Ακόμα μια συναρπαστική προσθήκη στη γνωστή σειρά επιστημονικής φαντασίας.
Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΤΩΝ ΠΙΘΗΚΩΝ: Η ΑΥΓΗ
DAWN OF THE PLANET OF THE APES
Σκην.: Ματ Ριβς
Πρωτ.: Άντι Σέρκις, Γκάρι Όλντμαν, Κέρι Ράσελ, Τζέισον Κλαρκ
Δέκα χρόνια μετά από την απομόνωση των πιθήκων στο δάσος έξω από το Σαν Φρανσίσκο, ο ιός που μετέφεραν εξαπλώθηκε εν τω μεταξύ σε όλο τον πλανήτη, με αποτέλεσμα τον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων και τη διακοπή του ανθρώπινου πολιτισμού όπως ήταν γνωστός μέχρι τότε. Όταν μια ομάδα επιζώντων έρχεται σ’ επαφή με την κοινότητα των πιθήκων, ο κίνδυνος της σύγκρουσης ανάμεσα στα δύο είδη ξαναζωντανεύει.
Το καλλιτεχνικά και εμπορικά επιτυχημένο «Ο πλανήτης των πιθήκων: η εξέγερση» («Rise of the planet of the apes», Ρούπερτ Γουάιατ), ήταν μία από τις πιο ευχάριστες εκπλήξεις του 2011 και κατάφερε να επανεκκινήσει τη σειρά της Fox που βασίζεται στο μυθιστόρημα του γάλλου Πιέρ Μπουλ «La planète des singes», το οποίο εκδόθηκε το 1963 και μεταφέρθηκε για πρώτη φορά στον κινηματογράφο το 1968 με το «Ο πλανήτης των πιθήκων» («Planet of the apes», Φράνκλιν Τ. Σάφνερ). Στη φετινή προσθήκη, ο Ριβς διαδέχεται τον Γουάιατ στη σκηνοθεσία, και δίνει μια δραματική περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας ακόμη πιο συναρπαστική από την προηγούμενη, που, αντί να αρκεστεί στον εντυπωσιασμό των σκηνών δράσης, τολμάει να δώσει προτεραιότητα στους χαρακτήρες και τη δραματικότητα, μιλώντας για τον τρόπο με τον οποίο η βία γεννιέται μέσα από τον φόβο για το διαφορετικό. Ας σημειωθεί ότι η ταινία γυρίστηκε τρισδιάστατα, αλλά εμείς είδαμε τη δισδιάστατη εκδοχή.
Η πλοκή εκτυλίσσεται μία δεκαετία μετά από τα γεγονότα της προηγούμενης ταινίας, όταν ο ιός έχει εξαπλωθεί σ’ όλο τον πλανήτη, όπως ακριβώς προετοίμαζαν οι τίτλοι τέλους του πρώτου φιλμ. Συνδέοντας και υφολογικά τις δύο ταινίες, η φετινή ξεκινάει την πλοκή της επίσης με μια συνοπτική εικονογράφηση της εξάπλωσης μ’ έναν παρόμοιο συνδυασμό animation και πλάνων.
Ευτυχώς, οι συντελεστές αντιλήφθηκαν ότι η επιτυχία της προηγούμενης ταινίας, οφειλόταν ακριβώς στην πολύ επιμελημένη και προσεκτική ανάπτυξη των χαρακτήρων, η οποία σε συνδυασμό με τα εξαιρετικής πιστότητας ψηφιακά εφέ, έκαναν τους πιθήκους πρωταγωνιστές, επιτρέποντάς τους να επισκιάσουν τους ανθρώπινους συμπρωταγωνιστές τους. Έτσι, αντί να εκτραπούν στην εύκολη λύση του εντυπωσιασμού με μαζικές σκηνές δράσης και καταστροφής, για τις οποίες προσφέρεται το θέμα της σειράς, επιλέγουν να τη συνεχίσουν με πιο προσγειωμένα και σταθερά βήματα, διαγράφοντας τη δραματική πορεία διαμάχης ανάμεσα στα δύο είδη, χωρίς να παραλείπουν το θέαμα δράσης όταν χρειάζεται.
Μαζί με την κλιμάκωση του πολέμου μεταξύ ανθρώπων και πιθήκων, μεγαλώνει επίσης η αληθοφάνεια των αριστουργηματικών ψηφιακών εφέ, τα οποία αξιοποιούνται ξανά περισσότερο για δραματουργικούς λόγους και λιγότερο για θεαματικούς- εκτός βέβαια κι αν δεχτούμε ότι θέαμα δεν είναι μόνο η φαντασμαγορία της έκρηξης και της καταστροφής, αλλά και της πρωτοποριακής εκφραστικότητας που αποδίδει η σημερινή τεχνολογία. Ο Άντι Σέρκις υποδύεται για δεύτερη φορά τον επιβλητικό Σίζαρ και για πολλοστή φορά έναν χαρακτήρα με ψηφιακό πρόσωπο, με πιο χαρακτηριστικούς ρόλους του το Γκόλουμ στον «Άρχοντα των δαχτυλιδιών» και τον Κινγκ Κονγκ. Οι ταινίες του Πίτερ Τζάκσον εξέλιξαν σημαντικά το motion capture (αδόκιμα, αποτύπωση κίνησης), με το οποίο ένας ψηφιακός χαρακτήρας δεν είναι απλώς ένα σχέδιο στον υπολογιστή, αλλά κατασκευάζεται βασισμένος στην ερμηνεία ενός ηθοποιού, η οποία μεταφέρεται στον υπολογιστή μέσω αισθητήρων, τους οποίους ο ηθοποιός έχει τοποθετημένους στο σώμα και το πρόσωπό του. Με κάθε καινούρια ταινία, η συγκεκριμένη τεχνική προσφέρει όλο και πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα, αποδίδοντας κάθε φορά μεγαλύτερη ποικιλία συναισθημάτων, με λεπτομερέστερες εκφράσεις και ρεαλιστικότερη υλική υφή.
Έτσι, η «Αυγή» φροντίζει να αξιοποιήσει στο έπακρο την τεχνολογία, για να κλιμακώσει τη συμπόνια, την κατανόηση, την εμπιστοσύνη, αλλά και την επιφύλαξη, τη δυσπιστία, τον φόβο, την οργή, που τελικά επικρατούν έναντι των πρώτων. Οι ανθρώπινοι χαρακτήρες αυτή τη φορά έχουν ακόμη σημαντικότερο ρόλο να παίξουν, καθώς το σεναριακό ‘τένις’ μεταθέτει εναλλάξ στις δύο πλευρές την ευθύνη και την ένταση των γεγονότων, ενώ φροντίζει παράλληλα να εξισορροπήσει τους χαρακτήρες, τοποθετώντας στην ηγεσία των δύο πλευρών συνετά μυαλά (Σίζαρ και Μάλκολμ), οι αποφάσεις των οποίων υπονομεύονται από τον φόβο και τη μισαλλοδοξία άλλων (Κόμπα και Κάρβερ).
Η σκοτεινών τόνων υποβλητική φωτογραφία του Μάικλ Σέρεσιν, ο ευρηματικός σχεδιασμός παραγωγής του Τζέιμς Τσίνλαντ (ο καταυλισμός των πιθήκων και το σπίτι του Σίζαρ) και η μουσική του Μάικλ Τζιακίνο συμβάλλουν επίσης εξαιρετικά στη δημιουργία της εσχατολογικής ατμόσφαιρας και του απαισιόδοξου μέλλοντος που προδιαγράφεται.
Αν υπάρχουν δύο -όχι σημαντικές- απορίες που μου άφησε το φιλμ, αφορούν τον νεκρό Κάρτερ, τον οποίο σκοτώνει ο Κόμπα εξω από το αυτοκίνητο, αλλά το πτώμα του δε βρίσκεται πουθενά όταν επιστρέφουν στ’ αμάξια ο Μάλκολμ με τους υπόλοιπους, καθώς και την έκρηξη του τέλους στον πύργο, όπου η σκηνοθεσία δεν ξεκαθαρίζει ποιό ακριβώς τμήμα του κτηρίου καταρρέει και με ποιόν τρόπο. Επίσης, αυτό που μου λείπει μέχρι τώρα στη σειρά και θεωρώ ότι αποτελεί στοίχημα για τις επόμενες προσθήκες της, είναι μιας μορφής μνημειακή εικονογραφία και μια ανατρεπτική τροπή, δύο στοιχεία που καθόρισαν τον αντίκτυπο και την υστεροφημία της πρώτης ταινίας του Σάφνερ το 1968.
