Πανοσιολογιώτατε, Αιδεσιμώτατοι, Ευσεβές εκκλησίασμα
“Εις μνημόσυνον αιώνιον έσται δίκαιος”
Η αγάπη μας στον προκείμενο νεκρό μας έφερε όλους εδώ, συγγενείς και φίλους, χωριανούς και μη χωριανούς για να τον αποχαιρετήσομε στο αναπόφευκτο και ανεπίστρεπτο ταξίδι του θανάτου. Ηρθαμε να συμπαρασταθούμε στα παιδιά σου και στους δικούς σου, αγαπητέ μας Κώστα.
Χρέος κοινωνικό, χρέος φιλίας και συνεργασίας μού επιβάλλει να απευθυνω προ της σεπτής σορού σου λίγα λόγια. Η ομιία μου θα έχει 2 μέρη. Το πρώτο θα είναι για τη γνωριμία μου με την Επισκοπή και τις σχέσεις μου με το μακαρίτη Κώστα, και το δεύτερο θα αναφέρρεται στο θάνατο, που είναι το τέλος όλων μας.
Ημουν άγνωστος για την Επισκοπή. Η πρόνοια και η αγάπη του Θεού για τον τόπο, οδήγησε τα βήματά μου εδώ. Το καλοκαίρι του 1967 πρωτοήρθα στο χωριό σας για ίδρυση Γυμνασίου. Ο τόπος το διψούσε, το είχε ανάγκη. Οι πολιτικοί και οι αρχές, μου είχατε πει τότε, το υπόσχονταν αλλά δεν το αποφάσιζαν, δεν το πραγματοποιούσαν. Από τους πρώτους ανθρώπους του χωριού που γνώρισα ήσουν και εσύ αγπαητέ μας Κώστα Μανωλακάκη. Ησουν από τους δραστήριους ανθρώπους του χωριού, ήσουν ο πρόεδρος της Κοινότητας και μαζί με τους μακαρίτες Μανώλη Μακράκη πρόεδρο του Γεωργικού Συνεταιρισμού, το Γιάννη Κρασανάκη γραμματέα της κοινότητας, τον παπα Φώτιο Παναγιωτάκη, τους δασκάλους Γεώργιο Αντωνακάκη και Ζαχαρία Ροδιτάκη και το επιζώντα ξυλουργό Φανούρη Κομποράκη αποτελέσατε την ομάδα με την οποία συνεργάστηκα για την ίδρυση πρώτα του Ιδιωτικού Γυμνασίου και ύστερα την κρατικοποίησή του.
Δεν θα αναφερθώ στην ιδιωτική ζωή του προκειμενου νεκρού, την ξέρετε εσείς, ως χωριανοί, καλύτερα από μένα. Καλός χριστιανός ο μακαρίτης, καλός οικογενειάρχης με τρία παιδά, το Μανώλη, τη Μαρία και το Γιάννη, που είχα τη χαρά και την καλή τύχη να τα έχω και τα 3 μαθητές του Γυμνασίου μας τότε.
Ο μακαρίτης ήταν συνεργάσιμος άνθρωπος για το καλό του τόπου… Φρόντισε για την ύδρευση, την ηλεκτροδότηση και για άλλες ανάγκες του χωριού του. Θα αναφερθώ σε 3 περιπτώσεις συνεργασίας και ανάμειξής του στα του Γυμνασίου για το κοινό συμφέρον και καλό του χωριού:
Α) Το καλοκαίρι του 1968 αργούσε να μου δοθεί η άδεια λειτουργίας του Γυμνασίου. Είχα πάει επανειλημμένως στην Αθήνα. Μια φορά βρεθήκαμε τυχαία στην Αθήνα και μαζί πήγαμε στο Υπουργείο Παιδείας. Σε λίγες μέρες η άδεια είχε εκδοθεί.
Β) Το Μάρτιο του 1972 η κοινότητα (με πρόεδρο τον Κώστα Μανωλακάκη και γραμματέα το Γιάννη Κρασανάκη) υπέβαλε αίτηση και ζητούσε την κρατικοποίηση του ΓΥμνασίου. Η υπηρεσία απέρριψε την αίτηση – ανεξάρτητα όμως απ’ αυτό ο προκείμενος νεκρός έκανε το χρέος του για το καλό του τόπου του.
