Του Μανόλη Γ. Δρεττάκη*

Στα τέλη Ιουλίου η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) έδωσε στη δημοσιότητα ορισμένους Πίνακες για τον πληθυσμό της χώρας με βάση την απογραφή του 2011. Ανάμεσα σʼ αυτούς ήταν και ο Πίνακας στον οποίο δίνεται ο μόνιμος πληθυσμός των 13 περιφερειών και στου Συνόλου Χώρας κατά φύλο, ηλικία, τόπο γέννησης και υπηκοότητα.

Με βάση τον Πίνακα αυτό θα εξετάσουμε στο άρθρο αυτό και στο επόμενο τα βασικά αυτά χαρακτηριστικά του πληθυσμού της Περιφέρειας Κρήτης το 2011.

Πριν προχωρήσουμε θα πρέπει να σημειώσουμε ότι στην απογραφή του 2011, τόσο για λόγους που έχουν σχέση με την πλημελή οργάνωση και τη διεξαγωγή της όσο και με τις αντικειμενικές δυσκολίες εντοπισμού κυρίως των αλλοδαπών κατοίκων της χώρας, υπάρχει ένα «λάθος κάλυψης». Πρόκειται για το ποσοστό του πληθυσμού που για διάφορους λόγους δεν απογράφτηκε, και τώρα γίνεται προσπάθεια αναπροσαρμογής του πληθυσμού, δηλαδή της αύξησής εκείνου που έδωσε η απογραφή. Η αναπροσαρμογή, όμως, αυτή δεν αλλοιώνει τα βασικά χαρακτηριστικά του πληθυσμού της Κρήτης που θα παρουσιαστούν στα δύο άρθρα.

Στο Μέρος Ι του σημερινού άρθρο θα εξετάσουμε το συνολικό μόνιμο πληθυσμό της Κρήτης κατά φύλο και υπηκοότητα και στο Μέρος ΙΙ τη μέση ηλικία κατά φύλο και υπηκοότητα. Και στα δύο Μέρη θα συγκρίνουμε τα στοιχεία της Κρήτης με εκείνα του Συνόλου Χώρας. Στο Μέρος ΙΙΙ θα εξετάσουμε σε ποιες περιφέρειες γεννήθηκε ο πληθυσμός της Κρήτης και σε ποιες περιφέρειες ζουν εκείνοι που γεννήθηκαν στην Κρήτη και τη διαφορά τους, δηλαδή τα εσωτερικά μεταναστευτικά ρεύματα.

Στο επόμενο άρθρο θα εξετάσουμε αναλυτικά τον αλλοδαπό πληθυσμό της Κρήτης κατά τις κύριες υπηκοότητες και φύλο καθώς και τη μέση ηλικία του.

Ι. ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ

ΚΑΙ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑ

ΣΕ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΕΚΕΙΝΟ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ ΧΩΡΑΣ

Στις τέσσερις πρώτες στήλες του πρώτου τμήματος του Πίνακα 1 δίνονται οι Έλληνες και αλλοδαποί μόνιμοι κάτοικοι του Συνόλου Χώρας κατά φύλο και το ποσοστό που οι θήλεις αντιπροσωπεύουν στο σύνολο του πληθυσμού με βάση την απογραφή του 2011. Στις τρεις τελευταίες στήλες δίνεται η ποσοστιαία σύνθεση του πληθυσμού σε Έλληνες και αλλοδαπούς. Στο δεύτερο τμήμα του Πίνακα δίνονται τα αντίστοιχα στοιχεία για τον πληθυσμό της Κρήτης.

Από την 4η στήλη του πρώτου και του δεύτερου τμήματος του Πίνακα 1 φαίνεται ότι στο Σύνολο Χώρας οι θήλεις είναι περισσότερες από τους άρρενες τόσο στους Έλληνες όσο και στο συνολικό πληθυσμό, αλλά λιγότερες στον πληθυσμό των αλλοδαπών. Αντίθετα στην Κρήτη στους αλλοδαπούς, οι θήλεις είναι περισσότερες από τους άρρενες.

