ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ - Τα πρακτικά της δίκης των Γερμανών σφαγέων Μπρόγερ και Μύλλερ Για πρώτη φορά στο φως της δημοσιότητας και σήμερα από την “Π”
ΜΕΡΟΣ 4ο
Την 4ην Νοεμβρίου 1946, ημέραν Δευτέραν και ώραν 4 μ. μ., επανήλθεν το Δικαστήριον εις δημοσίαν αυτού συνεδρίασιν και παρόντων του τε Βασιλικού Επιτρόπου, του Γραμματέως, των κατηγορουμένων και των συνηγόρων του.
Μεθ’ ο κατά διαταγήν του Προέδρου προσήλθεν είς μάρτυς όστις ερωτηθείς περί της ταυτότητός του κ. λ. π. απήντησεν ότι ονομάζεται: ΛΥΓΝΟΣ ΜΕΝΕΛΑΟΣ του ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, εγεννήθη εις Έμπαρον Πεδιάδος και κατοικεί εις Ηράκλειον, ετών 51, Ιατρός και Χριστιανός Ορθόδοξος, ωρκίσθη επι του Ιερού Ευαγγελίου κατά τα άρθρα 85 της Στρατ. Ποιν. Νομοθ. Και 121 και 391 της Κοιν. Ποιν. Δικον. Εξετασθείς δε καταθέτει τα εξής : Πλην των όσων εν τη προανακρίσει έχω καταθέσει δια την εν γένει δράσιν κατηγορουμένων και γενικώς δια την εν γένει δράσιν των Γερμανών κατά το διάστημα της κατοχής κατά σειράν χρονολογικήν καταθέτω εν συνεχεία, δηλώνων συνάμα ότι τα όσα εν Κρήτη συνέβησαν δεν ημπορεί ανθρώπινος νους να φαντασθή, η τραγωδία δε του λαού αυτού ήρξατο από της πρώτης στιγμής, κατά την οποίαν επάτησαν το πόδι των επι της Κρήτης, εκδηλώσαντες αμέσως την θηριωδίαν των. Πρώτη εντύπωσις ήτο ότι οι Γερμανοί εις τας εκκαθαριστικάς επιχειρήσεις των εχρησιμοποίουν γυναικόπαιδα για να συνεχίσουν την εκκαθάρισιν εις τα χωρία, Χάρακας, Παναγιά και Καστέλλι Πεδιάδος, παρ’ ότι είχον υψώσει λευκάς σημαίας επολυβολήθησαν επανειλημμένως από τους Γερμανούς. Τούτο δε μας έκαμε φοβεράν εντύπωσιν, διότι δεν εφαντάσθημεν τακτικός Στρατός όπως ο Γερμανικός Στρατός θα παρεβίαζε τα Διεθνή Νόμιμα. Αυτά όμως ήσαν αρχαί οδυνών, δηλ. τα πλέον ασήμαντα, τα οποία μάλιστα συνέβησαν εις αρχάς. Εάν οι κατηγορούμενοι υπηρέτουν εκεί ή όχι δεν γνωρίζω. Από διαφόρους ανθρώπους έμαθα ότι εφονεύθησαν αλεξιπτωτισταί, πλην όμως τούτο συνέβη κατά την διάρκειαν των επιχειρήσεων.
Εν τω μεταξύ ήρχισε μεγάλη λεηλασία της πόλεως Ηρακλείου, όταν δε, αναγνώρισα διάφορα κλοπιμαία εγώ είπα, τώρα ο Γερμανικός Στρατός θα βγάλη περιπολίας και θα επιβάλλη την τάξιν, δηλ. δεν θα επιτρέπη εις εν κάθε Γερμανόν στρατιώτην να λεηλατή. Αντ’ αυτού όμως ήρχισε λεηλασία εις μεγαλύτερον βαθμόν και εις ολόκληρον την πόλιν Ηρακλείου. Ότι εύρισκον οι Γερμανοί στρατιώται τα έπαιρνον, χωρίς να δίδουν εις ουδένα λογαριασμόν, μάλιστα δε, έφθασαν εις το σημείον να καίουν έπιπλα αντί ξύλων, είχεν διαδοθή ότι οι Αλεξιπτωτιστές όταν θα κατελάμβανον ένα μέρος, είχον εντολήν να λεηλατούν, να καίουν, να δέρνουν κ. τ. λ., χωρίς να ελέγχωνται.
