ΜΕΡΟΣ 10ο
Την 14ην Νοεμβρίου 1946, ημέραν Πέμπτην και ώραν 4 μ. μ. επανήλθεν το Δικαστήριον εις δημοσίαν αυτού συνεδρίασιν, παρισταμένων του τε Βασιλικού Επιτρόπου του Γραμματέως, των κατηγορουμένων και των συνηγόρων του.
Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου καλείται έτερος μάρτυς όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται: ΚΑΛΑΘΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ του ΣΤΑΥΡΟΥ, εγεννήθη εις Κάτω Αρχάνες Τεμένους και κατοικεί ομοίως, Πρόεδρος Κοινότητος, ετών 44, έγγαμος και Χριστιανός Ορθόδοξος. Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Στρατ. Ποιν. Νομοθεσίας και 121 και 131 της Κ. Π. Δικονομίας. Εξετασθείς δε καταθέτει τα εξής: Στας 11 Φεβρουαρίου 1943 με διέταξε ο Διοικητής της Μονάδος που ήτο στο χωρίο μου να πάω στο Γραφείο του όστις μου είπεν
«Ο Διοικητής Φρουρίου διέταξε να κάμω έρευνα για όπλα», μας έθεσαν αμέσως υπό περιορισμόν δια να μην μεταδώσωμεν το μυστικόν εις τους κατοίκους. Μετά ήρχισεν η έρευνα, εις μερικά άτομα εύρον φυσίγγια, τους κατόχους των οποίων συνέλαβον και τους ενέκλεισαν εις τας φυλακάς. Τον Ιούλιον του 1943 συνέλαβον επίσης 4 άτομα τα οποία εκακοποίησαν και μετά τα άφησαν ελεύθερα. Μετά ταύτα συνέλαβον τον Κωνσταντίνον Κωσταντάκην, τον οποίον εξετέλεσαν αργότερα διότι τον εθεώρησαν «Σαμποτέρ», τον τυφεκισμόν του διέταξε ένας δεκανέας Γερμανός ονόματι Βίλλι Κουκάλεϊ. Τα πάντα κατεστράφησαν υπό των Γερμανών ως και το χωρίον μας. Κατ’ ερωτήσεις του Β. Ε. ο μάρτυς απαντά: Εις την περιφέρειάν μας δεν ήσαν αντάρτες. Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου καλείται έτερος μάρτυς όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται :
ΚΑΛΥΒΙΑΝΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ του ΜΙΧΑΗΛ, εγεννήθη εις Άνω Αρχάνες και κατοικεί ομοίως, Πρόεδρος Κοινότητος, ετών 50, έγγαμος και Χριστιανός Ορθόδοξος. Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Στρατ. Ποιν. Νομοθεσίας και 121 και 391 της Κ. Π. Δικονομίας και εξετασθείς καταθέτει και τα εξής: Πλην των όσων κατέθεσα εν τη προανακρίσει μου, καταθέτω και τα εξής: Το 1943 οπότε ήλθεν η Μεραρχία του Στρατηγού Μύλλερ η πρώτη δουλειά των στρατιωτών της ήτο να αφαιρέσωσιν τα έπιπλα των κατοίκων, κατόπιν διέταξε τους κατοίκους να παρουσιάζονται κάθε πρωί δι’ αγγαρείαν, οίτινες παρουσιαζόμενοι απεστέλοντο εις Ηράκλειον δι’ αργάσαν. Η διαταγή ήτο να εργάζονται 15 ημέρας εις τα Γερμανικά έργα χωρίς να επανέρχονται εις τα σπίτια των. Τροφήν δεν τους έδιδον, οσάκις ζητούσαν κάτι εξυλοφορτώνοντο από τους Γερμανούς. Τον Σεπτέμβριον 1943 ο Συνταγματάρχης Αντώνιος Μπετεινάκης παρέμεινεν εις το χωρίον του, τον συνέλαβον, τον παρέπεμψαν στο Γερμανικόν Στρατοδικείον και έπειτα τον εξετέλεσαν. Μέσα από την Γκεσταμπό μας έστειλεν γραπτώς την διαθήκην του, επίσης δύο άνθρωποι εξ Αρχανών παρευρεθέντες έξωθι του χωρίου των συνεληφθησαν και εξετελέσθησαν εις Ηράκλειον άνευ δίκης. Όταν εγένοντο αι επιχειρήσεις Βιάννου οι αιχμαλωτισθέντες Γερμανοί μας απέστειλαν μιαν επιστολήν και μας εξώρκιζαν να την στείλωμεν εις τον Μύλλερ ( η επιστολή αναγιγνώσκεται υπό του Γραμματέως ). Δια της ανωτέρω επιστολής οι συλληφθέντες Γερμανοί ποιούντες έκκλησιν εις τον Διοικητήν Φρουρίου Κρήτης παρεκάλουν αυτόν να μην τυφεκίση άμαχον πληθυσμόν. Μετά ταύτα εξετελέσθη ένα άλλο πρόσωπον εις Αρχάνες, άνευ ουδεμίας διαδικασίας. Ό,τι εγένετο ασφαλώς εγένετο κατόπιν διαταγής της Γερμανικής Διοικήσεως Κρήτης. Επειδή οι συλληφθέντες δεν εξετελέσθησαν επί τόπου αλλ’ οδηγήθησαν εις Ηράκλειον ασφαλώς η διαταγή εκτελέσεώς των εδόθη από το Φρούριον. Πολλές επιτροπές παρουσιάζοντο στον Στρατηγόν και του έλεγον να μην καταστρέψη τις Αρχάνες, ούτος όμως τους έλεγεν: Δεν σας λαμβάνω υπ’ όψιν μου εάν είσθε ή δεν είσθε νομοταγείς, εγώ θα κάνω την δουλειά μου». Κατ’ ερωτήσεις του Βασ. Επιτρόπου ο μάρτυς απαντά ως εξής: Ο Ε. Καλομοίρης εξετελέσθη το 1944, η εκτέλεσίς του εγένετο ως εξής: Επειδή ήτο αγράμματος, από μίαν συγκέντρωσιν την οποίαν είχον κάμει οι Γερμανοί ηθέλησεν να φύγη, τότε τον επυροβόλησαν και τον εφόνευσαν. Η συμπεριφορά του Μύλλερ δεν ήτο καλυτέρα της των άλλων Γερμανών.
Ο Καλογεράκης εφονεύθη έξωθι των Αρχανών εις απόστασιν 100 μέτρων. Πολλοί άνθρωποι εύρον τον θάνατον το 1944 εξ αιτίας των Γερμανών. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των συνηγόρων Γ. Τσίληθρα ο μάρτυς απαντά: Κάθε πολίτης που επήγαινε δι’ αγγαρείαν έπρεπε να εφοδιασθή από το σπίτι του με τροφήν. Οπουδήποτε μας έβλεπον οι Γερμανοί μας ρωτούσαν «μήπως είσαι του Παντουβά;». Πριν οι Γερμανοί προέβαινον εις εκτελέσεις ηδύναντο να συνεννοηθώσιν με τον πρόεδρον της Κοινότητος δια να τους πληροφορήση ποίοι δήθεν ήσαν οι αναρχικοί και κατά συνέπειαν να συλληφθώσι αυτοί και όχι αθώοι. Τοιούτον τι όμως δεν έπραξαν αλλά συνελάμβανον, ετυφέκιζον και κατατυραννούσαν τον πληθυσμόν αδιακρίτως. Εις τις Αρχάνες δεν υπήρχον καταδόται. Προκήρυξιν του Στρατηγού Μύλλερ προς τον Κρητικόν λαόν δεν ενθυμούμαι πότε να εδιάβασα. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των συνηγόρων Σ. Ιωαννίδη ο μάρτυς απαντά : Το Στρατηγείον του Μύλλερ εις Αρχάνες ήτο κοντά στο σπίτι μου Έχω την γνώμην ότι αι διαταγαί εκτελέσεως εγένοντο κατόπιν διαταγής ανωτέρων. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Μ. Μπρόγερ ο μάρτυς απαντά: Το χωρίον μας έπρεπε να αποστείλη τότε 300 εργάτας δι’ αγγαρείαν, αργότερον όμως οι κατακτηταί ηρκέσθησαν να στέλνωμεν μόνον 200 άτομα δι’ αγγαρείαν εις την οποίαν επήγα και εγώ ο ίδιος, δεν γνωρίζω δε εάν δια την αγγαρείαν των Κρητών ως και δια την τροφήν αυτών διέτασσεν ο Στρατηγός Μπρόγερ. Εις το σημείον τούτο ο Μπρόγερ δηλοί ότι έκαμε αναφοράν εις τον Στράταρχην του Ράιχ Γκαίριγκ δια την πληρωμήν των εργατών, ο οποίος του απήντησεν ότι η κατάστασις θα καλυτερεύση. Επειδή η κατάστασις δεν εβελτιώθη εθεώρησαν καλόν να έλθη αεροπορικώς εις Αθήνας δια να συνεννοηθή προσωπικώς με τον οικονομολόγον της Γερμανίας Νουϊμπάχερ δια την καλυτέρευσιν της ζωής των εργατών. Μεθ’ ό εν συνεχεία ο μάρτυς απαντά .Κατ’ ερωτήσεις του Μ. Μπρόγερ ο φονευθείς Συνταγματάρχης Μπετεινάκης ανήκε εις την ομάδα «Πλεύρη».
