Της Aνδρομάχης Στεφανάκη
«Θαρρώ πως τίποτα δεν αγαπώ στον κόσμο περισσότερο από την Κρήτη.
Όταν το συλλογίζομαι, ορκίζομαι να μην κάνω ποτέ πράξη ταπεινή, για να μη την ντροπιάσω»
Ν. Καζαντζάκης
Κι εμείς τι κάναμε για να ‘μαστε αντάξιοι στον γίγαντα του πνεύματος, που όχι μόνο δεν την ντρόπιασε αλλά την δόξασε σ’ ολόκληρο τον κόσμο; Ο Βασίλης Βασιλικός τον παρομοιάζει με «κολοσσιαίο παγοθραυστικό, που έσπασε τους πάγους της παγκόσμιας άγνοιας για τη νεοελληνική λογοτεχνία με τον όγκο του έργου του»!
Πολλές φορές σκεφτόμουν να πάω να προσκυνήσω ξανά τον τάφο του. Ήθελα να είμαι μόνη μου, να νοιώσω αυτή την περισυλλογή και τη συγκίνηση, δυσκολευόμουν όμως λόγω κάποιας κινητικής μου δυσχέρειας. Τελικά τα κατάφερα και πήγα γεμάτη ενθουσιασμό.
Αλλά τι απογοήτευση, τι ντροπή ένοιωσα για την καταφρόνια και την κατάντια αυτού του ιερού χώρου… Το μνημείο να κατακλύζεται από μια αγέλη σκύλων, να ανεβοκατεβαίνουν, να κατουράνε πάνω στον τάφο και να τρέχουν ενθουσιασμένα για την ελευθερία τους. Κάποιος δε κύριος, μεσήλικας, με μια μηχανή στο χέρι, να καταγράφει πανευτυχής κάθε τους κίνηση, τρέχοντας από δω κι από κει μη του ξεφύγει κάτι, λες κι επρόκειτο για κάποιο σπουδαίο κατόρθωμα… Απέναντι μου μια παρέα τουρίστες να σιγομουρμουρίζουν και να κοιτάζουν χλευαστικά.
Νομίζω πως οι περισσότεροι από εμάς, αγαπούμε τα συμπαθή αυτά τετράποδα, αλλά εκεί είναι χώρος ιερός και όχι πάρκο για σκυλιά…
Πιο κει ο τάφος της αγαπημένης του γυναίκας, ίδια κατάσταση, ίσως και χειρότερη. Τίποτε δεν τον φανερώνει, μόνο ένας σταυρός με σβησμένα σχεδόν γράμματα.
Πιστεύω πως αν μιλούσαν οι ψυχές, θα ‘λεγαν πως θα θελαν να είναι μαζί και στον τάφο, όπως ήταν και στη ζωή. Το παρακάτω ποίημα του Καζαντζάκη συμβάλλει σ’ αυτήν μου την πεποίθηση. Με τέτοια αγάπη, νομίζω ούτε ο τάφος δεν θα έπρεπε να τους χωρίζει.
Αστέρευτη η καρδιά ‘ναι σιντριβάνι
δε θα χυθεί στη γης ποτέ η ψυχή μου
μουδέ του νου θα σβήσει του ντουμάνι,
όσο είσαι συ, εφταγύναικο, μαζί μου
αφέντρα μου, αγαπητικιά και δούλα
μάνα, γυναίκα, κόρη κι αδελφή μου!
Γλυκιά στην ανθισμένη γης βροχούλα…
Κι άλλο ένα:
Κρασί, Θεός, πατρίδα, ελπίδα, ειρήνη
όλα της μέθης τα πιοτά ας χυθούνε
η αγάπη η εφτάκλωνή μας ν΄απομείνει!

Κάνω μια θερμή παράκληση στους δημοτικούς μας άρχοντες. Από το Πολιτιστικό μας Κέντρο (που υποθέτω να βρίσκονται συχνά) ας κάνουν δυό βήματα να διαπιστώσουν την κατάσταση, να βάλουν έστω και μια ταμπέλα που να απαγορεύει την είσοδο με σκυλιά κι ας φροντίσουν λίγο αυτήν την ιερή κληρονομιά μας. Το ίδιο θα πρότεινα και για την Δημοτική Αστυνομία, ας κάνουν πότε-πότε μια επίσκεψη και ιδιαίτερα τη νύχτα. Ας μην ταπεινώνουμε εμείς άλλο τον τόπο που ο Καζαντζάκης ορκιζότανε να μη ντροπιάσει ποτέ… Ας παραδειγματιστούμε από τον άλλο τάφο, του Βενιζέλου, που ήταν κι αυτός ένα μεγάλο τέκνο της Κρήτης.