«Παλαιά και νέα προβλήματα του Δήμου Ηρακλείου και προτάσεις στη νέα δημοτική αρχή»
Ο Δήμος Ηρακλείου, τέταρτος σε πληθυσμό της χώρας, μετά από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα, πάσχει από χρόνια άλυτα προβλήματα, στα οποία προστέθηκαν πολλά νέα, ανάμεσα στα οποία και εκείνα που έχουν προκύψει τα τελευταία 4 χρόνια εξαιτίας των συνεπειών των μέτρων των Μνημονίων.
Πολλά από τα παλαιά και χρονίζοντα προβλήματα θα είχαν λυθεί εδώ και πολλά χρόνια αν είχε ακολουθηθεί μια εντελώς διαφορετική πολιτική από εκείνη που εφαρμόστηκε τα τελευταία 40 χρόνια τόσο από την πλευρά των διαδοχικών δημοτικών αρχόντων όσο και από την πλευρά των διαδοχικών κυβερνήσεων.
Το ενδιαφέρον μου για τα προβλήματα αυτά είναι διαρκές τα τελευταία 37 χρόνια. Με ερωτήσεις στη Βουλή τόσο την περίοδο 1977-1984 ως Βουλευτής νομού Ηρακλείου όσο και την περίοδο 1985-1993 1977-1993 ως Βουλευτής Α΄ Αθήνας. Τα τελευταία 27 χρόνια έγραψα πολλά άρθρα, τα οποία δημοσιεύτηκαν στην «Πατρίδα». Στο άρθρο αυτό θα κάνω μια σύνοψη των κυριότερων από τα προβλήματα αυτά για τα οποία είχα υποβάλει ερωτήσεις στη Βουλή και στα οποία έχω αναφερθεί αναλυτικά στα άρθρα μου. Η αναφορά μου στα προβλήματα αυτά στηρίζεται επίσης στο γεγονός ότι γεννήθηκα στο Ηράκλειο, έζησα σ’ αυτό τα πρώτα 27 χρόνια της ζωής μου και επί 4 περίπου μήνες το χρόνο τα τελευταία 40 χρόνια μένω στο κέντρο του Ηρακλείου.
Στα προβλήματα που θα αναφερθώ προτάσσω ένα πανελλαδικό πρόβλημα το οποίο, δυστυχώς, είναι οξύ και στο Ηράκλειο, παρ’ όλο ότι επικρατεί η λαθεμένη εντύπωση ότι το πρόβλημα υπάρχει μεν, αλλά δεν είναι πολύ έντονο. Πρόκειται για την:
Ανθρωπιστική κριση. Με δεδομένα τα νέα και πολύ σοβαρά προβλήματα (ακόμα και πρόβλημα διατροφής) που αντιμετωπίζουν χιλιάδες οικογένειες εξαιτίας της ανεργίας μελών τους ή δραστικής μείωσης των εισοδημάτων τους και, δυστυχώς, της μη ορατής επίλυσής τους από το Κράτος, προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην ενίσχυση τόσο των κοινωνικών υπηρεσιών του Δήμου όσο και τη στενότερη συνεργασία τους με την Περιφέρεια, την Αρχιεπισκοπή και τις ενορίες της καθώς και τα φιλανθρωπικά σωματεία που ασχολούνται για την, μερική έστω, κάλυψη των αναγκών των οικογενειών αυτών σε τρόφιμα, ρούχα, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, πληρωμή λογαριασμών ΔΕΗ κλπ. Ειδική μέριμνα πρέπει να ληφθεί και για τους άστεγους, με τη κατάλληλη διαμόρφωση κενού δημόσιου ή δημοτικού κτηρίου για διαμονή τους για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα μέχρις ότου βρεθεί κάποια μονιμότερη λύση γι’ αυτούς.
Στη συνέχεια παραθέτω, εν συντομία, τα ειδικά προβλήματα του Δήμου Ηρακλείου στην επίλυση των οποίων, επαναλαμβάνω κατά τη γνώμη μου, θα ήταν καλό να δοθεί προτεραιότητα από τη νέα δημοτική αρχή.
1. Πλήρης ενημέρωση δημοτών και κατοίκων. Υπάρχει ανάγκη πλήρους ενημέρωσης των δημοτών και κατοίκων του Ηρακλείου σε ό,τι αφορά:
- Τη διαχείριση των οικονομικών του Δήμου και των επιχειρήσεών του (έσοδα, δαπάνες, αξιοποίηση των πόρων του κλπ).
