ουδείς εξ αυτών των Γερμανών επέστρεψεν, άλλοι εφονεύθησαν και άλλοι συνελήφθησαν αιχμάλωτοι. Δι’ αντίποινα της ανταρσίας αυτής κατεστράφησαν τα ανωτέρω χωριά. Τούτο συνέβη καθ’ ην εποχήν ήτο Διοικητής Φρουρίου ο Μπρόγερ. Κατά την καταστροφήν των ανωτέρω χωρίων εξετελέσθησαν άνθρωποι, πλην όμως λεπτομερείας περί τούτου δεν γνωρίζω και δεν δύναμαι να επιμείνω εις την χρονολογίαν ως προς την ανωτέρω καταστροφήν, πάντως εάν καλώς ενθυμούμαι ήτο Οκτώβριος του 1943. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Φ. Μύλλερ ο μάρτυς απαντά εν συνεχεία : Πολλές φορές εις Κρήτην εκυκλοφόρησεν φήμη ότι θα γίνη απόβασις συμμαχικών στρατευμάτων εις την Νήσον.
* O Γιώργος Καλογεράκης είναι εκπαιδευτικός, ιστορικός και συγγραφέας
ΑΥΡΙΟ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ
