Πολλά είναι τα προβλήματα της παιδείας που παραμένουν άλυτα. Ένα από αυτά, που ελάχιστα συζητείται και το οποίο, όμως, είναι κρίσιμης σημασίας για το μέλλον του τόπου, είναι το επίπεδο εκπαίδευσης του πληθυσμού.
Οι ανάγκες της εποχής μας απαιτούν ένα όσο το δυνατόν υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης.
Κατά συνέπεια εκείνοι που δεν τελειώνουν το λύκειο και πολύ περισσότερο εκείνοι που δεν τελειώνουν το γυμνάσιο, όταν ενηλικιωθούν, βρίσκονται σε μειονεκτική θέση σε σχέση με εκείνους που έχουν προχωρήσει στις σπουδές τους.
Στη χώρα μας η υποχρεωτική εκπαίδευση περιορίζεται, με βάση το Σύνταγμα και τους νόμους, σε 9 χρόνια, δηλαδή μόνο στο απολυτήριο γυμνασίου. Πιο συγκεκριμένα με βάση τη διάταξη το άρθρο 16 παράγραφος 3 του Συντάγματος του 1975:
«Τα έτη της υποχρεωτικής εκπαίδευσης δεν μπορεί να είναι λιγότερα από εννέα»
Και σύμφωνα με το άρθρο 112 παράγραφος 4 του Συντάγματος:
«Η εφαρμογή της παραγράφου 3 του άρθρου 16 για τα έτη υποχρεωτικής εκπαίδευσης θα ολοκληρωθεί μέσα σε πέντε έτη από την έναρξη της ισχύος του Συντάγματος.
Το 1984 συμπληρώθηκαν τα τρία πλήρη σχολικά έτη για την εφαρμογή των παραπάνω διατάξεων. Είναι, κατά συνέπεια ενδιαφέρον να εξετάσουμε αν και κατά πόσο υλοποιήθηκε η συνταγματική επιταγή. Τα παιδιά που θα έπρεπε να έχουν τελειώσει το γυμνάσιο είναι όλα όσα γεννήθηκαν από το 1969 και μετά, δηλαδή εκείνα τα οποία το 2011 περιλαμβάνονταν στις ομάδες ηλικιών 20-49 ετών.
Με βάση τα στοιχεία της απογραφής για το επίπεδο εκπαίδευσης του πληθυσμού που δόθηκαν στη δημοσιότητα από την ΕΛΣΤΑΤ στα τέλη Ιουλίου μπορούμε να διαπιστώσουμε πόσοι ενήλικες σήμερα, δηλαδή άνδρες και γυναίκες στην ομάδα ηλικιών 20-49 δεν τέλειωσαν το γυμνάσιο στην Κρήτη σε σύγκριση με τον αντίστοιχο αριθμό το Σύνολο Χώρας και τα ποσοστά που αυτοί αντιπροσωπεύουν στον πληθυσμό.
Ο Πίνακας που ακολουθεί χωρίζεται σε δύο Μέρη. Το πρώτο αποτελείται από τις τρεις πρώτες στήλες και σʼ αυτό δίνονται τα στοιχεία για το Σύνολο Χώρας και το δεύτερο τις τρεις τελευταίες τα στοιχεία για την Κρήτη. Το κάθε Μέρος χωρίζεται σε τρεις ζώνες για το Σύνολο, τους Άνδρες και τις Γυναίκες, αντίστοιχα. Στην 1η στήλη της κάθε ζώνης περιλαμβάνονται τα στοιχεία για τον πληθυσμό ηλικίας 20-29, 30-39 και 40-49 ετών και το Σύνολό τους (20-49 ετών), στη 2η στήλη τον αριθμό εκείνων που δεν τέλειωσαν το γυμνάσιο και στην 3η το ποσοστό που αυτοί αντιπροσωπεύουν στον πληθυσμό της κάθε ομάδας ηλικιών.
Από τη σύγκριση της τρίτης στήλης του δεύτερου Μέρους του Πίνακα, δηλαδή των ποσοστών εκείνων που δεν τέλειωσαν το γυμνάσιο στην Κρήτη στις τρεις ομάδες ηλικιών και στο σύνολό τους με τα αντίστοιχα ποσοστά της τρίτης στήλης του πρώτου Μέρους, δηλαδή των ποσοστών εκείνων που δεν τέλειωσαν το γυμνάσιο στο Σύνολο Χώρας, φαίνεται ότι:
- Τα ποσοστά εκείνων που δεν τέλειωσαν το γυμνάσιο στην Κρήτη είναι μεγαλύτερα από τα αντίστοιχα ποσοστά στο Σύνολο Χώρας σε όλες τις ομάδες ηλικιών τόσο στο σύνολο ανδρών και γυναικών όσο και των ανδρών και των γυναικών χωριστά. Οι μεγαλύτερες διαφορές υπάρχουν στην ομάδα ηλικιών 30-39 ετών.
- Τα ποσοστά των γυναικών που δεν τέλειωσαν το γυμνάσιο είναι μικρότερα από εκείνα των ανδρών σε όλες τις ομάδες ηλικιών. Οι μεγαλύτερες διαφορές υπάρχουν στις ομάδες ηλικιών 30-39 και 20-29 ετών.