- Το ύψος των δανείων τόσο του Δήμου όσο και των δημοτικών επιχειρήσεων, των όρων σύναψής τους και των δυνατοτήτων εξόφλησή τους.
- Το στάδιο στο οποίο βρίσκονται όλα τα μεγάλα έργα του Δήμου (Βικελαία Βιβλιοθήκη, Πολιτιστικό Κέντρο κλπ), το συνολικό κόστος τους και το χρόνο της αποπεράτωσής τους καθώς και το κόστος λειτουργίας τους και των τρόπων με τους οποίους θα καλυφθεί.
Για τα παραπάνω πρέπει να συνταχθούν το συντομότερο δυνατό εκθέσεις από ανεξάρτητους ειδικούς οργανισμούς. Οι εκθέσεις αυτές θα πρέπει να δοθούν στη δημοσιότητα σε εκδήλωση στην οποία θα μετέχουν, εκτός από τους δημοσιογράφους, και όσοι δημότες ή κάτοικοι ενδιαφέρονται και να είναι προσβάσιμες στο Διαδίκτυο.
2. Αναδιάταξη του κέντρου της πόλης. Το κέντρο της πόλης από τα «Λιοντάρια» μέχρι το λιμάνι και τους παράπλευρους δρόμους, από μια περιοχή με πλήθος παραγωγικών δραστηριοτήτων παλαιότερα, έχει σήμερα μετατραπεί σε μια απέραντη καφετέρια, με τα τραπεζοκαθίσματα να καταλαμβάνουν ένα ολοένα και μεγαλύτερο τμήμα των δρόμων και των πεζόδρομων.
Στο κέντρο της πόλης πρέπει να παραμείνουν οι κάτοικοί του και να υπάρχουν ή να δημιουργηθούν όλες εκείνες οι δραστηριότητες που θα τους εξυπηρετούν. Αν είναι δυνατόν θα ήταν σκόπιμο να επανέλθουν στο κέντρο ορισμένες παραγωγικές δραστηριότητες, παράλληλα με τις καφετέριες (που πρέπει να καταλαμβάνουν λιγότερο χώρο), ώστε να αποκτήσει ζωή η περιοχή αυτή όλο το χρόνο, και όχι μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες και να διατηρήσει το Ηράκλειο το χαρακτήρα μιας ελληνικής πόλης.
3. Ύδρευση της πόλης. Είναι, πραγματικά, απαράδεκτο οι κάτοικοι μιας τόσο μεγάλης πόλης να μην έχουν επί δεκαετίες τρεχούμενο πόσιμο νερό και να αγοράζουν εμφιαλωμένο. Είναι καιρός να αντιμετωπιστεί άμεσα αυτό το χρόνιο πρόβλημα (λύσεις υπάρχουν και υπάρχουν ειδικοί επιστήμονες στο Ηράκλειο που μπορούν να βοηθήσουν στην επίλυσή του).
4. Βικελαία Βιβλιοθήκη. Είναι ανάγκη η νέα δημοτική αρχή να δεσμευτεί ότι ολόκληρο το ανακαινισμένο κτήριο «Αχτάρικα» θα αποδοθεί στη Βικελαία, η οποία πρέπει να επαναλειτουργήσει στο κτήριο αυτό το συντομότερο δυνατό. Για το σκοπό αυτό πρέπει να προκηρυχθεί η από πολλών ετών χηρεύουσα θέση του Διευθυντή της και να καταρτισθεί ο νέος κανονισμός λειτουργίας της ως σύγχρονης Βιβλιοθήκης. Για το σκοπό αυτό χρήσιμο είναι το ειδικό μικρό τεύχος για τη Βικελαία του ομότιμου Καθηγητή των Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης και Νέας Υόρκης Γρηγόρη Σηφάκη που κυκλοφόρησε πριν από χρόνια (ο κ. Σηφάκης είναι τώρα Πρόεδρος του Συμβουλίου του Πανεπιστημίου Κρήτης). Για τον ίδιο σκοπό θα μπορούσαν να βοηθήσουν ο νέος Διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης (πρώην Διευθυντής της βραβευμένης Βιβλιοθήκης της Βέροιας), καθώς και ο συνταξιούχος πρώην Διευθυντής της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Για την άμεση λειτουργία της Βικελαίας επείγουν:
- Η προμήθεια σύγχρονων βιβλιοστασίων και του απαραίτητου σύγχρονου ηλεκτρονικού εξοπλισμού.