Εις το σημείον τούτο ο Γραμματεύς κατά διαταγήν του Προέδρου αναγιγνώσκει έγγραφον κατάθεσιν του Γερμ. Αστυνόμου Κρον Βόλχεν έχουν σχέσιν με τους κατηγορουμένους, ληφθείσα υπό του Εισαγγελέως Ηρακλείου, εκ της ανωτέρω δε καταθέσεως προκύπτει ότι ο Στρατηγός Μύλλερ διέταξε την καταστροφήν του χωρίου Σάρχου. Μεθ’ ό κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Φ. Μύλλερ ο μάρτυς απαντά : Δια τα γεγονότα Σάρχου γνωρίζω όσα μου είπε ο Γιαννουκάκης, γνωρίζω δηλ. ότι ο Μύλλερ διέταξε να φύγη λόχος Γερμανικός από τις Αρχάνες να πάη μαζί με τον Σωμαράκη εις Σάρχον, ασφαλώς δια να προβή εις την καταστροφήν και τους φόνους. Αι Άνω Αρχάνες από τις Κάτω Αρχάνες απέχουν 800-1000 μέτρα. Τον κατηγορούμενον Μύλλερ έβλεπα συχνά εις Άνω Αρχάνες, τρεις τέσσερας δε φοράς επιτροπαί κατοίκων πήγαν εις τον Μύλλερ. Εις τις Άνω Αρχάνες δεν κατεστράφη κανένα σπίτι. Ο Καλομοίρης εξετελέσθη τας αρχάς του έτους 1944. Το Πάσχα ο Στρατηγός Μύλλερ είπεν εις τους κατοίκους των Αρχανών. «θέλω να είσθε καλοί απέναντι των Γερμανών, διότι θέλομεν να ζήσωμεν καλά όσο καιρό θα μείνωμεν εδώ». Ενθυμούμαι ότι όταν επέστρεψε ο Μύλλερ εις Κρήτην του εγένετο ενθουσιώδης υποδοχή, εκ μέρους κατοίκων φίλων προσκειμένων προς τους Γερμανούς. Είτα ο μάρτυς εδήλωσεν ότι ουδέν άλλο έχει να προσθέση.
