Έξυπνη, πλούσια, χορταστική χολιγουντιανή υπερ-παραγωγή.
CAPTAIN AMERICA 2: Ο ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ
CAPTAIN AMERICA: THE WINTER SOLDIER
Σκην.: Άντονι και Τζο Ρούσο
Πρωτ.: Κρις Έβανς, Σκάρλετ Γιοχάνσον, Άντονι Μακί, Σεμπάστιαν Σταν, Σάμιουελ Τζάκσον, Ρόμπερτ Ρέντφορντ
Συνεχίζοντας την προσπάθειά του να προσαρμοστεί στον σημερινό κόσμο στον οποίο ξύπνησε έπειτα από σχεδόν 70 χρόνια ληθάργου στον πάγο, ο Στιβ Ρότζερς εξακολουθεί παράλληλα να υπηρετεί το κοινό καλό ως Captain America, παρέχοντας τις υπηρεσίες του στην αμερικανική οργάνωση πληροφοριών και άμυνας ΑΣΠΙΔΑ, υπό τις διαταγές του Νικ Φιούρι. Όταν ο Φιούρι γίνεται στόχος επίθεσης, ο Ρότζερς ξεκινάει να βρει τον ένοχο, και ανακαλύπτει μια συνωμοσία που έχει για ισχυρότερο όπλο της τον Στρατιώτη του Χειμώνα, έναν μυστηριώδη μαχητή, εξίσου δυνατό με εκείνον.
Μετά από το «Ο πρώτος Εκδικητής: Captain America» («Captain America: the first Avenger», Τζο Τζόνστον, 2011), αυτή είναι η δεύτερη ατομική ταινία του ήρωα μέσα στο Κινηματογραφικό Σύμπαν της Marvel που ξεκίνησε το 2008, και τρίτη συνολικά, συμπεριλαμβάνοντας τους «Εκδικητές» («The Avengers», Τζος Γουίντον, 2012). Οι επόμενες εμφανίσεις του θα γίνουν στο «Avengers: age of Ultron», ξανά από τον Γουίντον τον Μάιο του 2015, και στην τρίτη ατομική εξόρμησή του, που προς το παρόν έχει προγραμματιστεί για τον Μάιο του 2016, πάλι σε σκηνοθεσία των αδερφών Ρούσο.
Αυτή η φετινή προσθήκη στην κινηματογραφική μυθολογία της Marvel, είναι ακόμα μία απόδειξη του μεθοδικού σχεδιασμού και της επιμέλειας με την οποία η εταιρεία κατασκευάζει τα σχέδιά της. Πριν από 5 χρόνια οι εμπορικές προοπτικές του Captain America φαίνονταν στην καλύτερη περίπτωση αμφισβητήσιμες, λόγω του έντονα εθνικιστικού του χαρακτήρα και της μικρής απήχησής του εκτός Η.Π.Α. Όμως το στοίχημα κερδήθηκε από την πρώτη ταινία, η οποία αποκαθήλωνε τον σοβινισμό του και προσέφερε μια απολαυστική ιστορία καταβολών (origin story) με στιβαρό σενάριο, πλούσιο θέαμα κι έναν χαρισματικό πρωταγωνιστή, που αντιμετώπισε τον ρόλο σοβαρά και του χάρισε την καθαρόαιμη αμερικανική ομορφιά που απαιτεί. Η φετινή συνέχεια όχι μόνο διατηρεί αυτά τα στοιχεία, αλλά τα μεγεθύνει και προσφέρει μία από τις καλύτερες ταινίες στον κύκλο της Marvel και του είδους των υπερ-ηρώων γενικότερα. Ένα απολαυστικό blockbuster που οδηγεί τους ήρωες σε καινούριες διαδρομές μέσα από μια περίτεχνα δομημένη πλοκή, η οποία συνδυάζει κρίσιμα προσωπικά και οικουμενικά διακυβεύματα και εφαρμόζει έναν αναδρομικό εκσυγχρονισμό του ήρωα, τοποθετώντας τον σ’ έναν κόσμο ξένο και γνώριμο ταυτόχρονα.