- Η μεταφορά στα «Αχτάρικα» των βιβλίων, των συλλογών, των εντύπων και του υπόλοιπου θησαυρού τη Βικελαίας για να αποφευχθεί η φθορά τους στους χώρους που βρίσκονται.
- Όλο το ισόγειο να διατεθεί για χώρους επικοινωνίας της Βιβλιοθήκης με το κοινό (δανειστική βιβλιοθήκη, χώρος πρόσβασης στο Διαδίκτυο, χώρος διάθεσης των εκδόσεων της Βιβλιοθήκης κλπ) καθώς και ένας ήσυχος χωρίς μουσική χώρος όπου δημότες και κάτοικοι θα μπορούν να πιούν ένα καφέ και να κουβεντιάσουν και στον οποίο μπορεί να γίνονται και κάποιες εκδηλώσεις. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να δοθούν χώροι του ισογείου ή άλλοι χώροι του κτηρίου σε ιδιώτες για εμπορικές χρήσεις.
5. Πολιτιστικό Κέντρο. Το Κέντρο αυτό θα μπορούσε να ήταν σε λειτουργία σήμερα αν, όπως είχα προτείνει πριν από 24 χρόνια (τότε ήμουν Αντιπρόεδρος της Βουλής) να γίνει νόμος για την κατασκευή και λειτουργία του, όπως έγινε τότε με το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Δυστυχώς ή τότε Δημοτική Αρχή δεν έκανε τις αναγκαίες ενέργειες για την υλοποίηση της πρότασης αυτής.
Μετά από τις διαπιστώσεις της έκθεσης που προαναφέρθηκε για το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η κατασκευή του Κέντρου αυτού πρέπει να γίνει σχεδιασμός για τη λειτουργία του. Λόγω του όγκου του θα απαιτηθούν πολύ μεγάλα ποσά για το σκοπό αυτό. Με δεδομένη την οικονομική κρίση και την αδυναμία κάλυψής τους από το Δήμο και το Κράτος θα ήταν σκόπιμο, όταν αποπερατωθεί το κτήριο και εξοπλιστεί στοιχειωδώς, να αρχίσει έστω μια minimum λειτουργία του, προκειμένου να μη μείνει κτήριο-φάντασμα.
6. Πλατεία Ελευθερίας. Καλό θα είναι, αντί της νέας σχεδιαζόμενης μεγαλεπήβολης και μεγάλου κόστους ανακατασκευής της, με τη συνεργασία ειδικών επιστημόνων, να γίνει μια χαμηλού κόστους ανάπλασή της με περισσότερο πράσινο ώστε να αποτελέσει χώρο αναψυχής και πολιτισμού για τους δημότες και τους κατοίκους της πόλης.
7. Κούλες. Έχουν περάσει 10 ολόκληρα χρόνια από τότε που ο τότε Πρωθυπουργός σε ομιλία του στο Ηράκλειο αναφέρθηκε στην ανάγκη στήριξης του εμβληματικού αυτού μνημείου που αποτελεί σήμα κατατεθέν της ιστορικής πόλης του Ηρακλείου. Δυστυχώς δεν έγιναν οι αναγκαίες εργασίες για τη στήριξη και συντήρησή του και έχει αφεθεί στην τύχη του και καταρρέει. Οι εργασίες αυτές πρέπει να αρχίσουν άμεσα ώστε το κτήριο να καταστεί επισκέψιμο από το κοινό και, όταν το επιτρέπει ο καιρός, να γίνονται εκδηλώσεις σ’ αυτό, όπως γινόταν στον παρελθόν (θεατρικές παραστάσεις, ομιλίες κλπ).
8. Κόλπος του Δερματά. Μέσα στο Ηράκλειο είναι ο μοναδικός χώρος στον οποίο θα μπορούσαν να κάνουν τα μπάνια τους Ηρακλειώτες που δεν διαθέτουν αυτοκίνητο ή την οικονομική δυνατότητα να βγαίνουν έξω από την πόλη για να κάνουν τα μπάνια τους. Σε συνεργασία με τον Ο.Λ.Η. πρέπει να καθαριστεί ο χώρος από τα σκουπίδια και από τις μεγάλες πέτρες και τα τσιμέντα που υπάρχουν ώστε οι κολυμβητές να μπαίνουν εύκολα στη θάλασσα. Πολύ θα βοηθούσε, μετά από σχετική μελέτη ειδικών, να χτιστεί ένας μικρός προστατευτικός μόλος στην πλευρά του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας ώστε οι κάτοικοι της περιοχής και όσοι άλλοι επιθυμούν να κάνουν τα μπάνια τους τις περισσότερες μέρες του καλοκαιριού, δηλαδή όταν δεν υπάρχουν ισχυροί άνεμοι. Είναι αυτονόητο ότι χώρος πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμος και ελεύθερος από ομπρέλες κλπ και να καθαρίζεται τακτικά.
