Toυ Χαράλαμπου Χ. Βαβουρανάκη

Ο τοπικός τύπος το Δεκέμβριο του 2002 έγραψε:
«Δε διαφημίζεται. Δεν προβάλλεται. Δε φωνασκεί. Δεν αλαλάζει ως “κύμβαλον”. Στέργει όμως. Υπομένει. Αγωνίζεται. Η αγάπη του για τα παιδιά ουδέποτε εκπίπτει”.
Δίνει ελπίδα. Προσφέρει τη χαρά της δημιουργίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Διδάσκει όλους εμάς, μάθημα αγάπης για τα παιδιά με ειδικές εξαιρετικές ικανότητες.
Είναι ο Μάριος Φερετζάκης.
Είναι η ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ. Το ίδρυμα της αγάπης. Εκεί που τριάντα άνθρωποι πλαισιώνουν με το περίσσευμα της αγάπης τους το έργο που επιτελείται στο χώρο αυτό...
Και η ψυχή, η κινητήριος δύναμη της ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ ο κ. Μάριος Φερετζάκης.
Με πνευματική παλληκαριά με αστείρευτη γλυκύτητα και καλοσύνη, με θεία δύναμη και αγωνιστικότητα, μαχητής αλλά και νικητής.
Νικητής στην αγάπη και το θαυμασμό των παιδιών της ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ. Πατέρας τους; Όχι μόνο. Πιο πάνω από τα ανθρώπινα μέτρα στο νου και στην καρδιά. Είναι ο Άνθρωπος που στέκει λίγα κεφάλια ψηλότερα από όλους μας».
Αυτά τα λόγια είναι ένα μέρος από τις εντυπώσεις εκπαιδευτικών, μαθητών και γονέων του 1ου Γυμνασίου της πόλης μας, ύστερα από την επίσκεψή τους στο κέντρο της ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ στο πλαίσιο ενός προγράμματος εθελοντισμού που δημοσιεύτηκαν στον τοπικό τύπο το Δεκέμβριο του 2002.
Οι εντυπώσεις αυτές επισημαίνουν ότι όσο θα υπάρχουν άνθρωποι σαν τον αξέχαστο Μάριο Φερετζάκη, θα γίνεται πράξη η αγάπη, ο σεβασμός και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Είναι αλήθεια ότι η αναφορά και μόνο στις εντυπώσεις αυτές δίνει το μέγεθος της προσφοράς του αξέχαστου Μάριου για το παιδί με τις ειδικές ανάγκες.
Επιτρέψετέ μου όμως να κάνω μια σύντομη αναφορά στην πορεία της προσφοράς του Μάριου ως δημιουργού του κέντρου «Η ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ».
Γνωρίστηκα μαζί του στο τέλος της δεκαετίας του 1980 σε μια περίοδο που ο τομέας της Ειδικής Αγωγής ήταν η κύρια επαγγελματική απασχόλησή μου. Μου εξομολογήθηκε την αγωνία για το Γιωργάκη του. Μοιράστηκε έτσι τις έννοιες του. Συνεργάστηκα μαζί του και έζησα τον προβληματισμό του για τη δημιουργία ενός φορέα στήριξης και βοήθειας των παιδιών εκείνων, που έμεναν ακάλυπτα από την εκπαιδευτική φροντίδα του Κράτους.
Τον προβληματισμό του αυτό τον αγκάλιασαν πολλοί και καλοί του φίλοι: η Έφη, ο Μανούσος, ο Σπύρος, ο Χρήστος, η Αγγέλα και άλλοι.
Γίναμε πολλοί με έναν κοινό προβληματισμό: Να βρεθεί τρόπος να βοηθηθούν τα παιδιά με τις ειδικές ανάγκες που βρίσκονταν χωρίς τη δυνατότητα στήριξής τους από την εκπαιδευτική φροντίδα του Κράτους. Ας σημειωθεί ότι τα τρία ειδικά σχολεία που λειτουργούσαν τότε στην πόλη μας, δεν ήταν ικανά να καλύψουν τις ανάγκες του συνόλου των Ειδικών παιδιών.