- Τα μεγαλύτερα ποσοστά αυτών που δεν τέλειωσαν το γυμνάσιο τόσο στο Σύνολο Χώρας όσο και στην Κρήτης τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες υπάρχουν στην ομάδα ηλικιών 40-49 ετών, δηλαδή στην ομάδα εκείνη στην οποία εφαρμόστηκε για πρώτη φορά η σχετική διάταξη του Συντάγματος. Τα ποσοστά είναι μικρότερα στις νεότερες ομάδες ηλικιών. Δεν παύουν, όμως να είναι σημαντικά, ιδιαίτερα στην Κρήτη.
Σε ό, τι αφορά ό, τι αφορά τις 13 Περιφέρειες της χώρας θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα μικρότερα ποσοστά εκείνων που δεν τέλειωσαν το γυμνάσιο (δηλαδή την υποχρεωτική εκπαίδευση) στο σύνολο των τριών ομάδων ηλικιών (20-49 ετών) έχει η Αττική τόσο στους άνδρες (8,9%) όσο και στις γυναίκες (6,4%) και τα μεγαλύτερα στους άνδρες η Δυτική Ελλάδα (21,8%) και στις γυναίκες η Ανατολική Μακεδονία & Θράκη (24,2%). Στο σύνολο ανδρών και γυναικών τα μικρότερα ποσοστά έχει η Αττική (7,6%) και τα μεγαλύτερα η Ανατολική Μακεδονία & Θράκη (22,9).
Σε ό, τι αφορά τα ποσοστά εκείνων που δεν τέλειωσαν το γυμνάσιο στο σύνολο των τριών ομάδων ηλικιών (20-49 ετών) η Κρήτη ανάμεσα στις 13 Περιφέρειες της χώρας κατέχει την 6η θέση στο σύνολο ανδρών και γυναικών (μεγαλύτερα ποσοστά έχουν η Ανατολική Μακεδονία & Θράκη, η Δυτική Ελλάδα, η Στερεά Ελλάδα, η Πελοπόννησος και τα Ιόνια Νησιά), στους Άνδρες την 4η θέση (μεγαλύτερα ποσοστά έχουν μόνο η Δυτική Ελλάδα, η Ανατολική Μακεδονία & Θράκη και η Στερεά Ελλάδα), ενώ στις γυναίκες έχει την καλύτερη θέση, δηλαδή την 9η (μικρότερα ποσοστά έχουν μόνο η Δυτική Μακεδονία, η Ήπειρος, η Κεντρική Μακεδονία και η Αττική). Η Κρήτη και η Αττική κατέχουν την πρώτη θέση ανάμεσα στις 13 Περιφέρειες στη διαφορά των ποσοστών ανδρών-γυναικών που δεν τέλειωσαν το γυμνάσιο.
Οι πολύ μεγάλες αυτές διαφορές ανάμεσα στις 13 Περιφέρειες της χώρας στα ποσοστά εκείνων που δεν τέλειωσαν την υποχρεωτική εκπαίδευση και ιδιαίτερα ανάμεσα στην Αττική και στις υπόλοιπες 12 ως σύνολο οφείλονται σε πολλούς οικονομικούς, κοινωνικούς, εκπαιδευτικούς, χωροταξικούς των σχολείων κλπ. λόγους. Οφείλονται, όμως, και στην ολιγωρία της Πολιτείας στη λήψη μέτρων για τη δραστική μείωση των ποσοστών αυτών και της διαφοράς τους ανάμεσα στις Περιφέρειες.
Το γεγονός, ότι το 2011 στο Σύνολο Χώρας υπήρχαν 579.038 και 48.387 στην Κρήτη άνδρες και γυναίκες ηλικίας 20-49 ετών (δηλαδή στις πιο παραγωγικές ηλικίες) που δεν τέλειωσαν το γυμνάσιο και από αυτούς 56.581 ήταν αναλφάβητοι στο Σύνολο Χώρας και 2.783 στην Κρήτη, αποτελεί μια ακόμα απόδειξη ότι στη χώρα μας δεν εφαρμόζονται όχι μόνο οι νόμοι, αλλά και ούτε και οι διατάξεις του Συντάγματος.
Από τα όσα προαναφέρθηκαν είναι, προφανές ότι υπάρχει επιτακτική ανάγκη να ληφθούν άμεσα τα αναγκαία μέτρα πολλαπλής ενίσχυσης τόσο του διδακτικού προσωπικού και των αποδοχών του και της υλικοτεχνικής υποδομής των σχολείων όσο και της οικονομικής ενίσχυσης των οικογενειών με χαμηλό εισόδημα, ώστε όλα τα παιδιά να τελειώνουν τουλάχιστον το γυμνάσιο.
Ακόμα, όμως, και αυτό συμβεί, και πάλι οι ανάγκες της εποχής μας απαιτούν η υποχρεωτική εκπαίδευση να είναι 12ετής, και αυτό πρέπει να ενσωματωθεί με τροποποίηση της σχετικής διάταξης της παραγράφου 3 του άρθρου 16 του Συντάγματος στην επικείμενη αναθεώρησή του
* Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην: Αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ.