Τέτοια ήτο η μανία των Γερμανών σωφέρ ώστε επεδίωκον να φονεύουν πολίτας εις τους δρόμους με τα αυτοκίνητά των, εάν δεν επρόσεχε τα χαρακτηριστικά των, δε έβλεπες ζωγραφισμένην την ικανοποίησιν των, οσάκις επετύγχανον τον σκοπόν των. Εγώ προσωπικώς ουδέποτε είχον φαντασθή ότι ο Γερμανικός λαός θα κατήρχετο εις τοιούτον σημείον, χαρακτηριστικόν της νοοτροπίας των Γερμανών είναι και το εξής επεισόδιον, το οποίον συνέβη εις τον υπό των Γερμανών διορισθέντα Νομάρχην Συνταγματάρχην Τσατσαρωνάκην, τον οποίον ούτοι διέταξαν εντός είκοσι τεσσάρων ωρών να μεταβάλλη τελείως την Πλατείαν Δασκαλογιάννη και μεταφέρη το εκεί υπάρχον άγαλμα άνευ ουδενός αποχρώντος λόγου. Η ζωή μας, η τιμή μας και η περιουσία μας ήτο εις την διάθεσιν του πρώτου τυχόντος Γερμανού στρατιώτου. Την εποχήν ταύτην αρχίζει το πρώτον να εμφανίζεται και το περί
«ομαδικής ευθύνης» δηλαδή αν ένας κοινός εγκληματίας διέπραττε τι εις βάρος των Γερμανών, ήτο υπεύθυνος απέναντί των ολόκληρος ο λαός. Συγκεκριμμένως ενθυμούμαι ότι, όταν κάποτε συνέβη εν επεισόδιον εις το Αεροδρόμιον του Τυμπακίου οι Γερμανοί συνέλαβον 62 κατοίκους του Ηρακλείου, τους πλέον εξέχοντας και άνευ ουδεμίας διαδικασίας εξετέλεσαν εις απόστασιν δύο χιλιομέτρων έξωθι της πόλεως, επί ημέρας δεν επέτρεπον να πλησιάση κανείς πλην των συγγενών των, και κυρίως των γυναικών των, αίτινες μετεμφιεσμέναι εις χορταρούδισες, επλησίασαν απλώς και μόνον για να σταυροκοπηθούν εις το αντίκρυσμα των πτωμάτων των ανθρώπων των.
Η φαντασία των Γερμανών, την μικράν ομάδα αντιστάσεως η οποία ευρίσκετο εις την Δείκτην, εθεώρη ως μεγάλην. Τ’ ανωτέρω τα οποία καταθέτω αφορούν την μέχρι του 1943 περίοδον. Κατά τον χρόνον της συνθηκολογήσεως της Ιταλίας ο Μπρόγερ είχεν διατάξει την συγκρότησιν της ομάδος Σούμπερτ η οποία απετελέσθη από τα χειρότερα αποβράσματα της κοινωνίας. Εάν ήθελον οι Γερμανοί να εξοντώσουν τους αντάρτας ηδύναντο να το πράξουν χωρίς να στραφούν κατά του αμάχου πληθυσμού, αντιστρόφως όμως οι Γερμανοί ηθέλησαν να εξοντώσουν τον άμαχον πληθυσμόν δια να ησυχάσουν δια του τρόπου αυτού οι αντάρτες. Άπειρα είναι τα θύματα της θηριωδίας των Γερμανών κατά το χρονικόν τούτο διάστημα της κατοχής, μεταξύ τούτων ενθυμούμαι τον φόνον του Ιερέως Παπά-Λεωνίδα, το ξεκοίλιασμα της Παπαδημητροπούλου εις τον πέμπτον μήνα της κυήσεως, της γεννήσεως και πολλούς άλλους εκ του αμάχου πληθυσμού, δια τους φόνους δε τούτους δεν ευρίσκω στρατιωτικούς λόγους αντιποίνων, ως δε ενθυμούμαι καλώς την εξόντωσιν των κατοίκων του χωρίου Σάρχου οι Γερμανοί έκαμαν, διότι πλησίον του χωρίου τούτου οι αντάρτες εφόνευσαν ένα ελεεινόν υποκείμενον ονόματι Μ. Σωμαράκη ο οποίος συνειργάζετο μετά των Γερμανών.
