Ιστορική προσεδάφιση σε κομήτη

Από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος

Έπειτα από μια δεκαετή Οδύσσεια στο Διάστημα, η ευρωπαϊκή αποστολή Rosetta έγινε η πρώτη που καταφέρνει να αγγίξει έναν κομήτη, ένα αρχέγονο παγάκι από τη γέννηση του Ηλιακού Συστήματος.

To σκάφος της ευρωπαϊκής διαστημικής υπηρεσίας ESA, το οποίο κινείται σε τροχιά γύρω από τον κομήτη 67P από τον Αύγουστο, κορύφωσε την αποστολή απελευθερώνοντας το ρομπότ Philae (προφέρεται «Φίλαι») χθες το πρωί .

Το σήμα που επιβεβαίωσε την επιτυχημένη προσεδάφιση της συσκευής έφτασε επτά ώρες αργότερα, λίγο μετά τις 6 το απόγευμα ώρα Ελλάδας.

Το Κέντρο Ελέγχου της ESA, στο Ντάρμσταντ της Γερμανίας, πανηγύρισε για την ιστορική επιτυχία.

Υπάρχει ωστόσο μια μικρή ανησυχία, καθώς το Philae απέτυχε να ενεργοποιήσει τα δύο άγκιστρα που θα το συγκρατούσαν σταθερό στην επιφάνεια.

«Έχουμε ενδείξεις ότι τα καμάκια (σ.σ. ο μηχανισμός στερέωσης στην επιφάνεια του κομήτη) μπορεί να μην έχουν ενεργοποιηθεί, κάτι που σημαίνει ότι βρισκόμαστε πάνω σε κινούμενη ύλη, δεν έχουμε σταθεροποιηθεί», δήλωσε ο Στέφαν Ούλαμεκ, ένας από τους υπεύθυνος της αποστολής του μικρού ρομπότ.

«Πρέπει να αναλύσουμε την κατάσταση», πρόσθεσε, μιλώντας από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Διαστημικών Επιχειρήσεων (ESOC) στο Ντάρμστατ της Γερμανίας.

Λόγω της απόστασης των 510 εκατομμυρίων χιλιομέτρων που χωρίζουν τον κομήτη 67P από τη Γη, ό,τι συμβαίνει στην αποστολή γίνεται γνωστό με καθυστέρηση μισής ώρας.

O Βαγγέλης Παπαθανασίου υπογράφει τη μουσική της αποστολής

Μια τριλογία συνθέσεων του Βαγγέλη Παπαθανασίου, γραμμένη ειδικά για τη διαστημική αποστολή Rosetta, ήρθε να συμπληρώσει τους πανηγυρισμούς για την πρώτη, ιστορική προσεδάφιση σε κομήτη.

Η ευρωπαϊκή διαστημική υπηρεσία ESA παρουσίασε και τα τρία μέρη λίγη ώρα μετά την επιβεβαίωση της μεγάλης επιτυχίας στον κομήτη 67P.

Φιλαί και Ροζέτα

Το Philae, το οποίο έχει μέγεθος πλυντηρίου και βάρος 110 κιλά, παίρνει το όνομα του νησιού Φιλαί στο Νείλο. Εκεί βρέθηκε ένας οβελίσκος που, μαζί με τη διάσημη Στήλη της Ροζέτας, επέτρεψε την αποκρυπρογράφηση των αιγυπτιακών ιερογλυφικών.

Το ρομπότ θα μπορούσε τώρα να βοηθήσει στην αποκρυπτογράφηση των κομητών. Πρώτα, όμως, έπρεπε να φτάσει στο στόχο του.

Μετά την αποδέσμευσή της, η συσκευή δεν είχε τρόπο να αλλάξει πορεία -ουσιαστικά εκτέλεσε μια αργή ελεύθερη πτώση υπό την επήρεια του ασθενούς βαρυτικού πεδίου του κομήτη.

Όμως το έδαφος στην περιοχή προσεδάφισης είναι ανώμαλο, και το ρομπότ κινδύνευσε να χτυπήσει σε αιχμηρά βράχια, να κατρακυλήσει σε πλαγιά ή να χαθεί σε χαράδρα.

Προφανώς όμως κατάφερε να ακουμπήσει την επιφάνεια χωρίς να αναπηδήσει, και αγκιστρώθηκε στο έδαφος με τρεις βίδες -τα δύο εκτοξευόμενα καμάκια δεν δείχνουν να λειτούργησαν και ίσως είναι δυνατό να ενεργοποιηθούν ξανά.

Κατά τη διάρκεια της καθόδου το Philae μετέδιδε εικόνες του σημείου προσεδάφισης, και αργότερα θα ακολουθούσε μια πανοραμική εικόνα από επτά κάμερες τοποθετημένες γύρω από την κορυφή του.

Κατασκευασμένο από μια ευρωπαϊκή κοινοπραξία, με επικεφαλής τη γερμανική διαστημική υπηρεσία DLR, το Philae φέρει εννέα όργανα, καθώς και ένα τρυπάνι που μπορεί να φτάσει σε βάθος 20 εκατοστών για τη συλλογή δειγμάτων.

Τα όργανα θα μετρήσουν την πυκνότητα και τις θερμικές ιδιότητες της επιφάνειας, θα αναζητήσουν περίπλοκα οργανικά μόρια, και θα εξετάσουν την αλληλεπίδραση του κομήτη με τον λεγόμενο ηλιακό άνεμο -ένα συνεχές ρεύμα σωματιδίων που πηγάζουν από τον Ήλιο.

Ακόμα όμως κι αν το Philae δεν κατάφερνε να στερεωθεί, η αποστολή του Rosetta θα συνεχιστεί. Για τον επόμενο χρόνο το σκάφος θα ακολουθεί τον κομήτη και θα δει την κόμη του να ξετυλίγεται υπό την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολία.

Η αποστολή του διαστημοπλοίου Rosetta, που αρχισε το 2004 κι έχει κόστος ?1 δισεκ., αποσκοπεί να χυθεί φως στην δημιουργία του σύμπαντος, πριν από 4,6 δισεκ. χρόνια. Οι κομήτες ανάγονται στη δημιουργία του ηλιακού συστήματος και, λόγω της χημικής σύνθεσής τους, μπορούν να αποκαλύψουν πολύτιμα δεδομένα για την προέλευση και την ιστορία του σύμπαντος στους επιστήμονες.

Ο κομήτης 67P που... βρομάει 

Όσον αφορά στον κομήτη, ήδη οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι από την επιφάνειά του αναδύονται δυσάρεστες οσμές.

Από τις τελευταίες φασματοσκοπικές μετρήσεις της Ροζέτα προκύπτει ότι οι εκπομπές του κομήτη περιέχουν αμμωνία, μεθάνιο, μεθανόλη, φορμαλδεΰδη, υδρόθειο, υδροκυάνιο, διοξείδιο του θείου και δισουλφίδιο του άνθρακα. «Το άρωμα του κομήτη 67P είναι αρκετά δυνατό, θυμίζει κλούβιο αυγό...».