Ο ναός του Αγίου Πέτρου, απέναντι από το πρώην «Ξενία», είναι ένα από τα αρχαιότερα –αν όχι το αρχαιότερο– μνημεία της Ενετοκρατίας στην Κρήτη. Ο ναός αυτός οικοδομήθηκε το 13ο αιώνα και ήταν το Καθολικό της Μονής του Τάγματος των Δομηνικανών. Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος και προστέθηκε σ’ αυτό μιναρές.
Τον περασμένο αιώνα ο ερειπωμένος ναός του Αγίου Πέτρου αφέθηκε στην τύχη του και χρησιμοποιήθηκε ακόμη και για τη λειτουργία ενός ξυλουργείου. Στο γύρω από το ναό χώρο είχε οικοδομηθεί το κέντρο διασκέδασης «Καστέλα» το οποίο κατεδαφίστηκε και η αρχαιολογική σκαπάνη εντόπισε ευρήματα της Βυζαντινής περιόδου 961-2004, της Ενετικής περιόδου και της Τουρκοκρατίας.
Ο χώρος πρόσβασης του ναού χρειάζεται διαμόρφωση και έχουν εγκριθεί οι αναγκαίες πιστώσεις, οι οποίες πρέπει να εκταμιευθούν ώστε να ολοκληρωθεί και το έργο αυτό το ταχύτερο δυνατό. Τακτοποίηση χρειάζεται και ο γύρω από το ναό αρχαιολογικός χώρος και να αναρτηθεί ένας πίνακας που θα παρέχει στον επισκέπτη τις βασικές πληροφορίες για την ιστορία του.
Ο ναός του Αγίου Πέτρου ανήκει στην ενορία του Αγίου Δημητρίου στο λιμάνι, ο οποίος τον αγόρασε και υπάρχει το σχετικό συμβόλαιο αγοράς. Από το 1960 μέχρι το 1990 οι ιερείς του Αγίου Δημητρίου τελούσαν θεία λειτουργία στον ερειπωμένο ναό την ημέρα της εορτής Πέτρου και Παύλου. Τη δεκαετία του ’90 έγιναν οι πρώτες προσπάθειες στερέωσής του ναού και, μετά από πολλές φάσεις, η στατική ενίσχυση και η αρχιτεκτονική αναστήλωση του ναού ολοκληρώθηκε το 2009. Στη διάρκεια των εργασιών αυτών η θεία λειτουργία την ημέρα της εορτής του Πέτρου και Παύλου γινόταν στον Άγιο Δημήτριο.
Οι ιερείς και το εκκλησιαστικό συμβούλιο του Αγίου Δημητρίου σε συνεργασία με την Αρχιεπισκοπή και σε συνεννόηση με την Αρχαιολογική Υπηρεσία, ξεκίνησαν πριν από λίγα χρόνια μια προσπάθεια να λειτουργήσει ο ναός του Αγίου Πέτρου. Αυτό έγινε τα τελευταία 3-4 χρόνια, αλλά ο ναός λειτουργεί με πανηγυρικό τρόπο, μόνο την παραμονή και την ημέρα της εορτής Πέτρου και Παύλου στις 28/29 Ιουνίου. Τόσο στον εσπερινό όσο και στη θεία λειτουργία προσέρχεται πλήθος πιστών.
Πέρυσι και φέτος στις 29 Ιουνίου, μετά τη θεία λειτουργία, έγινε και θεία λειτουργία στα ρωσικά με Ρώσο ιερέα, στην οποία προσήλθε πλήθος Ρώσων και άλλων εθνικοτήτων ορθοδόξων χριστιανών, κυρίως τουριστών που μεταφέρθηκαν με πούλμαν από τα ξενοδοχεία στα οποία διέμεναν. Η εμπειρία αυτή καταδεικνύει και τη χρήση του Μνημείου αυτού ως χώρου λατρείας των ομόδοξων χριστιανών, πέρα από την αρχαιολογική του επισκεψιμότητα.
Είναι ευτύχημα ότι η περιοχή αυτή του Ηρακλείου (το Μπεντενάκι) αποτελεί ένα πολιτιστικό σύνολο, δεδομένου ότι σ’ αυτήν λειτουργούν ήδη το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και το Ιστορικό Μουσείο. Σ’ αυτά τα δύο μπορεί να προστεθεί, ως χώρος επίσκεψης των τουριστών, το Μνημείο του Αγίου Πέτρου και ο γύρω από αυτόν αρχαιολογικός χώρος. Γενικότερα το Μνημείο μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο για θρησκευτικούς όσο και για πολιτιστικούς σκοπούς.