Ο επί της κεφαλής της Αγγλικής κατασκοπείας εν Κρήτη μου είχεν είπει τότε ότι ο Στρατηγός Μύλλερ κατά την καταστροφήν της Βιάννου από τηλεφώνου συνεχώς διέτασσε «σκοτώνετε, σκοτώνετε!», τούτο δε μετεδόθη υπό ενός εμπίστου του Μύλλερ, στρατιώτου ο οποίος είχεν πέσει εις τα δίκτυα της Αγγλικής κατασκοπείας, ήτο δε τύπος ο οποίος ηγάπα πολύ το ποτόν, ούτος δε είπεν το ανωτέρω περί του Στρατηγού Μύλλερ. Επίσης αυτήν την στιγμήν ενθυμούμαι τον τραγικόν θάνατον του ανθυποπλοιάρχου Βαλαβάνη ο οποίος συλληφθείς ενεκλείσθη εις ένα κελλίον των φυλακών, καθημερινώς δε δεν ηκούαμε τίποτε άλλο από τα βογγητά του τα οποία ήσαν αποτέλεσμα φρικτών βασανιστηρίων μέχρις ότου μίαν ημέραν τον εξετέλεσαν. Επίσης όταν ήμην κρατούμενος εις τας φυλακάς Αγυιάς, ενθυμούμαι ότι ένα ολόκληρο βράδυ τρία κορίτσια κλεισμένα εις ένα παράμερο κελλί τραγουδούσαν συνεχώς το τραγούδι των Σουλιώτισσων, την επομένην πρωίαν ήλθεν Γερμανικόν αυτοκίνητον τας παρέλαβεν και τας εξετέλεσαν.
Τα ονόματά των δεν ενθυμούμαι πλην μιας την οποίαν έλεγαν Βλάχου και κατήγετο από την Σητείαν. Δια τους φόνους αυτούς αποδίδω την ευθύνην εις τους κατηγορουμένους.
Οι κατηγορούμενοι ήσαν επίλεκτα μέλη του Ναζισμού αμφότεροι. Δεν δύναμαι να φαντασθώ ότι η εξουσία είχεν φύγει από τας χείρας της Γερμανικής Διοικήσεως και τούτο διότι είναι γνωστόν ότι ο Γερμανικός Στρατός ήτο αμίμητος εις πειθαρχίαν και δεν ηδύνατο ο κάθε Γερμανός στρατιώτης να δρά ανενόχλητος και ιδία πρωτοβουλία. Τον Στρατηγόν Μύλλερ είδον, όταν κρατούμενος των φυλακών Αγυιάς κατά Ιούνιον του 1944, είχεν έλθει και ωμίλησεν εις τους κρατουμένους των φυλακών τούτων.
Κατ’ ερωτήσεις του Βασιλικού Επιτρόπου ο μάρτυς απαντά : Εγώ είδα τότε ανακοίνωσιν η οποία έλεγε ότι εξετελέσθησαν διάφορα πρόσωπα εις αντίποινα διαφόρων πράξεων. Ο Σούμπερτ έδρα κατά διαταγήν του Διοικητού του Φρουρίου Κρήτης καθ’ όσον ως φρονώ, ιδρύθη το υπ’ αυτού Σώμα. Αι υπό των Γερμανικών Στρατευμάτων γενόμεναι καταστροφαί ήσαν τεράστιαι πάμπολλα χωρία κατερειπώθησαν τελείως.
Αφορμή της ιδικής μου συλλήψεως ήτο το ότι τότε ήρξατο η υπό των Εθνικών Οργανώσεων δίωξις των διαφόρων Γκεσταμπιτών, μετ’ εμού δε συνέλαβον και πολλούς άλλους κατοίκους των διαφόρων πόλεων της Κρήτης. Κατά την εποχήν της Διοικήσεως της Κρήτης υπό του Στρατηγού Μύλλερ εγένοντο περισσότεραι εκτελέσεις από την του Μπρόγερ, ενθυμούμαι δε ότι συνέλαβον παραλλήλως και πολλούς αθώους ως και Ισραηλίτας τους οποίους ενέκλεισαν εις τα κύτη του ατμοπλοίου «Δανάη», τούτο δε εγένετο κατά διαταγήν του Διοικητού του Φρουρίου Κρήτης.