Πραγματοποιήθηκαν πολλές συναντήσεις και τέλος αποφασίζεται, ακολουθώντας το μήνυμα του John Kennedy “παιδιά που είναι θύματα της μοίρας να μη γίνουν θύματα της αμέλειας μας”, η ίδρυση της Ένωσης Γονέων Κηδεμόνων και Φίλων Απροσάρμοστων Ατόμων, το 1988.
Η πρωτοβουλία αυτή οφείλεται στο Μάριο και προέκυψε από την ανάγκη να υπάρξει μια δυναμική παρέμβαση στο χώρο των ατόμων με τις ειδικές ανάγκες της πόλης μας, καλύπτοντας έτσι ένα μεγάλο εκπαιδευτικό κενό.
Αμέσως όμως φάνηκε η ανάγκη εξεύρεσης ενός χώρου, όπου σ’ αυτόν θα δινόταν η δυνατότητα σε παιδιά με νοητική υστέρηση και αυτισμό να απασχοληθούν έστω και για ένα μικρό διάστημα της ημέρας με δημιουργικές απασχολήσεις.
Καθοριστικός υπήρξε από την πρώτη στιγμή ο ρόλος του Μάριου Φερετζάκη ως Προέδρου, πρώην Περιφερειακού Διευθυντή του ΟΤΕ Κρήτης, αλλά και όλων των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης στον τομέα αυτό.
Έτσι, το 1990 ο ΟΤΕ παραχωρεί στη Νέα Αλικαρνασσό ένα κτήριο τριακοσίων τετραγωνικών μέτρων με περιβάλλοντα χώρο έκτασης πέντε περίπου στρεμμάτων, το οποίο επισκευάζεται, διαμορφώνεται και εξοπλίζεται κατάλληλα για να δεχθεί τα πρώτα παιδιά.
Το επόμενο έτος, το 1991, αρχίζει η λειτουργία του Κέντρου «Η ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ».
Αξίζει να σημειωθεί ότι για την ονομασία του Κέντρου εκφράστηκαν πολλές απόψεις. Επεκράτησε όμως η πρόταση του αξέχαστου Μάριου. Είχε βαθιά μέσα του, ριζωμένη από τους ενάρετους γονείς του, τη χριστιανική πίστη στην Παναγία μας και ήθελε το κέντρο αυτό να γίνει πηγή ζωής όχι μόνο για το δικό του παιδί αλλά και για άλλα παιδιά.
Πίστευε ότι η όποια βοήθεια στο παιδί με τις ειδικές ανάγκες είναι βοήθεια σ’ ολόκληρη την οικογένειά του και το στενό του περιβάλλον.
Η λειτουργία του Κέντρου ξεκίνησε στην αρχή με ένα απογευματινό τμήμα από δέκα παιδιά, τα οποία φοιτούσαν το πρωί σε ειδικά σχολεία της πόλης μας, με στόχο να τους προσφέρει ένα συμπληρωματικό πρόγραμμα.
Το επόμενο έτος, το 1992, αρχίζει να λειτουργεί και το πρωινό τμήμα με δέκα επίσης παιδιά τα οποία είχαν αποφοιτήσει από τα Ειδικά Σχολεία της πόλης μας, προσφέροντάς τους προεπαγγελματική και επαγγελματική κατάρτιση, καλύπτοντας έτσι ένα μεγάλο κενό που υπήρχε στο επίπεδο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ανύπαρκτης για τα παιδιά με ειδικές ανάγκες ως τότε στη χώρα μας.
Οι οικονομικές και κτιριακές συνθήκες δύσκολες, που τις κάνουν ακόμα πιο δύσκολες η απουσία του κοινωνικού κράτους, η έλλειψη κλίματος κοινωνικής παραδοχής των ατόμων με τις ειδικές ανάγκες και η ανάπτυξη των ειδικών επιστημών, που θεωρούνται απαραίτητες για τη στήριξη και την παροχή βοήθειας σ’ αυτά.
Η μορφή του Μάριου δρα καταλυτικά στους βασικούς αυτούς παράγοντες, απαραίτητους για τη λειτουργία του κέντρου.