Γ) Τον Αύγουστο του 1973 μια επιτροπή που την αποτελούσαν: ο πρόεδρος της κοινότητας Κων/νος Μανωλακάκης, ο γραμματέας Γιάννης Κρασανάκης, ο δάσκαλος Ζαχαρίας Ροδιτάκη ς και ο ομιλών, πήγαμε στην ΑΘήνα στο Υπουργείο Παιδείας να ενεργήσομε για την κρατικοποίηση του Γυμνασίου…
Ολα αυτά τα είχε δημοσιεύσει στην εφημερίδα “Πατρίς” του Ηρακλείου στην επέτειο της συμπλήρωσης 30 και 40 χρόνων λειτουργίας του Γυμνασίου το 1998 και 2008 αντίστοιχα (5-11-1998 και 14-10-2008). Και τα είχα δημοσιεύσει γιατί πρέπει οι νεώτεροι άνθρωποι του τόπου να μάθουν και να ξέρουν ποιοί εβοήθησαν και αγάπησαν αυτό τον τόπο.
Η επίσκεψή μας αυτή στην Αθήνα τον Αύγουστο του 1973 έφερε το ποθούμενο αποτέλεσμα. Τον επόμενο μήνα Σεπτέμβριο 1973 το Γυμνάσιο μας έγινε Δημόσιο. Ο προκείμενος νεκρός, ο αγπαητός μας Κώστας Μανωλακάκης είχε κάνει πολλαπλά το χρέος του για το καλό του τόπου του, για το καλό της Επισκοπής. Ο,τι καλό κάνει ο καθένας από μας για τους άλλους και τον τόπο του, αυτό μένει, γιατί έρχεται ο αδηφάγος χρόνος και σιγά –σιγά και ανεπαίσθητα μας αλλάζει και μας αλλοιώνει, ο δε θάνατος ως επιστέγασμα στην αλλοίωσή μας αυτή εξαφανίζει και σβήνει την ύπαρξή μας από το προσκήνιο της ζωής. Σήμερα ο αγπαητός μας Κώστας, αύριο ένας αλλος και καθένας μας με τη σειρά του για το ανεπίστρεπτο ταξίδι του θανάτου.
Αλλά τι είναι θάνατος; θα αναφερθώ σε 3 ορισμούς:
Στην περίπτωση του αγαπητού μας Κώστα που είχε περάσει στην δεκαετία των 90 ετών, θάνατος είναι η φθορά και η αλλοίωση του ανθρώπινου οργανισμού από το χρόνο, επειδή τα υλικά με τα υοποία είμαστε φτιαγμένοι είναι περιορισμένου χρόνου και αντοχής για 60 80 ή 100 χρόνια, δεν είναι αιώνια τα υλικά αυτά, είναι φθαρτά, είναι γήινα “γη ει και εις γην απελούση” μας βεβαιώνει η Αγία Γραφή (Γεν. 3, 19). Δηλ. ο θάνατος είναι μια φυσική και αναγκαία κατάληξη της ζωής. Ο θάνατος είναι ένας φυσικός νόμος, όπως ειναι ο νόμος της βαρύτητος ή ο νόμος της αλλαγής των εποχών. Ο Θεός δηλ. έχει φτιάξει έτσι τη λειτουργία του σύμπαντος, που αυτοί οι νόμοι, οι φυσικοί να λειτουργούν μόνοι τους. Το ίδιο και ο θάνατος, ως φυσικός νόμος, έρχεται χωρίς να μπορούμε να τον εμποδίσομε, όπως δεν μπορούμε να εμποδίσομε ή να αλλάξομε την ανατολή ή τη δύση του ηλίου, την εναλλαγή των εποχών και τόσων άλλων φυσικών νόμων. Μπορεί κανείς μας να πει: εμένα δεν θα με αλλάξει ο χρόνος; Ολοι μεγαλώνομε, όλοι γερνούμε όλοι πεθαίνομε. Αυτός είναι ο φυσικός νόμος.
2) Μια δεύτερη μορφή θανάτου είναι ο βίαιος θάνατος ή ο θάνατος από αρρώστια όχι σε γεροντική ηλικία. Δηλ. ο θάνατος εδώ δεν είναι από φθορά του οργανισμού ή από παύση της λειτουργίας ενός ή περισσότερων συστημάτων απ’ αυτά που δίδουν ζωή στον οργανισμό μας, όπως είναι το αναπνευστικό σύστημα, το κυκλοφορικό, το πεπτικό, το νευρικό κ.α.
Και στις δύο πιο πάνω περιπτώσεις ο θάνατος είναι φρικτός και οδυνηρός και γι αυτόν που τον δέχεται γιατί στερείται τον κόσμο που έζησε, τα υπάρχοντά του και τ’ αγαπημένα του πρόσωπα. Πιο πολύ όμως είναι οδυνηρός για τους δικούς του, οι οποίοι χάνουν τον άνθρωπό τους. Και όσο πιο νέος, χρήσιμος και αναγκαίος ήταν τόσο πιο μεγάλος είναι ο πόνος και η στέρησή του, το κενό που αφήνει. Ετσι, ο θάνατος ασκεί μια τυραννική κυριαρχία στον άνθρωπο. Τον εξαντλεί, του κόβει τα ύπατα. Δεν του αφήνει περιθώρια για δύναμη και δράση. Πρέπει να περάσει αρκετός χρόνος για να συνειδητοποιήσομε και να πιστέψομε ότι ο άνθρωπός μας δεν υπάρχει πια “ο κοινός ιατρός σε θεραπεύει, χρόνος” ελεγαν οι πρόγονοί μας.