Το φιλμ τελειώνει με τον Σίζαρ όχι απλώς να έχει αποκαταστήσει, αλλά να έχει αναγάγει την εξουσία του και την επιρροή του σε επίπεδο λατρείας, με κοντινό πλάνο στο αποφασιστικό βλέμμα του που κλείνει κυκλικά το φιλμ, ακριβώς όπως το είχε αρχίσει, και με την προοπτική της ολικής κατάληψης του πλανήτη από τους πιθήκους πλέον στην επόμενη ταινία, την οποία περιμένουμε ανυπόμονα τον Ιούλιο του 2016, οπότε έχει ήδη προγραμματιστεί.
ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ
THIRD PERSON
Σκην.: Πωλ Χάγκις
Πρωτ.: Λίαμ Νίσον, Μίλα Κούνις, Τζέιμς Φράνκο, Μαρία Μπέλο, Έιντριεν Μπρόντι, Κίμ Μπέισινγκερ, Ολίβια Γουάιλντ, Μοράν Ατίας
Τρεις ιστορίες έρωτα και γονικότητας που εκτυλίσσονται στο Παρίσι, στη Ρώμη και στη Νέα Υόρκη, και όλες προέρχονται από το μυαλό ενός διακεκριμένου συγγραφέα, ο οποίος προσπαθεί να ολοκληρώσει το καινούριο του βιβλίο απομονωμένος στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του.
Αυτό το αισθηματικό και κοινωνικό δράμα, αποτελεί την πέμπτη κινηματογραφική σκηνοθεσία μεγάλου μήκους από τον καναδό Πωλ Χάγκις, σεναριογράφο μεταξύ άλλων των «Million dollar baby» (Κλιντ Ίστγουντ, 2004), «Οι σημαίες των προγόνων μας» («Flags of our fathers», Κλιντ Ίστγουντ, 2006), «Γράμματα από το Ίβο Τζίμα» («Letters from Iwo Jima», Κλιντ Ίστγουντ, 2006) και «Casino Royale» (Μάρτιν Κάμπελ, 2006), και βραβευμένο με Όσκαρ για το «Crash» (2004) το οποίο είχε επίσης σκηνοθετήσει.
Εδώ, ο Χάγκις επιδεικνύει τη σεναριογραφική του δεινότητα, εναλλάσσοντας πολλές αλληλένδετες ιστορίες, οι οποίες επιπλέον διαφέρουν όχι μόνο ως προς τον χώρο και τον χρόνο τους αλλά και τη φανταστική ή ‘πραγματική’ τους υπόσταση, οι οποίες σκόπιμα συγχέονται μέχρι το τέλος, ακριβώς για να δηλωθεί αυτή η ζύμωση στο μυαλό του δημιουργού, αφού τελικά το θέμα του φιλμ είναι ακριβώς η δημιουργική διαδικασία βάσει της οποίας ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί ερεθίσματα και βιώματα από την αληθινή ζωή, τα συνδυάζει με τις ιδέες του και κατασκευάζει τις ιστορίες του.
Ο σκηνοθέτης έχει στη διάθεσή του ένα εξαιρετικό καστ σε καλές ερμηνείες, και τελικά καταφέρνει να πει αυτό που θέλει, έστω χονδρικά, αφού η ταινία καταλήγει να μοιάζει περισσότερο με άσκηση για την έμπνευση του καλλιτέχνη, παρά ένα άρτιο και ολοκληρωμένο πολύπλευρο δράμα, όπως, για παράδειγμα, εκείνα του Αλεχάντρο Γκονζάλες Ινιαρίτου. Τα θέματα που τίθενται αφορούν την απώλεια παιδιών και ερωτικών συντρόφων, αλλά, παρότι πλέκονται επιδέξια, τελικά επιλύονται επιπόλαια (η διεκδίκηση της Τζούλια για τον γιο της) ή μένουν άλυτα (η σχέση της Άννας με τον πατέρα της). Επίσης, με σεμιναριακή χρήση των ρακόρ (συνδέσεων), το μοντάζ μοιάζει να μεταφέρεται ‘ακροβατικά’ από τη μία ιστορία στην άλλη, για να καταλήξει… σχεδόν πουθενά, αφού το τελευταίο πλάνο τελειώνει στον ίδιο χώρο απ’ όπου ξεκίνησε, στο ημιφωτισμένο, καπνισμένο γραφείο του συγγραφέα, προκρίνοντας δηλαδή το παιχνίδι με την αντίληψη του θεατή αντί για την εσωτερική συνέπεια της αφήγησης, ενώ θα μπορούσε να έχει πετύχει και τα δύο”.

