Ο ρόλος του καλλιτέχνη είναι να υπενθυμίσει στον κόσμο από πού προέρχεται. «Αυτή είναι η εργασία του καλλιτέχνη: Η κοσμογονική αφήγηση. Επειδή ο αληθινός καλλιτέχνης εκφράζει το συλλογικό ασυνείδητο, το πόνημα του εμπεριέχει τις πληγές του παρελθόντος μας και τα οράματα του μέλλοντος μας», λέει στην «Π» ο Δημήτρης Αποστολάκης, λίγο πριν παρουσιάσει μία ανάγνωση του Ερωτόκριτου διαφορετική από τις συνηθισμένες.

Την ανάγνωση αυτή προτείνουν οι Χαΐνηδες και η ομάδα “Κι όμΩς κινείται” στη μουσική παράσταση που παρουσιάζουν στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών με τη συμμετοχή του Ψαραντώνη. Μετά την πολύ επιτυχημένη παράσταση που δόθηκε στο Ηρώδειο (30 Ιουνίου 2014) το πολύ σημαντικό καλλιτεχνικό δρώμενο θα παρουσιαστεί και στο Ηράκλειο Κρήτης αύριο, Κυριακή 7 Σεπτεμβρίου, στο κηποθέατρο Ν. Καζαντζάκης στις 9 το βράδυ.

Η παράσταση θα δοθεί στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων “Ηράκλειο - Καλοκαίρι 2014” και τελεί υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης.

Γιατί αποφασίσατε να προβείτε σε μία διαφορετική ανάγνωση του «Ερωτόκριτου»;

«Τα γεγονότα διαλέγουν εμάς και όχι εμείς αυτά. Εμείς σαν άλλοι παρατηρητές του γεγονότος, δίνουμε τις δικές μας ερμηνείες εκ των υστέρων, που με τον καιρό, συμπληρώνονται τροποποιούνται ή αλλάζουνε. Έτσι κι εγώ μπορώ να υποθέσω ότι ο «Ερωτόκριτος» κάλεσε μουσικούς, χορευτές, ακροβάτες, φωτιστές, σκηνογράφους, τεχνικούς, ένα τσούρμο δηλαδή, που μαζί με τους θεατές, ύφαναν με καινούργιο τρόπο την ιστορία του. Μια από τις ερμηνείες που δίνω εγώ, γι αυτή την απόφαση του έργου να πραγματωθεί, είναι ότι αφενός ήθελε να υπενθυμίσει τα αιώνια προτάγματα (από την αρχαιότητα διαμέσου της αναγέννησης μέχρι σήμερα) που αντιστρατεύονται τον υλικό πολιτισμό και τη ματαιοδοξία του σήμερα κι αφετέρου ότι διαμέσου του ρυθμού της ποιητικής αφήγησης προσπάθησε να δώσει απάντηση στην πεζή και άρρυθμη ζωή μας. Γιατί η φύση είναι ο ρυθμός κι η γλώσσα ο καθρέπτης της ευρυθμίας της κοινότητας. Ήθελε να βάλει κάποια τάξη στο σύμπαν ο «Ερωτόκριτος» όπως κάθε μεγάλο έπος. Ίσως να ήθελε να δώσει μιαν ελπίδα, αφού μόνο στα έπη επιτρέπεται το ευτυχισμένο τέλος.

Πώς ήταν η εμπειρία σας από το Ηρώδειο;

«Το Ηρώδειο είναι ένα υποβλητικό αλλά και πολύ φιλόξενο θέατρο. Ο άνεμος κι οι πέτρες του μουρμουρίζουνε τις ιστορίες των αιώνων. Οι φίλοι θεατές που το γέμισαν, μας έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους για να οικοδομηθεί η διαλεκτική του τελετουργικού μας πειράματος».

Οι καλλιτέχνες της Κρήτης «αγκαλιάζονται» από το κοινό της Αθήνας;

«Οι αληθινοί καλλιτέχνες δεν είναι ούτε Κρητικοί ούτε Αθηναίοι ούτε Κογκολέζοι. Είναι τραγικές και συνάμα γελοίες φιγούρες, ξένοι σε κάθε τόπο, που τους διαπερνούν τα βέλη του χρόνου σταλμένα από τα βάθη του καιρού ή από τα πέρατα του πεπρωμένου. Οι πραγματικοί καλλιτέχνες στην Ελλάδα και στην Κρήτη είναι πολύ ελάχιστοι. Επειδή στην Κρήτη υπάρχουν ακόμη ψήγματα μιας κατά φύσιν κοινωνίας, οι Κρήτες μουσικοί αντιμετωπίστηκαν από τη μόδα της μάζας στην Αθήνα σαν ατρόμητοι, μποέμ επαναστάτες. Αυτή η μόδα είναι πολύ επικίνδυνη για όλους, αφού το κάρο του πολιτισμού το έσπρωχναν πάντα και παντού ισχνές μειοψηφίες.»

Πιστεύετε πως έχουμε ξεχάσει τις ρίζες μας;

«Ναι γιατί αν δεν τις είχαμε ξεχάσει θα ‘χαμε βγάλει κλαδιά. Κι οι ρίζες δεν έχουν να κάνουν με την παρελθοντολαγνεία, αλλά με την πολύ μακρινή και συνάμα νωπή μνήμη της αρμονίας με το όλον».

Πώς μπορεί ένας καλλιτέχνης να υπενθυμίσει στον κόσμο από πού προέρχεται;

«Μα αυτή είναι η εργασία του καλλιτέχνη: Η κοσμογονική αφήγηση. Επειδή ο αληθινός καλλιτέχνης εκφράζει το συλλογικό ασυνείδητο, το πόνημα του εμπεριέχει τις πληγές του παρελθόντος μας και τα οράματα του μέλλοντός μας».

Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;

«Ερώτηση: Πώς μπορείς να κάνεις το Θεό να γελάσει

Απάντηση: Να του πεις τα μελλοντικά σου σχέδια…»

«Ερωτόκριτος»

Ο Ψαραντώνης και ο Χαΐνης Δ. Αποστολάκης, που θα αφηγηθούν με το τραγούδι τους, είναι εκπρόσωποι των δυο τελευταίων γενιών στην Ευρώπη, που μεγαλώνοντας στα χωριά τους, κληρονόμησαν και αποστήθισαν από την προφορική παράδοση μεγάλα κομμάτια ενός έπους αναφοράς, όπως είναι ο Ερωτόκριτος.

Ο Δ. Αποστολάκης στον οποίο ανήκει και η ιδέα της παράστασης αναφέρει σχετικά:

“Ο Ερωτόκριτος που διαβαζόταν και απομνημονευόταν από μορφωμένους και αγράμματους (από την Κρήτη μέχρι τα Επτάνησα, τη Σμύρνη, την Ήπειρο, το Αιγαίο, τους κλεφταρματωλούς, τον ελληνισμό της διασποράς) πρόσφερε το έλασσον γλωσσικό υπόστρωμα στο νεοσύστατο εθνικό κράτος της Ελλάδας κι επηρέασε τους μεγάλους της ποιητές από το Σολωμό μέχρι τον Σεφέρη. Τα προτάγματα που νοηματοδότησαν το ατομικό φαντασιακό, στην αρχαιότητα των ομηρικών επών, ήταν η «ανδρεία», η «τιμή» και το «κάλλος». Στον Ερωτόκριτο έχομε την «παλληκαριά», τη «φρόνηση» και την «ομορφιά». Και τα δύο είναι εγχειρίδια αξιακής θεμελίωσης και συμπεριφορικής ηθικής για πολλές γενιές ανθρώπων.