Από τις τρεις τελευταίες στήλες του πρώτου και του δεύτερου μέρους Πίνακα 1 φαίνεται ότι το ποσοστό που οι αλλοδαποί αντιπροσωπεύουν στο πληθυσμό του Συνόλου Χώρας είναι μικρότερο από το αντίστοιχο ποσοστό τους στην Κρήτη, το οποίο ξεπερνά κατά τι το 10%. Το ποσοστό αυτό στο Σύνολο Χώρας είναι μεγαλύτερο στους άρρενες απʼ ό, τι στις γυναίκες, ενώ στην Κρήτη ισχύει το αντίθετο.

ΙΙ. ΜΕΣΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΥΠΗΚΟΟΤΗΤΑ

ΣΕ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΕΚΕΙΝΟ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ ΧΩΡΑΣ

Στις τέσσερις πρώτες στήλες του πρώτου τμήματος του Πίνακα 2 δίνεται η μέση ηλικία των Ελλήνων και αλλοδαπών μόνιμων κατοίκων και του συνόλου τους στο Σύνολο Χώρας κατά φύλο και η διαφορά της μέσης ηλικίας των αρρένων από εκείνη των θηλέων με βάση την απογραφή του 2011. Στο δεύτερο τμήμα του Πίνακα δίνονται τα αντίστοιχα στοιχεία για την Κρήτη και στο τρίτο η διαφορά στη μέση ηλικία των αλλοδαπών από εκείνη των Ελλήνων τόσο στο Σύνολο Χώρας όσο και στην Κρήτη.

Από το πρώτο και δεύτερο τμήμα του Πίνακα 2 φαίνεται ότι τόσο στο Σύνολο Χώρας όσο και στην Κρήτη η μέση ηλικία των θηλέων είναι, λόγο διαφοράς μακροβιότητας, μεγαλύτερη από εκείνη των αρρένων τόσο στους Έλληνες όσο και στους αλλοδαπούς. Η διαφορά αυτή είναι μεγαλύτερη στους Έλληνες απʼ ό, τι στους αλλοδαπούς και στο Σύνολο Χώρας μεγαλύτερη απʼ ό, τι στην Κρήτη.

Από το τρίτο τμήμα του Πίνακα φαίνεται ότι η διαφορά της μέσης ηλικίας των αλλοδαπών από εκείνη των Ελλήνων ξεπερνά τα 10 έτη στο σύνολο και στις θήλεις στο Σύνολο Χώρας ενώ στην Κρήτη είναι μικρότερη από τα 9 έτη, ενώ στους άρρενες είναι μικρότερη από τα 10 έτη στο Σύνολο Χώρας και από τα 9 έτη στην Κρήτη.

Οι διαφορές που προαναφέρθηκαν οφείλονται στο γεγονός ότι οι αλλοδαποί που διαμένουν στη χώρα μας (πολλοί μαζί με τις οικογένειές τους) ήλθαν στην Ελλάδα αναζητώντας εργασία και σε πολλές περιπτώσεις τα παιδιά τους γεννήθηκαν στην χώρα μας και πηγαίνουν σε ελληνικά σχολεία.

ΙΙΙ. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΤΩΝ

ΜΟΝΙΜΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ

ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΣΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΔΙΑΜΕΝΟΥΝ

ΟΙ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΕΣ

ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

Είναι γνωστό ότι από αρχαιοτάτων χρόνων οι Έλληνες μετανάστευαν σε άλλες χώρες. Στις αρχές του 20ου αιώνα σημειώθηκε μετανάστευση σημαντικού αριθμού Ελλήνων, κυρίως στις Η.Π.Α., Αυστραλία και Καναδά, αλλά και σε κράτη της Ευρώπης. Κύμα μετανάστευσης στις χώρες αυτές σημειώθηκε και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Μετά το Β΄ παγκόσμιο πόλεμο η μετανάστευση συνεχίστηκε, κυρίως σε χώρες της Ευρώπης, στην αρχή στο Βέλγιο και στη συνέχεια (κυρίως τη δεκαετία του ʼ60) στην τότε Δυτική Γερμανία, στην οποία στα τέλη της δεκαετίας του ʼ60 ξεπερνούσαν τις 400.000. Τη δεκαετία του ʼ70 άρχισε η σταδιακή παλιννόστηση, αλλά ένας σημαντικός αριθμός τους σήμερα ζει στη (ενωμένη) Γερμανία.