Καταρχάς, σχετικά με την ειδολογική συνάφεια του φιλμ, αν η πρώτη ταινία συγγένευε με το πολεμικό είδος, αυτή εδώ χρωματίζεται από το πολιτικό θρίλερ συνωμοσίας, και ειδικά με τίτλους της δεκαετίας του ’70 όπως οι «Τρεις μέρες του Κόνδορα» («Three days of the Condor», Σίντνεϊ Πόλακ, 1975) και «Όλοι οι άνθρωποι του προέδρου» («All the president’s men», Άλαν Τζ. Πακούλα, 1976), με τους οποίους συνδέεται περισσότερο λόγω του κοινού πρωταγωνιστή τους, Ρέντφορντ, και λιγότερο λόγω του πολιτικού σκέλους της πλοκής, το οποίο είναι μάλλον αδύναμο εξαιτίας των παραμελημένων χαρακτήρων που το εκπροσωπούν. Ο Ρέντφορντ, στα 78 του πια εδώ, ενισχύει την ειδολογική σύνδεση και προσδίδει κύρος στην ιστορία, ενώ η συνωμοσιολογική πλοκή είναι προσεκτικά δομημένη, πολύπλευρη και ανατρεπτική. Ωστόσο, όπως και στους «Εκδικητές», οι χαρακτήρες των πολιτικών που πλαισιώνουν την ιστορία στερούνται βαρύτητα (έκτος από τον Ρέντφορντ), αφού το μεν συμβούλιο που ελέγχει την ΑΣΠΙΔΑ είναι γραμμένο και σκηνοθετημένο αδύναμα, ο δε γερουσιαστής Στερν έχει αμιγώς κωμικό διακοσμητικό ρόλο.
Το σενάριο είναι ξανά γραμμένο από τον Κρίστοφερ Μάρκους και τον Στίβεν ΜακΦίλυ, οι οποίοι έχουν αναλάβει όλη την τριλογία του ήρωα, και φαίνεται να την οδηγούν σε μία πολύ σίγουρη, ξεκάθαρη και συναρπαστική τροχιά, εμπλουτισμένη με περισσότερους χαρακτήρες από τη μυθολογία των κόμικ (υποδειγματικής οικονομίας η προετοιμασία της σχέσης Captain και Falcon από την πρώτη σκηνή) και σημαντικά διακυβεύματα που παραμένουν ανοιχτά για το μέλλον (παραμείνετε στην αίθουσα αφού ξεκινήσουν να πέφτουν οι τίτλοι τέλους, για τις δύο ακόμη σκηνές που είναι κρυμμένες μέσα τους). Για παράδειγμα, τι σημαίνει η διάλυση της ΑΣΠΙΔΑ για τους Εκδικητές; Τι γυρεύει το σκήπτρο του Λόκι στα χέρια του βαρόνου φον Στράκερ; Θα διαδεχτεί ο Μπάκι τον Ρότζερς ως επόμενος Captain, όπως συμβαίνει στα κόμικ; Μία πιθανή απάντηση στο τελευταίο ερώτημα, πηγάζει από το ότι ο Κρις Έβανς έχει συμβόλαιο με τη Marvel γι’ ακόμη τρεις ταινίες, που θα είναι ο τρίτος «Captain» και δύο ακόμη «Εκδικητές», μετά από τις οποίες πρόσφατα άφησε να εννοηθεί ότι θ’ αποσυρθεί από τον ρόλο.
Μέχρι τότε όμως, το σενάριο επανεπιβεβαιώνει τη θέση του Ρότζερς στον σημερινό κόσμο, δημιουργώντας γι’ αυτόν ένα γνώριμο περιβάλλον σύγκρουσης, μέσα στο οποίο εφαρμόζει τις διαχρονικές πεποιθήσεις του για ελευθερία και δικαιοσύνη. Παρότι λοιπόν η τεχνολογία έχει αλλάξει ριζικά τον κόσμο, οι αντιπαλότητες της αφήγησης ουσιαστικά αναπαράγουν μια εκσυγχρονισμένη εκδοχή του παρελθόντος από το οποίο προέρχεται ο Ρότζερς, σαν να μην έχουν περάσει τα ενδιάμεσα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου- τα οποία γι’ αυτόν όντως δεν έχουν περάσει λόγω της νάρκης στην οποία βρισκόταν.
Σ’ αυτόν τον όχι και τόσο καινούριο κόσμο, ο ήρωας καλείται ν’ αντιμετωπίσει διακυβεύματα προσωπικά αλλά και οικουμενικά, που αφορούν τόσο τη δική του ζωή όσο το μέλλον ολόκληρου του πλανήτη. Τα τελευταία μάλιστα διατυπώνουν μια προοδευτική ρητορική, ενάντια στον δυστυχώς πάντα παρόντα φασισμό, αλλά και στον μιλιταριστικό ιμπεριαλισμό των Η.Π.Α., καθώς συνδέεται η αδιάλειπτη παρουσία ναζιστικών κατάλοιπων στον μεταπολεμικό κόσμο με την πολεμοχαρή ‘αμυντική’ αμερικανική πολιτική. Είναι χαρακτηριστικός ο τρόπος με τον οποίο ο αποχρωματισμός της στολής και της ασπίδας του ήρωα χρησιμεύουν ξανά για να μετριάσουν την πατριωτική πλευρά του, οι οποίες αποκαθίστανται στην τελική αναμέτρηση με την επαναφορά της πρώτης του στολής στα χρώματα της αστερόεσσας.