Εις το σημείον τούτο ο εκ των κατηγορουμένων Μύλλερ ητήσατο όπως διαρκούσης της διαδικασίας προσέλθωσι μάρτυρες υπερασπίσεως και η δίκη να αναβληθή δι’ ολίγον χρονικόν διάστημα. Ο Πρόεδρος ότι τοιούτοι μάρτυρες θα γίνωνται δεκτοί. Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου καλείται έτερος μάρτυς όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται:
ΑΝΑΣΤΑΣΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ του ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ, εγεννήθη εις Χάρακαν Ηρακλείου και κατοικεί ομοίως ετών…., Πρόεδρος Κοινότητος και Χριστιανός Ορθόδοξος. Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Σ. Π. Νομοθεσίας και 121 και 391 της Κ. Π. Δικονομίας, εξετασθείς δε καταθέτει τα εξής : Πλην των όσων εν τη προανακρίσει κατέθεσα, καταθέτω τα εξής : Εις τας 16 Ιανουαρίου 1943 συνελήφθην υπό των Γερμανών και ωδηγήθη εις τας φυλακάς, κατόπιν με μετέφερον εις Τυμπάκι εκεί με απομόνωσαν, και όποιαν ώραν εγουστάριζαν οι Γερμανοί αστυνομικοί με εβασάνιζαν. Μετά 40 ημέρας ο Μπρόγερ έδωσεν αμνηστίαν και μας άφησε ελευθέρους. Μαζί με εμένα συνέλαβον άλλα 5 άτομα, ολίγας ημέρας προ της απολύσεώς μου που με ανέκριναν και ενώ ο εις Γερμανός αστυνομικός εγνώριζε ότι εγώ εκρατούμην μίαν νύκτα πήγε στο σπίτι μας κατά τις 12 η ώρα μεσάνυκτα και έβγαλε έξω τα παιδιά μου και την γυναίκα μου με τον πλέον βάρβαρον τρόπον. Εις το Τυμπάκι μας εβασάνισαν εις αφάνταστον βαθμόν. Μέσα εις το κελί που εκρατούμεθα, εμάθαμε πως διέταξαν οι Γερμανοί να κάμη εις εργάτης κάτω τα πανταλόνια του ήρχισαν να τον κτυπούν με έναν βούρδουλα έως ότου έπεσεν αναίσθητος, μάλιστα ενθυμούμαι ότι μεταξύ ημών εκρατείτο και μία γυναίκα. Επειδή εις την ανάκρισιν που μου έκαναν δεν έλεγον ότι ήθελον οι Γερμανοί, μου εξεσφένδόνισαν μίαν πέτραν και έπεσα χάμαι αναίσθητος, τρείς ημέρες μετά τα βασανιστήρια ήλθε διαταγή να με πάνε στις Μοίρες, πράγματι με επήγαν και απ’ εκεί με απέλυσαν. Εις το χωρίον μου εγένοντο αι εξής εκτελέσεις : Τον Αύγουστον του 1944 συνέλαβον δύο Ανωγειανάκια «βοσκαρουδάκια», τα φέρανε στο Χάρακα και ένα βράδυ τα πήγανε και αφού μόνα των έσκαψαν τον λάκκον των τα εξετέλεσαν. Τα ανωτέρω παιδιά εξετελέσθησαν επειδή είχον ταυτότητα πολιτών εξ Ανωγείων. Κάποιον ονόματι Μπριτζολάκην έβαλον ζώντα στη φωτιά και την 15ην Αυγούστου αφού τον ευνούχισαν τον εξετέλεσαν, ούτος κατήγετο εκ Μονοφατσίου και ήτο εργατικός και αγράμματος. Επίσης φέρανε 6 άτομα από την Γόρτυναν, ταύτα αναφέρονται ονομαστικώς εις την κατάθεσιν μου, εκεί τα εβασάνισαν φρικτά, τους έβγαλαν τους όνυχας, τους εκάθιζον εις πυρωμένα σίδερα και μετά τα εξετέλεσαν. Τα ανωτέρω εγίνοντο στις 12-16 Αυγούστου 1944 υπό αστυνομικών Γερμανικής Μεραρχίας Ηρακλείου. Επίσης επήγα εις Σωκαράν και είδα την φρίκην και την καταστροφήν ήτις εγένετο και εκεί. Την 16ην-17ην Αυγούστου 1944 τμήματα εκύκλωσαν το χωρίον, μάζεψαν τους κατοίκους στην πλατείαν και από εκεί εδιάλεξαν 27 και τους εξετέλεσαν. Έναν άνθρωπον ονόματι Κυριακάκην τον εβασάνισαν φρικτά, τέλος δε του έκοψαν τον λαιμό με πριόνι. Τον Δημήτριον Βαλαβάνην συνέλαβον και μετέφερον εις τας φυλακάς Αγυιάς, εκεί δε τον εβασάνισαν εις αφάνταστον βαθμόν, του έβγαλαν τα νύχια και τέλος τον εξετέλεσαν. Πολλοί άνθρωποι από τα βασανιστήρια υπέκυπτον, εις δε τους δρόμους ήσαν εκτεθειμένα τα πτώματά των επί ημέρας, σκύλοι δε πολλάκις κατέτρωγον τις σάρκες των. Όλα τα ζώα και τα γεννήματα του χωριού αφήρεσαν, τας δε οικίας, εγκρέμισαν άνευ λόγου. Κατ’ ερωτήσεις του Β. Ε ο μάρτυς απαντά: δια να γίνη τοιαύτη καταστροφή ασφαλώς ήτο διαταγή των Διοικητών του Φρουρίου. Κατά τας επιχειρήσεις της καταστροφής περιίπτατο και Γερμανικόν αεροπλάνον εις χαμηλόν ύψος. Την εποχήν των καταστροφών ήτο Διοικητής Φρουρίου ο Μύλλερ. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των συνηγόρων Α. Κρυστάλλη ο μάρτυς απαντά: Η περιοχή του χωρίου μας δε εκηρύχθη τον Αύγουστον του 1944 απηγορευμένη ζώνη. Εις το σπίτι μου οι Γερμανοί έκαμαν έρευνα και ζητούσαν ασύρματον. Εν συνεχεία κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Φ. Μύλλερ ο μάρτυς απαντά: Τα πρόσωπα τα οποία έφερον και ενέκλεισαν στην φυλακή, όταν εκρατούμην τα έφερον κατά διαταγήν του εργοδηγού Σούμπερ (όχι Σούμπερτ) διότι δεν εργάζοντο καλά τα Γερμανικά έργα. Τα βασανιστήρια τα οποία οι Γερμανοί έκαμαν, δεν τα είδα προσωπικώς μου τα είπαν όμως άνθρωποι οι οποίοι ήσαν παρόντες, όταν εγένοντο τα τοιαύτα. Μεθ’ ό ο μάρτυς εδήλωσεν ότι ουδέν άλλο έχει να προσθέση.
Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου καλείται έτερος μάρτυς όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται ΔΡΙΜΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ του ΝΙΚΟΛΑΟΥ, εγεννήθη εις Μικρά Ασίαν και κατοικεί εις Άγιον Σύλλαν Ηρακλείου, γεωργοκτηματίας, Κοινοτικός Σύμβουλος, ετών 60, έγγαμος και Χριστιανός Ορθόδοξος. Ωρκίσθη επί του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Στρατ. Π. Νομοθεσίας και 121 και 391 της Κ. Π. Δικονομίας και εξετασθείς καταθέτει τα εξής: Πλην των όσων εν τη προανακρίσει κατέθεσε, εν συνεχεία καταθέτει τα εξής: Κατά το διάστημα της κατοχής εγώ ήμην στο χωριό μου. Την 27ην Ιουλίου 1942 μας είπεν ο Πρόεδρος της Κοινότητος ότι θα έλθη κάποιος Γερμανός να μας ειπή κάτι: Την πρωίαν ενεφανίσθη ένα Γερμανικόν απόσπασμα με επί κεφαλής τον Σούμπερτ διέταξε τότε άνδρας, γυναίκες και παιδιά, να συγκεντρωθούν εις το σχολείον και από εκεί με έναν κατάλογον, εδιάλεξεν ορισμένους, ως τον Γεώργιον Δρίμην, Μιχ. Ξεναδάκην και άλλους. Τους επέρασε από μπροστά μας και με μίαν χειροβομβίδα τους εκτυπούσε, ονομαστικώς έναν έναν τους έβαζε χάμαι, τους έβαζε το όπλον εις τον τράχηλον τον αρτήρα του όπλου στα πόδια, μετά τους ετσάκιζε στο ξύλο με μία πριναρένια βέργα, εμένα δεν με εκτύπησε επειδή είμαι ανάπηρος. Τον υιόν μου εκτύπησε και εβασάνισε τόσο πολύ μέχρι που έτρεχε αίμα από τα νύχια του. Τα υπάρχοντα του χωριού αφήρεσαν άπαντα, γενομένων δε παραπόνων εκ μέρους των κατοίκων ότι αφήρεσαν τα υπάρχοντά των επανήλθεν και πάλιν ο Σούμπερτ με ισχυρότερον απόσπασμα την 29ην Ιουλίου, μας συνέλαβεν, μας πήγε στο ίδιον μέρος και μας είπε: «θα κάψω πρώτα τον Ναόν του Θεού σας και μετά εσάς». Αφού έκανε λοιπόν την εκτέλεσιν του Καραγιωργάκη, ήλθε σε μένα, με πιάνει από το μουστάκι και μου λέγει «τώρα θα σου αφαιρέσω την ανδρείαν σου». Η σύζυγός μου γονυπετώς μπροστά του τον παρεκάλει να με αφήση προσωρινώς με άφησε και σε λίγην ώρα με ξανασυνέλαβεν εν τέλει όμως με άφησεν ελεύθερον διότι διεπίστωσε ότι επειδή είμαι ανάπηρος, δεν ημπορώ να πιάσω όπλον.
