Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Κρήτη, ο Κινέζος πρωθυπουργός σίγουρα θυμήθηκε πολλές φορές τις ρήσεις του Κομφούκιου. Πρώτα πρώτα θα σκέφτηκε τις πέντε σχέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους στις οποίες βασίζεται η κομφουκιανή ηθική (άρχοντας-υπήκοοι, γονείς-παιδιά, σύζυγος με σύζυγο, πρεσβύτεροι-νεότεροι, φίλοι μεταξύ τους).
Αν και ο ίδιος όπως και ο Έλληνας πρωθυπουργός τόνισαν τις φιλικές σχέσεις των δύο χωρών, ο υψηλός επισκέπτης αντιμετωπίστηκε ως ηγεμόνας που έχει την καλή προαίρεση να τιμήσει τον συγκεκριμένο τόπο με την επίσκεψή του.
Πώς αλλοιώς μπορεί να εξηγηθεί η κάθοδος του μισού σχεδόν υπουργικού συμβουλίου για μία ουσιαστικά ιδιωτική επίσκεψη ενός ξένου – έστω και τόσο σημαντικού – πολιτικού για να δει κρητικά αρχαιολογικά ευρήματα;
Η απάντηση ότι ήρθε για να διατρανώσει το ενδιαφέρον της Κίνας για το αεροδρόμιο του Καστελίου δεν πείθει. Όσοι δουλεύουν σε τέτοια ζητήματα γνωρίζουν. Τέτοιου είδους συζητήσεις δεν γίνονται, ειδικά μέσω εξέλιξης διεθνούς διαγωνισμού, με επίσημες – από ελληνικά πρωθυπουργικά χείλη αλλοίμονο – δηλώσεις που όπως διατυπώνονται ενέχουν «κλείσιμο ματιού» προς έναν ενδιαφερόμενο και παρέχουν ενδείξεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ακυρότητα του διεθνούς διαγωνισμού.
Σχέση μεταξύ φίλων δεν αποδείχθηκε. Αντίθετα το όλο στήσιμο της επίσκεψης απέδειξε υποταγή της ελληνικής πλευράς στον κίτρινο άρχοντα και όχι ισότητα και αμοιβαίο σεβασμό.
Ευτυχώς βέβαια που ο Κινέζος πρωθυπουργός δεν γνωρίζει την κρητική ανθρωπογεωγραφία, γιατί θα έφριττε διαπιστώνοντας την καταπάτηση της «εθιμοτυπίας» που σύμφωνα με τον Κομφούκιο είναι απαραίτητη γιατί συνιστά την εξωτερική δήλωση της πραγματικής σχέσης του κάθε ανθρώπου με τους άλλους. Όποιος πρόσεξε ποιος κάθισε πού στο Αρχαιολογικό Μουσείο κατάλαβε ότι σε αυτό το σημείο η τελετή δεν βοήθησε στο να εκφραστεί η θέση των συμμετεχόντων μέσα στην ελληνική πολιτική τάξη αλλά στο να αποφευχθούν ή να μην ενταθούν μικροπολιτικές έριδες…
Σύμφωνα με τον Κομφούκιο πρέπει: «Να προϊστασαι με αξιοπρέπεια και θα υπάρξει σεβασμός» (Ανάλεκτα ΙΙ, 20). Αυτόν τον σεβασμό η ελληνική πολιτική ηγεσία δεν τον κέρδισε το περασμένο Σάββατο στο Ηράκλειο.
Γιατί δεν είναι αξιοπρεπές να κλείνεις τον λαό πίσω από κιγκλιδώματα και να ερημώνεις το κέντρο της πόλης για μία «ιδιωτική» επίσκεψη ξένου καλεσμένου. Αυτή η πράξη δείχνει ασέβεια και φόβο στον κρητικό λαό.
Από την άλλη πλευρά ο Κινέζος Πρωθυπουργός δεν πρέπει να ξεχνά την άλλη κομφουκιανή ρήση: «Οι πράξεις προηγούνται των λόγων» (Ανάλεκτα, ΙΙ, 13). Και κινέζικα λόγια τουλάχιστον στην Κρήτη έχουμε ακούσει πολλά….
Πετώντας προς τη χώρα του ο Λι Κετσιάνγκ σίγουρα έφερε στο μυαλό του τις «Πέντε Αρετές» που – σύμφωνα με τον Κομφούκιο - πρέπει να έχει ένας άρχοντας ώστε να είναι φιλάνθρωπος, δηλαδή σωστός κυβερνήτης: »Σεβασμός, γενναιοδωρία, ειλικρίνια, εξυπνάδα, ευσπλαχνία» (Ανάλεκτα, ΙVII, 6). Με ποιόν ή με ποιους άραγε Έλληνες πολιτικούς να τις συνέδεσε;
*Η Ειρήνη Βασιλάκη είναι Δ.Ν. δικηγόρος, υφηγήτρια Νομικής Πανεπιστημίου Göttingen