Σε ό, τι αφορά τους θρησκευτικούς σκοπούς ο ναός θα μπορούσε να λειτουργεί περισσότερες φορές το χρόνο με την τέλεση θείας λειτουργίας τόσο στα ελληνικά όσο και στα ρωσικά ή άλλες γλώσσες. Για το σκοπό αυτό, για τον κεντρικό ναό θα πρέπει να παραγγελθεί ένα κατάλληλο τέμπλο, που θα αντικαταστήσει τις πρόχειρα στημένες εικόνες. Τέμπλα πρέπει να παραγγελθούν και για τα παρεκκλήσια (υπάρχουν ήδη τα κατάλληλα σχέδια), να διαμορφωθεί χώρος για το παγκάρι και να προστεθεί ένα προσκυνητάρι.
Σε ό, τι αφορά τους πολιτιστικούς σκοπούς ο χώρος του κεντρικού ναού μπορεί να φιλοξενήσει ομιλίες ή ημερίδες θρησκευτικού η γενικότερα πνευματικού περιεχομένου που θα απευθύνονται στο ευρύτερο κοινό, αξιοποιώντας τόσο το ντόπιο αξιόλογο ανθρώπινο δυναμικό (λαϊκούς και κλήρο), όσο και μετακαλώντας ομιλητές από άλλα μέρη της χώρας. Θα μπορούσε, επίσης, να χρησιμεύσει ως χώρος συνεδρίων με παρόμοια θέματα. Πολύ κοντά στο ναό του Αγίου Πέτρου υπάρχει ένα δημοτικό πάρκιγκ, στο οποίο μπορούν να αφήνουν τα αυτοκίνητα τους εκείνοι που θα έρχονται από μακριά για να παρακολουθήσουν τις εκδηλώσεις αυτές, ώστε να αποφεύγεται η παράνομη στάθμευση, που, δυστυχώς, υπάρχει παντού με αποτέλεσμα τα γνωστά προβλήματα.
Τόσο για τους θρησκευτικούς όσο και για τους πολιτιστικούς σκοπούς θα πρέπει να παραγγελθεί επαρκής αριθμός καθισμάτων του θα ταιριάζουν στο ναό και την ιστορία του.
Όλα όσα προαναφέρθηκαν απαιτούν χρήματα, και κάτω από τη δεινή οικονομική κατάσταση στην οποία βρίσκεται η χώρα, η χορήγησή τους από τον κρατικό προϋπολογισμό είναι εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση (ίσως υπάρχει κάποια δυνατότητα από την Περιφέρεια μέσω ΈΣΠΑ από το οποίο ένα τμήμα αφορά την Κρήτη). Θα πρέπει, επομένως, να αναζητηθούν χορηγοί. Είναι γνωστό ότι υπάρχουν Ηρακλειώτες που είτε μένουν στην Κρήτη είτε σε άλλα μέρη της χώρας ή στο εξωτερικό, οι οποίοι έχουν οικονομικές δυνατότητες και θα μπορούσαν να συμβάλουν στο να καλυφθούν οι σχετικές δαπάνες. Το ίδιο ισχύει και για όσες ντόπιες επιχειρήσεις που έχουν κέρδη (και υπάρχουν τέτοιες επιχειρήσεις, έστω και λίγες, όπως, π.χ. τα μεγάλα ξενοδοχεία). Εκτός, όμως, από αυτούς και τα πολύ μικρά ποσά που μπορούν να προσφέρουν όσοι ακόμα έχουν κάποια οικονομική δυνατότητα μπορούν να συμβάλουν στον ίδιο σκοπό.
Για όλα τα παραπάνω είναι αυτονόητο ότι η ενορία του Αγίου Δημητρίου δεν μπορεί να τα αναλάβει μόνη της. Θα πρέπει να συνεργαστεί στενά τόσο με την Αρχιεπισκοπή Κρήτης όσο και με το Δήμο Ηρακλείου, την Περιφέρεια Κρήτης και τον Ο.Λ.Η. και, φυσικά με την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Για το σκοπό αυτό είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί μια ολιγομελής επιτροπή από έγκριτους δημότες με τις απαιτούμενες γνώσεις με συμμετοχή και του προϊσταμένου του ναού του Αγίου Δημητρίου, η οποία θα αναλάβει να κάνει τις αναγκαίες επαφές και να υλοποιήσει τα όσα προαναφέρθηκαν.
*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην : Αντιπρόεδρος της Βουλής, Υπουργός και Καθηγητής της ΑΣΟΕΕ.