Κατ’ ερωτήσεις του εκ των συνηγόρων Γ. Τσίληθρα ο μάρτυς απαντά : Η γνώμη μου είναι ότι τα μέτρα τα οποία ελάμβανον οι Γερμανοί ήσαν τελείως δυσανάλογα και συγκεκριμένως δια τον φόνον ενός Γερμανού Στρατιώτου εφόνευον πεντήκοντα και πλέον άτομα και πάντοτε αθώους. Εμείς οι Κρήτες οπωσδήποτε δεν θέλουμε ξένους εις τα χώματά μας θα εκάμαμε δε τα αδύνατα δυνατά δια να τους εκδιώξουμε. Εάν οι Γερμανοί δεν ήσαν τόσον σκληροί απέναντι των Κρητών εμείς θα τους πολεμούσαμε περισσότερον αντρίκια, τι έπρεπε όμως να κάμωμεν όταν τα γυναικόπαιδά μας τα έβαζαν ως προπέτασμα κατά τας επιχειρήσεις των. Εις τον Στρατόν είχε δοθεί δικαίωμα καταστροφής και ασυδοσίας και δια μαγείας μ’ ένα ηλεκτρικό κουμπί ηδύνατο να υποδουλώσουν τον Κρητικόν Λαόν, όταν μίαν ελαστικήν σφαίραν κτυπά κανείς αύτη πηδά περισσότερον. Κατ’ ερωτήσεις του εκ των συνηγόρων Α. Κρυστάλλη ο μάρτυς απαντά : Το Σαμποτάζ του Αεροδρομίου του Ηρακλείου εγένετο ασφαλώς από τακτικό Κομμάντος. Κατ’ ερωτήσεις του Βασιλικού Επιτρόπου ο μάρτυς απαντά : Ο Σούμπερτ έδρα ολίγον προ της καταστροφής της Βιάννου υπό της ομάδος του δε, εξετελέσθησαν πολλά άτομα μεταξύ των οποίων και οι φίλοι μου Βασιλάκηδες, ο εις δε εξ αυτών ήτο και ανάπηρος. Εις το σημείον τούτο ο Βασιλικός Επίτροπος λαβών τον λόγον προέτεινεν όπως προσαχθή ενωπίον του Δικαστηρίου ο εις τας φυλακάς κρατούμενος Φ. Σούμπερτ και εξετασθή κατ΄αντιπαράστασιν προς τους κατηγορουμένους. Ο εκ των συνηγόρων Σ. Ιωαννίδης λαβών τον λόγον συνεφώνησε με την πρότασιν του Βασιλικού Επιτρόπου ητήσατο δια την παρά του Δικαστηρίου προσαγωγήν του ανωτέρω Σούμπερτ. Το Δικαστήριον επι της προκειμένης προτάσεως του Βασιλικού Επιτρόπου επεφυλάχθη όπως, εάν κατά την πρόοδον της διαδικασίας ήθελε κρίνει αναγκαίαν την αίτησιν του Σούμπερτ διατάξη την προσαγωγήν του ν’ αποφανθή. Μεθ’ ο, ο μάρτυς κατ’ ερωτήσεις του εκ των συνηγόρων Α. Κρυστάλλη, καταθέτει τα εξής : Οι αντάρτες εβοηθούντο από τους κατοίκους της περιοχής των κατόρθωναν δε πολλές φορές να προσεγγίζουν και διάφορα παράλια παρά τα μέτρα των Γερμανών. Ενθυμούμαι ότι κάποτε ο Στρατηγός Μύλλερ είπεν εις τον Άγιον Αρκαδίας, επι λέξει :
« Εγώ θα σας κάνω να φοβάσθε περισσότερον τους Γερμανούς από τους αντάρτας ». Εάν οι κατηγορούμενοι Στρατηγοί ήθελον ηδύναντο κάλλιστα να περιστείλουν τα εκβιαστικά κατά του πληθυσμού μέτρα.
Εις το σημείον τούτο ο Πρόεδρος, χάριν αναψυχής διέκοψεν την συνεδρίασιν δια την 5ην Νοεμβρίου 1946 ημέραν Τρίτην και ώραν 4 μ. μ.
Την 5ην Νοεμβρίου 1946 ημέραν Τρίτην και ώραν 4 μ. μ. επανήλθεν το Δικαστήριον εις Δημοσίαν συνεδρίασιν, παρόντων του τε Βασιλικού Επιτρόπου, του Γραμματέως, των κατηγορουμένων και των συνηγόρων του.
Μεθ’ ο κατά διαταγήν του Προέδρου προσήλθεν ο άνω διακοπείς μάρτυς Λυγνός Μενέλαος όστις εν συνεχεία εξεταζόμενος, κατ’ ερωτήσεις του εκ των κατηγορουμένων Φ. Μύλλερ, καταθέτει τα εξής:
Οι αντάρτες εφόνευον πρόσωπα τα οποία συνειργάζοντο με τους Γερμανούς.
Συγκεκριμμένως δε ενθυμούμαι ότι εις το χωρίον Κανί Καστέλλι εφόνευσαν τον Πρόεδρον αυτού και τούτο διότι ούτος συνειργάζετο αποδεδειγμένως αντεθνικώς μετά των Γερμανών.
Δεν ενθυμούμαι πότε ενεφανίσθη η ομάς Σούμπερτ εν Κρήτη πάντως είχον ακούσει, ότι αύτη εις Ηράκλειον είχεν αρχίσει να δρά από του έτους 1943.
Από έναν Ανθυπασπιστή είχον μάθει τότε ότι η Σωμαράκη είχεν φθάσει μέχρι αυτού τούτου του Μύλλερ μετά τον φόνον του μνηστήρος της υπό των ανταρτών ως προδότου και συνεργάτου των Γερμανών.
* O Γιώργος Καλογεράκης είναι εκπαιδευτικός, ιστορικός και συγγραφέας Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ
