Του Γεωργίου Δημ. Φλουρή *

Το 1956 και το 1958 προκηρύχτηκαν βουλευτικές εκλογές, όμως εμείς δεν είχαμε καμιά συμμετοχή σ' αυτές, ούτε και δικαίωμα, φυσικά, να ψηφίσουμε. Δεν είχαμε ούτε και αρκετή γνώση για τα πολιτικά πράγματα της χώρας. Ποτέ δε θυμούμαι στο γυμνάσιο να συζητήσαμε κάτι πολιτικό ή κομματικό. Σ’ένα ποίημα μου για τα χρόνια των γυμνασιακών σπουδών γράφω σχετικά:

...Όσο για την πολιτική

δεν ήμαστε ώριμοι ακόμα

ήμασταν δημοκρατικοί

μα δεν ανήκαμε σε κόμμα...

Όσοι κυρίως προερχόμασταν από χωριά, δεν είχαμε ζήσει προεκλογικές συγκεντρώσεις και ομιλίες σ' αυτά, εκεί τουλάχιστον που δεν υπήρχε ένας υποτυπώδης δρόμος για την επίσκεψη των υποψηφίων βουλευτών, που θέλοντας και μη, θα ήταν πιο εύκολη η παρακολούθηση από μέρους μας, τέτοιων επισκέψεων. Στο Ηράκλειο επίσης δε θυμούμαι προεκλογικές συγκεντρώσεις για τις ως άνω εκλογικές αναμετρήσεις . Άλλωστε, ο παιδονόμος που έλεγχε την εξωσχολική συμπεριφορά των μαθητών κι αν ακόμη κάποιοι θα ήθελαν να παρευρεθούν σ' αυτές, ήταν εμπόδιο γι' αυτούς.. Διαφήμιση θα γινόταν ασφαλώς σε περιορισμένη έκταση ή στο ραδιόφωνο ή στην εφημερίδα. Και τα δυο αυτά μέσα ήταν ξένα για μας. Λαθραναγνώστες δεν μπορούσαμε να γίνομε, γιατί τις εφημερίδες τότε δεν τις κρεμούσαν στα περίπτερα και στα ψιλικατζίδικα. Όσο για το ραδιόφωνο (ένας σταθμός στην Αθήνα, ένας στα Χανιά) τυχαίως αν ακούγαμε κάτι, θα προτιμούσαμε να ήταν ένα τραγούδι του Γούναρη και του Μαρούδα ή του Σκορδαλού και του Κουτσουρέλη. Θυμούμαι όμως κάποιες αφίσες του Καραμανλή και του Σοφοκλή Βενιζέλου στους τοίχους της πόλης. Μάθαμε βέβαια, ότι πρώτο κόμμα στις εκλογές του 1956 και 1958, ανακηρύχτηκε η Ε.Ρ.Ε. του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Έκτοτε στο Ηράκλειο δεν έζησα άλλα εκλογικά γεγονότα. Το 1960 κλήθηκα να υπηρετήσω στο στρατό ως υποψήφιος έφεδρος αξιωματικός, αλλά του βουλευτή μου δεν του... περνούσε. Τον Απρίλιο του 1961 βρίσκομαι στη Θεσσαλονίκη και τον Οκτώβριο, ως γνωστό, προκηρύσσονται βουλευτικές εκλογές. Ήταν οι πρώτες στις οποίες θα ψήφιζα κι εγώ. Την παραμονή των εκλογών συγκεντρωθήκαμε σε μια αίθουσα και ένας αξιωματικός μας μίλησε για τη σημασία των εκλογών, χωρίς να μας υποδείξει, όπως άκουσα πως γινότανε αλλού, τι να ψηφίσουμε, αλλά καταλάβαμε καθαρά τι θα ήθελε. Ένας μόνιμος λοχίας από το Ηράκλειο (Δημήτριος Ανδρεαδάκης) τότε μάς είπε:

Εγώ θα ψηφίσω το συμπατριώτη μου, Κώστα Μαρή (τότε στην Ένωση Κέντρου).

Στις εκλογές αυτές μπορούσαμε να ψηφίσουμε υποψήφιους του τόπου καταγωγής μας. Μια επιστολή του πατέρα μου, μού υπενθύμιζε τι θα ψήφιζαν εκείνοι στο Ρέθυμνο. Τότε οι οικογένειες ψήφιζαν κατά κανόνα την ίδια παράταξη. Δεν ξέρω αν αυτό σκέφτηκε ο πατέρας μου και μου έδειξε τι θα έπρεπε να κάνω αφού ήταν οι πρώτες εκλογές που θα ψήφιζα.