Θέτει σαν στόχο να ακουστούν παντού τα λόγια του Αυστριακού ποιητή Peter Rosseger: “Από την πορεία προς το φως να μην αφήσουμε κανέναν πίσω” και διακηρύττει ότι σκοπός του Κέντρου είναι η βοήθεια των παιδιών, που πάνω τους πρέπει να σκύψουμε με πολλή προσοχή και αγάπη για να βρούμε τα κανάλια της γνώσης τους’ που δεν είναι ίδια για όλα τα παιδιά.
Η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης κρίθηκε απαραίτητη από τα πρώτα βήματα λειτουργίας του Κέντρου. Τα μέσα ενημέρωσης έδειξαν την απαραίτητη κατανόηση, αγκάλιασαν την προσπάθειά του και γρήγορα οι φίλοι και οι αρωγοί πλήθυναν και οι όποιες επιφυλάξεις από κάποιους αμβλύνθηκαν.
Τα χρόνια όμως αυτά ήταν δύσκολα σε όλους τους τομείς και ιδιαίτερα στην εξεύρεση προσωπικού. Με ξάφνιασε η πρότασή του: Πρέπει να εκπαιδεύσουμε προσωπικό και να ευαισθητοποιήσουμε τον κόσμο απέναντι στα παιδιά με τις ειδικές ανάγκες . Σκέφτηκε αυτό που η πολιτεία είχε χρέος να κάνει. Δεν είχε άδικο αφού η ποιότητα ζωής είναι στενά δεμένη με το δικαίωμα να είναι κάποιος διαφορετικός. Έτσι με το ξεκίνημα της λειτουργίας του Κέντρου πέρα από την καθημερινή εκπαίδευση των παιδιών, οργανώθηκαν σεμινάρια εκπαίδευσης προσωπικού και δημιουργήθηκαν έτσι τα πρώτα κύτταρα που μπόρεσαν να προσφέρουν βοήθεια σε παιδιά με ειδικές ανάγκες μέσα αλλά και έξω από τη ΖΩΟΔΟΧΟ ΠΗΓΗ. Σ’ αυτά δίδαξαν αξιόλογοι εκπαιδευτικοί. Τις πρώτες βεβαιώσεις επιμόρφωσης απένειμε ο τότε Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Γιώργος Γραμματικάκης δείχνοντας έτσι την εκτίμησή του στην προσωπικότητα και στην προσπάθεια του Μάριου Φερετζάκη.
Τα παιδιά χρόνο με το χρόνο πλήθαιναν, έγιναν κτηριακές επεκτάσεις, στήθηκε θερμοκήπιο και με βήματα αργά αλλά σταθερά η ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ, δημιούργημα του Μάριου, έγινε χώρος χαράς και πηγή ζωής για τα παιδιά. Σ’ αυτόν το χώρο οι γονείς αγωνίζονταν, οι φίλοι βοηθούσαν, οι εκπαιδευτές προσπαθούσαν να κάνουν τα παιδιά να χαίρονται τη ζωή με ποικίλες δραστηριότητες.
Στο χολ του κέντρου ένα τετράστιχο έγραφε:
Φίλοι μας η φωλίτσα μας
είναι σωστή κυψέλη,
μη φοβηθείτε το κεντρί,
έχουμε μόνο μέλι,
προδιαθέτοντας θετικά τον κάθε επισκέπτη του.
«Η ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ έγινε σύντομα εστία αγάπης και ελπίδας» όπως έγραφε η Αθηναϊκή εφημερίδα “ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ” το Μάρτιο του 1995.
Το δημοσίευμα αυτό συνεχίζοντας γράφει:
«Η ελπίδα για τον άνθρωπο μπορεί ακόμη να υπάρχει και τα λουλούδια της πίστης για προσφορά στο συνάνθρωπο ανθούν στο Ηράκλειο έστω και μέσα στα αγκάθια... Τέτοιες σκέψεις κατακλύζουν το μυαλό καθώς ακούει κανείς το Μάριο Φερετζάκη, Πρόεδρο της Ένωσης Γονέων και Κηδεμόνων και Φίλων απροσάρμοστων ατόμων Η ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ.
Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι στις μέρες μας και ειδικότερα στην Κρήτη, που οι πειρασμοί της ζωής αποθαρρύνουν κάθε προσπάθεια υπάρχουν γονείς, όπως ο Μάριος Φερετζάκης, που θέτουν τη ζωή τους πάνω από τη ζωή και αφιερώνονται ιεραποστολικά στη φροντίδα ατόμων που έχουν προβλήματα προσαρμογής στο περιβάλλον.
Είναι η ψυχή του Κέντρου και ευλόγα γεννάται το ερώτημα: Πού βρίσκει το τόσο θάρρος;
Κι ο Μάριος με τη σειρά του απαντά:
-Χρειαζόμαστε κουράγιο και βοήθεια από όλους.
Όμως το θάρρος το παίρνουμε από τα ίδια τα παιδιά καθώς αντικρίζουμε τα μάτια τους, το χαμόγελό τους και την ελπίδα που τρέφουν ότι στηρίζονται σε μας για να ζήσουν.
Πιστεύω πως τίποτε δεν πάει χαμένο. Η αγάπη και η καλοσύνη κερδίζει τις μάχες της ζωής. Και όταν βλέπουμε ότι με τον αγώνα μας πετυχαίνει το έργο μας και βελτιώνονται οι συνθήκες διαβίωσης των παιδιών τότε ο αγώνας μας γίνεται πιο όμορφος και το κουράγιο μας δυναμώνει».
Ο Μάριος θεωρούσε την αγάπη γιατρικό της ψυχής κάθε ύπαρξης, γι’ αυτό συχνά έλεγε: «η αγάπη είναι ζωοδόχος».
Οδοφράγματα στο ταξίδι της ζωής αλλά και σε κάθε προσπάθεια θεωρούσε μόνο το φόβο, το θυμό, την απληστία, την τεμπελιά και την ενοχή.
Αντίθετα, το χιούμορ, η δημιουργικότητα, η αισιοδοξία, η δύναμη της θέλησης, η υπομονή, η συγχώρηση, η διαίσθηση, η συμπόνια χωρίς οίκτο, η ταπεινοφροσύνη, η πίστη και η αγάπη, που αποτελούν τα άυλα προσόντα μας, ήταν τα μέσα που ο Μάριος χρησιμοποιούσε για την αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων.
Έγινε η ψυχή της ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ.
Το κέντρο Ή ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ’ μεγάλωσε, ανδρώθηκε χάρη στη δική του προσωπικότητα και τη δική του ακτινοβολία αλλά και με τη βοήθεια και τη στήριξη του οικογενειακού του περιβάλλοντος, των γονέων, των συνεργατών και των φίλων του. Και αυτοί οι φίλοι του δεν ήταν λίγοι. Τους δημιούργησε η αγάπη του για τον άνθρωπο, από όποια θέση τον έταξε η ζωή, και για να δείξουν έμπρακτα τη στήριξη και τη βοήθεια στο έργο του, δημιούργησαν το Σύλλογο των Φίλων της "ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ’ με βασικό συντελεστή στην ίδρυσή του τον εκλεκτό συμπολίτη μας, Γιάννη Κληρονόμο, η παρουσία του οποίου στο Κέντρο μετά το μισεμό του Μάριου είναι συγκινητική.
Συνδέθηκε επίσης Ή “ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ” με Πανεπιστήμια και Σχολεία του εσωτερικού και εξωτερικού.
Δημιουργήθηκαν τα εργαστήρια, το παζάρι Χριστούγεννα και Πάσχα, οι κατασκηνώσεις, ο αθλητικός όμιλος αλλά και ένα πλήθος δραστηριοτήτων που σήμερα επιτρέπουν στα παιδιά να δημιουργούν και να χαίρονται από τα έργα τους με τη βοήθεια των άξιων εκπαιδευτών τους.
Το ενδιαφέρον όμως του Μάριου άγγιξε και την οικογένεια με τη δημιουργία του ξενώνα, χώρου διαμονής και φιλοξενίας για τα παιδιά.
Ο τομέας αυτός αποτέλεσε πανελλήνια πρωτοτυπία. Ονειρο όμως και βασικός του στόχος ήταν η απόκτηση ενός κτηρίου που θα αποτελούσε μια μόνιμη Στέγη Υποστηριζόμενης Διαβίωσης. Προσπάθησε και σ’ αυτόν τον τομέα, δεν τα κατάφερε όμως γιατί κάποιες ανθρώπινες αδυναμίες έστησαν οδοφράγματα. Πικράθηκε αλλά χωρίς θυμό και στην ενημέρωση που έκανε πριν από ένα χρόνο στα μέλη της Γενικής Συνέλευσης το θέμα το έκλεισε με τη φράση “Δεν πειράζει, έχει ο Θεός”, δείχνοντας άλλη μια φορά το μεγαλείο της ψυχής του.