Εκτός, όμως, από την μετανάστευση σε ξένες χώρες, μετά το Β΄ παγκόσμιο πόλεμο, και ιδιαίτερα στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου και μετά από αυτόν, σημειώθηκε μεγάλη εσωτερική μετανάστευση κυρίως από όλες τις περιφέρειες της χώρας προς την Αττική (Αθήνα, Πειραιά και τις γύρω περιοχές) και στην Κεντρική Μακεδονία (κυρίως στη Θεσσαλονίκη).

Στον Πίνακα της ΕΛΣΤΑΤ που αναφέρθηκε στην αρχή του άρθρου αυτού υπάρχουν στοιχεία για τους τις περιφέρειες στις οποίες γεννήθηκαν οι μόνιμοι κάτοικοι της καθεμιάς από τις 13 περιφέρειες της χώρας καθώς και εκείνοι που μένουν σʼ αυτές, αλλά γεννήθηκαν στο εξωτερικό. Από τα στοιχεία αυτά καταρτίσαμε τον Πίνακα 3. Στη 1η στήλη του πρώτου τμήματος του Πίνακα 3 δίνονται οι γεννηθέντες στις 12 περιφέρειες που είναι μόνιμοι κάτοικοι της Κρήτης, στη 2η οι γεννηθέντες στην Κρήτη που είναι μόνιμοι κάτοικοι των 12 περιφερειών και στην 3η η διαφορά τους. Στην 1η γραμμή του δεύτερου τμήματος δίνονται τα σύνολα των στηλών του πρώτου τμήματος, δηλαδή των 12 περιφερειών, στη 2η γραμμή οι γεννηθέντες στην Κρήτη που είναι μόνιμοι κάτοικοι της Κρήτης και στην 3η γραμμή οι γεννηθέντες στο εξωτερικό που είναι μόνιμοι κάτοικοι της Κρήτης.

Από τον Πίνακα 3 φαίνεται ότι με βάση την απογραφή του 2011:

- Οι 3 Περιφέρειες στις οποίες το ισοζύγιο για την Κρήτη είναι αρνητικό (κυρίως Αττική, το Νότιο Αιγαίο (λίγοι) και Κεντρική Μακεδονία (ελάχιστοι). Οι διαμένοντες στις Περιφέρειες αυτές που γεννήθηκαν στην Κρήτη είναι περισσότεροι από αυτούς γεννήθηκαν σʼ αυτές και διαμένουν στην Κρήτη. Στις υπόλοιπες 9 Περιφέρειες το ισοζύγιο είναι θετικό, δηλαδή ισχύει το αντίθετο (βλέπε 3η στήλη του πρώτου τμήματος του Πίνακα).

•Από την 1η γραμμή του δεύτερου τμήματος του Πίνακα φαίνεται ότι συνολικά στις 12 Περιφέρειες το ισοζύγιο της Κρήτης είναι αρνητικό, δεδομένου ότι το σύνολο των γεννηθέντων στην Κρήτη που είναι μόνιμοι κάτοικοι των 12 Περιφερειών αυτών είναι κατά 36.882 περισσότεροι από εκείνους που γεννήθηκαν στις Περιφέρειες αυτές και είναι μόνιμοι κάτοικοι της Κρήτης. Πρόκειται για την καθαρή εσωτερική μετανάστευση.

-Τελικά, όμως, όπως φαίνεται από τη 2η και 3η γραμμή του δεύτερου τμήματος του Πίνακα, χάρη στους γεννηθέντες στο εξωτερικό οι μόνιμοι κάτοικοι της Κρήτης είναι περισσότεροι από τους γεννηθέντες στην Κρήτη, δεδομένου ότι γεννηθέντες στο εξωτερικό μόνιμοι κάτοικοι της Κρήτης είναι κατά 31.293 περισσότεροι από την εσωτερική μετανάστευση (68.375-36.882=31.293).

Στο δεύτερο και τελευταίο άρθρο, με βάση πάντοτε τα στοιχεία της απογραφής του 2011, θα εξετάσουμε τη σύνθεση του αλλοδαπού πληθυσμού της Κρήτης.

* Ο Μανόλης Γ.

Δρεττάκης είναι πρώην: αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και Καθηγητής της ΑΣΟΕΕ