9. Πανάνειο νοσοκομείο. Εδώ και δεκαετίες ο ερειπωμένος χώρος του Πανάνειου νοσοκομείου έχει αφεθεί στην τύχη και μόνο την παραμονή και την ημέρα της εορτής του Αγίου Παντελεήμονος γίνονται εσπερινός και θεία λειτουργία στον, επίσης, ερειπωμένο ναό του ιστορικού αυτού νοσοκομείου στο οποίο βρήκαν επι δεκαετίες περίθαλψη οι κάτοικοι της πόλης. Θα ήταν σκόπιμο να γίνουν τα κατάλληλα έργα, σε μέρος έστω του χώρου και, όπως είχε προταθεί παλαιότερα, να λειτουργήσουν σ’ αυτόν ορισμένα εξωτερικά ιατρεία του Πανεπιστημιακού νοσοκομείου.
10. Περιβάλλον. Για την εύρυθμη λειτουργία και αισθητικά καλύτερη εικόνα της πόλης απαιτούνται:
- Μεγαλύτερη και συχνότερη φροντίδα για την καθαριότητά της.
- Καθαρισμός των κτηρίων από το γραφίτη.
- Φροντίδα για το υπάρχον λιγοστό πράσινο.
- Δημιουργία νέων χώρων πρασίνου, έστω και μικρών.
- Ιδιαίτερη φροντίδα για τις υποβαθμισμένες περιοχές.
11. Συνεργασία με το Πανεπιστήμιο και το Τ.Ε.Ι. Κρήτης. Θα είναι πολύ χρήσιμο και αμοιβαία επωφελές, να σχηματιστεί μια μικτή επιτροπή από δημοτικούς συμβούλους και μέλη του Δ.Ε.Π. του Πανεπιστημίου και του Τ.Ε.Ι. Κρήτης, ώστε να καταστεί αισθητή η παρουσία τους στους δημότες και κατοίκους του Δήμου Ηρακλείου με καθιέρωση σειράς μαθημάτων/διαλέξεων για ορισμένα θέματα που ενδιαφέρουν το πλατύ κοινό, οργάνωση ενός Ελεύθερου Πανεπιστημίου, την παροχή των εξειδικευμένων γνώσεών τους σε έργα που σκοπεύει να εκτελέσει ο Δήμος κλπ.
12. Αξιοποίηση των Ηρακλειωτών της Διασποράς. Επαφές και συνεργασία με συλλόγους Ηρακλειωτών στην Αθήνα (π.χ. το σύλλογο «Κνωσός») και σε άλλες πόλεις της χώρας καθώς και στο εξωτερικό, αλλά και με μεμονωμένους διακεκριμένους Ηρακλειώτες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Οργάνωση φιλοξενίας παιδιών Ηρακλειωτών που έχουν μεταναστεύσει και μένουν μόνιμα σε διάφορες χώρες του κόσμου.
13. Αδελφοποίηση Ηρακλείου και Νίκαιας Γαλλίας. Ηράκλειο και Νίκαια Γαλλίας δύο μεγάλες παράλιες πόλεις της Μεσογείου με μακραίωνη ιστορία θα ήταν πολλαπλά ωφέλιμο να αδελφοποιηθούν (η Νίκαια ιδρύθηκε το 350 π.χ. από Φωκαείς). Αν αδελφοποιηθούν θα υπάρξουν ευκαιρίες ανταλλαγής πολιτιστικών εκδηλώσεων καθώς και συνεργασίας των Πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων τους.
14. Τακτικές λαϊκές συνελεύσεις ώστε:
- Να καθιερωθεί τακτική επαφή και ενημέρωση των πολιτών από τη δημοτική αρχή για τα προβλήματα της πόλης και να ακουστούν οι απόψεις τους γι’ αυτά, και
- Να δοθεί η δυνατότητα στους πολίτες να εκθέτουν τα όποια προβλήματα αντιμετωπίζουν και τις προτάσεις τους για την επίλυσή τους.
*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην: αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και Καθηγητής της ΑΣΟΕΕ