Στον πολυετή αυτό αγώνα του Μάριου Φερετζάκη σημαντική ήταν και συνεχίζει να είναι η στήριξη και η βοήθεια του στενού συνεργάτη του και Διευθυντή του Κέντρου Χρήστου Τζαμούση.
Θα ήταν όμως μεγάλη παράλειψη αν δεν ανέφερα ότι στον καθημερινό αγώνα του Μάριου, σημαντική ήταν η στήριξη και η βοήθεια που πρόσφερε η αγαπημένη του σύζυγος, Μάρω. Με την ηρεμία της, την υπομονή, τη γλυκύτητα και την καρτερικότητά της ήταν πάντα κοντά του. Αποτελούσε μια αθέατη θεϊκή δύναμη, που του ‘δινε κουράγιο να αγωνίζεται. Συνοδοιπόροι στη ζωή αλλά και στην προσφορά αγάπης και βοήθειας στα παιδιά της "ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ”.
Κοντά σ’ αυτόν τον αγώνα και τα παιδιά του, αλλά και τα μέλη της ευρύτερης οικογένειάς του, τα οποία δίπλα του πάντα, ενίσχυαν ποικιλότροπα την κάθε του προσπάθεια.
Τεράστιο είναι το κοινωνικό έργο που άφησε ο Μάριος Φερετζάκης.
Έργο αγάπης και ανιδιοτελούς προσφοράς για το συνάνθρωπο, και ιδιαίτερα για το ειδικό παιδί, για το οποίο έργο τιμήθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τα υπουργεία Παιδείας, Υγείας και Πρόνοιας, το Δήμαρχο Νέας Αλικαρνασσού και την Ένωση των Γυναικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το έργο αυτό αναγνωρίζεται και θεωρείται σήμερα ως ένα υπόδειγμα οργάνωσης, συνολικής δομής και λειτουργίας στον τομέα της κοινωνικής ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης , από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τιμούμε και μεις σήμερα τον αξέχαστο Μάριο κάνοντας αυτή τη σύντομη αναφορά στο έργο του και η τιμή αυτή ας θεωρηθεί σαν φυλακτό αγάπης και μνήμης για την προσφορά του.
Εκείνος από εκεί ψηλά που βρίσκεται τώρα, σίγουρα, θα χαίρεται βλέποντας ότι οι συνεργάτες του, ο άξιος Διευθυντής του Κέντρου Χρήστος Τζαμούσης και η κόρη του, η Άννα, διάδοχος του πρόσφατα στη θέση του Προέδρου, συνεχίζουν και ακολουθούν τον ίδιο δρόμο της προσφοράς και της αγάπης στα παιδιά της "ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ”.
Και όλοι εμείς, Γονείς, Κηδεμόνες, Φίλοι και Συνεργάτες, που τον γνωρίσαμε και βιώσαμε τον αγώνα και τις αγωνίες του, ας συνεχίσουμε να είμαστε αρωγοί στην επιθυμία του αξέχαστου Μάριου "από την πορεία προς το φως να μην αφήσουμε κανέναν πίσω.
Ας μην ξεχνάμε ότι ο Μάριος με τη δημιουργία της “ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ” άνοιξε ένα "παράθυρο της γνώσης” που αν παραμείνει ανοιχτό θα βλέπει πάντα σε ένα δρόμο ελπίδας για ένα καλύτερο μέλλον για τα ειδικά παιδιά και τις οικογένειες τους.

* Το άρθρο βασίζεται στην ομιλία που έγινε από τον Χαράλαμπο Χ. Βαβουρανάκη στο Ετήσιο Διεπιστημονικό Συνέδριο “ΜΑΡΙΟΣ ΦΕΡΕΤΖΑΚΗΣ” για τη νοητική υστέρηση και τον αυτισμό που οργανώθηκε στο ΗΡάκλειο στις 4-5 Απριλίου 2014.