Η πρώτη μου ψηφοφορία φαίνεται από τους παρακάτω στίχους σχετικού ποιήματος:

...Πάντα μιλώ,

για τις χαμένες εκλογές

του εξήντα ένα

που φαίνεται ήτανε καλώς σχεδιασμένα,

ενός συστήματος

εκλογικού τρελού.

Πάντα μιλώ,

για την παράβαση

στην κάλπη που 'χα κάνει

(είχα ψηφίσει τον Παυλή Βαρδινογιάννη)

ενώ θα ήθελαν

να πάω κάπου αλλού...

Από τότε πέρασαν... 53 χρόνια. Στην πατρίδα μας έγιναν πολλά. (Σεβόμενος το χώρο της εφημερίδας, δε θα σχολιάσω την περίοδο από 24 Ιουλίου 1974 μέχρι 24 Μαϊου 2014). Στη δεκαετία του '60 ζήσαμε πολλές συγκρούσεις στις οποίες ρόλο έπαιξε ο Ανώτατος Πολιτειακός Άρχοντας της εποχής εκείνης (βασιλική οικογένεια) που είχε ως αποτέλεσμα την επικράτηση μιας στυγνής επταετούς δικτατορίας. Δε θα αναφερθώ στη ζωή εκείνης της περιόδου, την οποία αν ζούσαν πολλοί από τους σημερινούς νέους, ίσως να μην πλαισίωναν τις τάξεις παρόμοιων παρατάξεων. Δυστυχώς απ’ ό,τι φαίνεται από τα αποτελέσματα των πρόσφατων, έστω ευρωεκλογών, είναι οι μόνες που κέρδισαν σε ψήφους και εδώ και στην Ευρώπη. Και ενώ στην Ευρώπη άρχισαν ήδη διαμαρτυρίες για την άνοδο τέτοιων ιδεολογιών, στην Ελλάδα προσπαθούν να τους προσεταιρισθούν. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι σ' αυτή την άνοδο στην πατρίδα μας συνέβαλαν, κατά τους αναλυτές, σε κάποιο βαθμό κι εκείνοι που έχουν ορκιστεί ότι θα υπερασπίζονται το σύνταγμα και τους νόμους. Φαινόμενο δεύτερο που παρατηρήθηκε στις τελευταίες εκλογές: Σε παλαιότερες εκλογικές αναμετρήσεις οι γονείς, κατά κανόνα, υπεδείκνυαν και υπενθύμιζαν στα παιδιά ποιους έχουν υποχρέωση (πελατειακή σχέση) να ψηφίσουν, χωρίς βεβαίως αυτό να ήταν όρος απαράβατος. Τώρα που κι οι γονείς αισθάνονται προδομένοι για τις παλαιές επιλογές τους, αποδέχονται την άποψη των παιδιών που ζητούν βοήθεια, για ν' αλλάξουν τον κόσμο. Φαινόμενο τρίτο. Σ αυτές τις εκλογές έλαβαν μέρος....43 Κόμματα και 31 απ' αυτά πήραν ποσοστό κάτω από 0%. Κάποια από αυτά παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά και έκαμαν καλά, γιατί είχαν την ευκαιρία να δοκιμάσουν την τύχη τους. Τι θα κάμουν στο μέλλον, δεν το ξέρω. Υπάρχουν και άλλα που σ' όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις τα βλέπω να συγκεντρώνουν τα ίδια πάνω κάτω ποσοστά και όμως επιμένουν με συγκεντρώσεις, ομιλίες, διαφημίσεις στους τοίχους και εφημερίδες και ακόμη πολύχρωμες καλλιτεχνικές αφίσες και μάλιστα πολλές, να μας πείσουν ότι μπορούν να σώσουν την Ελλάδα. Τη στιγμή που τα επιχορηγούμενα για το σκοπό αυτό κόμματα είναι συγκρατημένα σε παρόμοια έξοδα, μια απορία με απασχολεί, ίσως και άλλους: ποιος τα χρηματοδοτεί και γιατί επιμένουν χρόνια τώρα για μια εκπροσώπηση (όχι επικράτηση) που τελικά δε φαίνεται να έρχεται.

*Ο Γιώργος Δημ. Φλουρής είναι εκπαιδευτικός