Όμως η μεγάλη ομοιότητα, έγκειται στο γεγονός ότι δεν ήταν ούτε ακριβώς τραγούδια , ούτε ποιήματα, ούτε θεατρικά έργα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ήταν εκστατικά παραστατικά τραγουδαφηγήματα. […]

Ο Ερωτόκριτος εκδιώχτηκε από τα χωριά της Κρήτης. Τη θέση του πήραν το δελτίο των 8 στην τηλεόραση, το facebook, ο αυτισμός των sms και ο θόρυβος από την εκβιομηχάνηση της γεωργικής εργασίας. Συνήθως τον συναντάμε στα χείλη τραγουδιστών, που του αφιερώνουν ένα τρίλεπτο γλυκερής και αυτάρεσκης ευαισθησίας και σε θεατρικές παραστάσεις ως φολκλόρ ή ως φολκλόρ «πειραγμένο». Ο λόγος της αποτυχίας των προσπαθειών αυτών είναι, όπως προανέφερα ότι ο Ερωτόκριτος καθώς δεν είναι ούτε ποίημα, ούτε τραγούδι, ούτε θεατρικό έργο, απαιτεί άλλη στάση, άλλη ευθύνη, άλλη απεύθυνση, άλλη πίστη και εντέλει, άλλη αναπαράσταση. [...]

Για την ανάδειξη αυτών των θησαυρών θα ήθελα να επιχειρήσω μιαν άλλη αναπαράσταση της διαλεκτικής του Ερωτόκριτου, στηριγμένη στη δύναμη, την πίστη και την τέχνη των ιδιαίτερων προσώπων, που θα καταδυθούν σ΄ αυτή την αρχέγονη συνειδησιακή κατάσταση του Ομηρίδη- Λυράρη-Ράπερ. Η διαλεκτική της τραγουδαφήγησης από τα πολλά διαφορετικά όργανα και τις φωνές, συμπληρώνεται και διαχέεται στη θεατρική πτυχή του έργου, από τη στικτική ή αντιστικτική παρουσία της ομάδας κι όμΩς κινείται. Η ανάγκη που μας οδήγησε στην παρουσία του χορού, είναι η άμεση και καθαρή σχέση του με τη ρυθμολογία και την εκστατική υπόσταση του έπους, μια σχέση απαλλαγμένη από τη θεατρική του αναπαράσταση”.



Συντελεστές

Μουσική

Χαΐνηδες – Κι όμΩς κινείται

Συμμετέχει ο Ψαραντώνης

Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου

Ιδέα παράστασης:

Χαΐνης Δ.Αποστολάκης

Τραγουδαφήγηση:

Ψαραντώνης

Χαΐνης Δ.Αποστολάκης

Μουσική: Το μουσικό σχήμα Χαΐνηδες

Δημήτρης Αποστολάκης λύρα

Δημήτρης Ζαχαριουδάκης τραγούδι –κιθάρα

Μαρία Κώτη τραγούδι

Αλέξης Νόνης κρουστά –πλήκτρα

Τάκης Κανέλλος κρουστά

Κλέων Αντωνίου ηλεκτρική κιθάρα

Μιχάλης Νικόπουλος λαούτο, μαντολίνο

Δημήτρης Μπρέντας γκάιντα, κλαρίνο

Αντώνης Σκαμνάκης μπάσο

Μαζί τους οι:

Πολυζωγόπουλος Αντρέας τρομπέτα

Σιώτας Φώτης βιολί

Κίνηση:

Κι όμΩς κινείται

Χορός – Ακροβασία:

Αμέντας Γιώργος

Δημάς Βασίλης

Λινάρδου Αντιγόνη

Μακατσώρης Χριστόφορος

Ιωάννα Παρασκευοπούλου

Χριστίνα Σουγιουλτζή

Χαμηλοθώρη Λία

Φωτισμοί:

Ανδριάνα Δακανάλη

Σκηνικός χώρος:

Κι όμΩς κινείται

Σχεδιασμός σκηνικών αντικειμένων

Φωτιάδης Φίλιππος

Ηχοληψία:

Σάκης Γκίκας

Παραγωγή :

Φεστιβάλ Αθηνών

Σημεία Προπώλησης:

Ταμείο Κηποθέατρου «Ν. Καζαντάκης» Βιβλιοπωλείο ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΔΑΚΗΣ οδός 1821,αρ.10.