Πάνω απ’ όλα όμως η ταινία είναι μια ταινία δράσης, και ως τέτοια είναι από τις καλύτερες των τελευταίων χρόνων. Καταρχάς, υπάρχει αυτός ο εξαιρετικός συνδυασμός ανάμεσα σε φυσικές και ψηφιακές σκηνές δράσης. Με τεράστια κλίμακα και εξαιρετικά λεπτομερή ψηφιακή σύνθεση υλικής υφής, δεκάδες οχημάτων και κτηρίων κάθε μεγέθους καταστρέφονται με εντυπωσιακή μαζικότητα και αληθοφάνεια. Όμως το στοιχείο που κάνει το φιλμ συναρπαστικότερο από πολλές άλλες προσθήκες στο Κινηματογραφικό Σύμπαν της Marvel, είναι οι φυσικές σκηνές δράσης που είναι ενορχηστρωμένες από τον Σπίρο Ραζάτος, έναν βετεράνο των φυσικών εφέ και σκηνοθέτη δεύτερου συνεργείου στις τρεις τελευταίες ταινίες της σειράς «Fast and furious» (συμπεριλαμβανομένης της επόμενης), προϋπηρεσία που χαρίζει στην ταινία μεγάλο μέρος από τη θεαματικότητά της, ακριβώς λόγω της ενισχυμένης αληθοφάνειας των σκηνών καταδίωξης.
Ο συνδυασμός φυσικού και ψηφιακού θεάματος, ενσαρκώνεται επιπλέον και από τον ίδιο τον ήρωα, αντιστοίχως στην κινησιολογία του και στην ασπίδα την οποία χρησιμοποιεί ακόμη περισσότερο αυτή τη φορά. Σε αντίθεση με άλλους υπερ-ήρωες, ο Captain America δε διαθέτει την ιδιότητα να πετάει (Superman) ή να σκαρφαλώνει σε τοίχους (Spider-Man). Παρόλαυτά, η κίνηση του ήρωα συνδυάζει παρκούρ, ακροβατικά και πολεμικές τέχνες, προσδίδοντάς του μια ρεαλιστική ‘υπερ-κινητικότητα’ με την οποία ξεπερνά εμπόδια και παρεμβαίνει επειγόντως στις καταστάσεις. Όσο για την ασπίδα, αντλεί την ισχύ της από τη συμπαγή ψηφιακή οπτική σύνθεσή της και τον εξαιρετικά σχεδιασμένο μεταλλικό ήχο της που αντανακλά την κίνηση και την ιλιγγιώδη πρόσκρουσή της στις επιφάνειες.
Λαμβάνοντας υπόψιν τα 303 εκατομμύρια δολάρια που έχει ήδη συγκεντρώσει η ταινία παγκοσμίως μέσα σε 10 μόλις μέρες (σε σύγκριση με τα συνολικά 370 της πρώτης ταινίας), κι έχοντας επίσης δει την επιστροφή του Superman στο «Άνθρωπος από ατσάλι» («Man of steel», Ζακ Σνάιντερ, 2013), καταλαβαίνει κανείς γιατί η Marvel δε δίστασε να προγραμματίσει την τρίτη ταινία του Captain America την ίδια ημερομηνία με τη μονομαχία των μεγαθηρίων Batman και Superman που είχε προηγουμένως ανακοινώσει η Warner Bros. για τις 6 Μαΐου 2016. Η εμπορική λογική επιβάλλει ότι ένας από τους δύο θα υποχωρήσει και θα μετακινηθεί- πιθανότερα η Marvel, αφού η Warner πρέπει να προστατεύσει το μεγαλύτερο κύρος των ηρώων της, δείχνοντας ότι δε φοβάται τον ανταγωνισμό. Όμως ό,τι κι αν συμβεί, η εταιρεία θα έχει δείξει ότι διαθέτει πλέον το θάρρος εκείνου που άλλαξε ριζικά το παιχνίδι προς όφελός του, απέναντι σε μια Warner που ακόμη προσπαθεί με νευρικές κινήσεις ν’ ακολουθήσει τις εξελίξεις.