Για την Εκκλησία θάνατος δεν είναι το βιολογικό ή το βίαιο τέλος του ανθρώπου. Για την Εκκλησία θάνατος είναι ο χωρισμός του ανθρώπου από το Θεό. Η άρνησή μας να έχομε σχέσεις μαζί του είναι θάνατος. Οποιος σχετίζεται με το Θεό δεν πεθαίνει, “κι αν αποθάνη ζήσεται”, λέει η Αγία Γραφή. Οι σωματικές μας δυνάμεις και ικανότητες είναι περιορισμένης χρονικής διάρκειας, δεν μπορούν να είναι αιώνιες. Οι δυνάμεις αυτές σβήνουν με την τελευταί αμας αναπνοή. Η αγάπη του Θεού όμως δεν σταματάει με το θάνατό μας. Η αγάπη του Θεού είναι συνεχής για τον άνθρωπο. Η αγάπη αυτή είναι που μας περνά στην αθανασία και την αιωνιότητα (Χρ. Γιανναρά: Το αλφαβητάρια της πίστης. (Δομες 1991, σελ. 103).
Δεν τιμωρείται ο άνθρωπος με το θάνατο. Ο άνθρωπος είναι και παραμένει εικόνα του Θεού. Εκείνο που τιμωρείται είναι η αμαρτία, η φθορά, ο ίδιος ο διάβολος “ίνα μη το κακόν αθάνατον γένηται”. Με τον θάνατο επανασυνδέεται ο άνθρωπος με το Θεό, θεώνεται ο άνθρωπος, περνά στην αθανασία, δεν χάνεται η ψυχή του. Οπως το υλικό σώμα μας, η σάρκα μας, επιστρέφει “εις γην εξ ης εληφθη” το ίδιο και η ψυχή, η ζωή του ανθρώπου, επιστρέφει εκεί απ’ όπου ξεκίνησε δηλ. τα χέρια Θεού. Εκείνος δίνει και παίρνει τη ζωή. “Και την ποθεινήν πατρίδα παράσχου μοι, παραδείσου πάλιν ποιών πολίτην με”. Ο θάνατος δεν είναι το τέλος της ζωής αλλά η αρχή της ανανέωσής της. Ανανεώνεται η ζωή μας με το θάνατο. Αλλάζει η ζωή μας. Αποβλέπομε, πέρα από το φυσικό θάνατο, στη μελλοντική επανσύνδεση σώματος και ψυχής στην καθολική, ανάσταση την Εσχάτην Ημέρα… εις το καθ ομοίωσιν επανάγαγε το αρχαίον κάλλον αναμορφώσασθαι” (Ιερ. Φουντα: Η παλαιά Διαθήκη Μανδρα Αττικής 1991, σελ. 68).
Από σήμερα αγαπητέ μας Κώστα γίνεσαι πολίτης του Ουρανού σύμφωνα με τις ευχές της Εκκλησίας μας. Στην ουράνια Επισκοπή, στη βασιλεία του Θεού θα βρεις πολύ περισσότερους από όσους αφήνεις εδώ στην επίγεια Επισκοπή, το αγαπημένο σου χωριό. Στην ουράνια Επισκοπή θα συναντήσεις γονείς, παππούδες, γιαγιάδες, θείους, θείες, συγγενείς, χωριανούς και φίλους. Εμείς παρακαλούμε το Θεό να αναπαύσει την ψυχή σου και εσύ, είμαστε βέβαιοι, πως δεν θα ξεχάσεις τα παιδιά σου, την Επισκοπή και το Γυμνάσιό μας που τόσο αγάπησες και φρόντισες. Για τα καλά που έκανες στον τόπο σου, είθε να σε ανταμείψει ο Θεός. Ας είναι αιωνία η μνήμη σου και ελαφρύ το χώμα που θα σκεπάσει.
* Ο Α. Σοφουλάκης ίδρυσε το ιδιωτικό τότε (1968-73) εξατάξιο Γυμνάσιο, σήμερα Γυμνάσιο – Λύκειο Επισκοπής Πεδιάδος. Διετέλεσε Διευθυντής της Σχολής Νηπιαγωγών Χανίων και της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ηρακλείου. Εδίδαξε επίσης στη ΣΕΛΔΕ, ΣΕΛΜΕ και ΠΕΚ Ηρακλείου.
Τώρα είναι συνταξιούχος πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.