Επί 8 ημέρας εβασάνιζε 7 άτομα και τον Πρόεδρον της Κοινότητος, εις το γραφείον της Γκεσταπό. Άλλο Γερμανικόν απόσπασμα ήλθεν και εξετέλεσεν τον γέροντα Σωμαράκην αφού του ξερρίζωσε τα γένεια και τα μουστάκια του. Ταύτα διέπρατεν ο Σούμπερτ υπό το πρόσχημα ότι περιεθάλπομεν Άγγλους και αντάρτες. Άλλην φοράν πάλιν κάνανε μπλόκα οι Γερμανοί και συνέλαβον 8 άτομα των οποίων αγνοείται η εισέτι τύχη των, πλην ενός. Κατ’ ερωτήσεις του Β. Ε. ο μάρτυς απαντά Δεν γνωρίζω τι έγινεν ο Σούμπερτ. Ουδέν έτερον έχω να προσθέσω. Μεθ’ ό κατά διαταγήν του Προέδρου προσήλθεν έτερος μάρτυς όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται :
ΠΛΕΥΡΗΣ ΜΑΤΘΑΙΟΣ του ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, εγεννήθη εις Ηράκλειον και κατοικεί ομοίως, Δικηγόρος, ετών 54, έγγαμος και Χριστιανός Ορθόδοξος. Ωρκίσθη επί του Ιερού ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Σ. Π. Νομοθεσίας και 121 και 391 της Κ. Π. Δικονομίας, εξετασθείς δε καταθέτει τα εξής: Πλην των όσων εν τη προανακρίσει κατέθεσα, εν συνεχεία δε καταθέτω και τα εξής: Κατά το διάστημα της κατοχής ήμην Δήμαρχος Ηρακλείου. Ο Μύλλερ ήλθεν εις Κρήτην το Φθινόπωρον του 1942. Μετά την άφιξιν του Μύλλερ εμεσολάβησαν τα γεγονότα της Βιάννου. Προ της καταστροφής προηγήθη μία συμπλοκή Γερμανών και ανταρτών εις το Γερμανικόν φυλάκιον της Σύμης με αποτέλεσμα τον φόνον 3-4 Γερμανών εις την θέσιν «Λυγιά», ευρέθησαν 3 παιδιά ηλικίας 7-11 ετών εγκαταλελειμμένα, ταύτα ελογχίσθησαν υπό των Γερμανών και απέθανον. Ο Δικηγόρος Παπαδημητρόπουλος όταν προσήχθη προ του αποσπάσματος μετά την εκτέλεσιν προσεποιήθη τον νεκρόν και εσώθη εκ του εκτελεστικού αποσπάσματος. Την σύζυγόν του όμως εφόνευσαν. Εις Ηράκλειον εφόνευσαν τον Ι. Ζερβουδάκην ως επίσης και έναν Βερυκοκάκην και έναν καθηγητήν του Γυμνασίου της Βιάννου. Το κύριον έργον των κατηγορουμένων ήτο η κατατρομοκράτησις του πληθυσμού. Μετά την καταστροφήν οι Γερμανοί εξέδιδον διαταγάς και έλεγον «το χωρίον τάδε έσβησεν». Κάποτε συνεκέντρωσαν όλον τον πληθυσμόν της πόλεως Ηρακλείου εις το γήπεδον της πόλεως, αφού ενήργησαν εξονυχιστικόν έλεγχον ταυτοτήτων αφέθη ο πληθυσμός ελεύθερος. Κατά τας ώρας του ελέγχου ειδικοί Γερμανοί Στρατιώται με σκαπανευτικά εργαλεία ήνοιγον τα καταστήματα της πόλεως και αφήρουν τα πάντα.
Εις το σημείον τούτο ο Πρόεδρος διέκοψε χάριν αναψυχής την συνεδρίασιν δια την 15ην Νοεμβρίου 1946 ημέραν Παρασκευήν και ώραν 4 μ. μ.
* O Γιώργος Καλογεράκης είναι εκπαιδευτικός, ιστορικός και συγγραφέας
TH ΔΕΥΤΕΡΑ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ[img 47409 center
