Νομίζω πως όλοι συνεχίζουμε να αναζητούμε κάποιο ψέμα, ένα παραμύθι που θα μας κάνει να νιώσουμε καλύτερα, αυτό κάναμε πάντα οι άνθρωποι, αυτό θα κάνουμε και τώρα. Η ανάγκη για κάτι αληθινό, όπως το ονομάσατε, θα συνεχίσει να υπάρχει, όπως και η ανάγκη για κάτι ανούσιο
Ανάγκη από παραμύθι έχουν οι άνθρωποι σε καιρό κρίσης, λέει ο σκηνοθέτης, Δημήτρης Γιαμλόγλου, σε συνέντευξή του στην «Π».
Ο σκηνοθέτης με την Square Theatre Company παρουσίασαν στο Ηράκλειο την παράσταση «Ο Θεός της σφαγής» της Γιασμίνα Ρεζά. Το έργο ανέβηκε στο πλαίσιο των Πολιτιστικών Αγώνων 2014 που οργανώνει ο Δήμος Ηρακλείου.
Ο Δ. Γιαμλόγλου μιλά στην «Π» για την παράσταση, την οικογένεια, τις ανθρώπινες σχέσεις, την κρίση και το θέατρο.
«Νομίζω πως όλοι συνεχίζουμε να αναζητούμε κάποιο ψέμα, ένα παραμύθι που θα μας κάνει να νιώσουμε καλύτερα, αυτό κάναμε πάντα οι άνθρωποι, αυτό θα κάνουμε και τώρα. Η ανάγκη για κάτι αληθινό, όπως το ονομάσατε θα συνεχίσει να υπάρχει, όπως και η ανάγκη για κάτι ανούσιο. Το ό,τι κάποιες από τις συνήθειες χρόνων έχουν αλλάξει, δεν σημαίνει ότι γίναμε «άνθρωποι ποιότητας» – για να δανειστώ και μια έκφραση της μόδας – αλλά ότι δεν έχουμε λεφτά για τις σαχλαμάρες που τόσο μας αρέσουν.», τονίζει.
Το έργο γράφτηκε από Γαλλίδα συγγραφέα. Θεωρείτε πως αντιπροσωπεύει και τα ζευγάρια Ελλήνων;
«Το έργο γράφτηκε από τη Γιασμίνα Ρεζά το 2006, άρα αφορά τον βασικό κορμό των σύγχρονων κοινωνιών, την μεσοαστική ευρωπαϊκή οικογένεια. Οι ταύτιση κάποιου Έλληνα θεατή με τις συνθήκες του έργου και τις συμπεριφορές των ηρώων είναι πανεύκολη. Και πως θα μπορούσε να μην είναι; Στον πυρήνα τους, οι άνθρωποι είναι παρόμοιοι παντού - κι αυτό εξηγεί την επιτυχία του έργου σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα τέσσερα, τόσο διαφορετικά πρόσωπα του έργου, είναι σχεδόν στερεότυπα, είναι άνθρωποι που τους ξέρουμε πολύ καλά. Αυτό που θέλει να δείξει η συγγραφέας είναι ότι οι καθωσπρέπει, συμβατικοί και πολιτισμένοι γονείς, όταν βρεθούν στις κατάλληλες συνθήκες, είναι πανεύκολο να γλιστρήσουν σε παιδιάστικες συμπεριφορές, να γίνουν ίδιοι (αν όχι χειρότεροι) από τα εντεκάχρονα παιδιά τους. Τι πιο αντιπροσωπευτικό από αυτό;»
Τι τελικά συνδέει τα πρόσωπα της παράστασης;
«Ακριβώς αυτό: η ανάδυση της παιδικότητας του καθενός. Στο βάθος, όλοι έχουμε διατηρήσει ψήγματα της παιδικότητάς μας, όχι μόνο με την έννοια της παιδικής αθωότητας, αλλά ακόμη και με τη μορφή της παιδικής αγριότητας, του πείσματος, των εμμονών – όλα αυτά τα στοιχεία που μας κάνουν πολλές φορές να λέμε τη φράση – καραμέλα: «τα παιδιά είναι σκληρά». Ναι, είναι, αλλά εμάς μας ενδιέφερε εξίσου και η τρυφερή πλευρά αυτής της ιστορίας. Τώρα, το πώς ακριβώς γίνεται αυτό – ε, πρέπει να δείτε την παράσταση για να το διαπιστώσετε...».
“Ολα τα στοιχεία που θα συνέθεταν ένα δράμα χαρακτήρων γίνονται υλικά για μια ξέφρενη κωμωδία”
Ποιο είναι εκείνο που θέλετε να θίξετε μέσα από το ανέβασμα του έργου;
«Αυτό που προσπαθήσαμε να κάνουμε, σε απόλυτη συνέργεια με τους ηθοποιούς και τους υπόλοιπους συντελεστές, ήταν να ψάξουμε όλα εκείνα τα στοιχεία που συνθέτουν μια εντελώς οικεία πραγματικότητα για τους θεατές, χωρίς να ξεφύγουμε καθόλου από την κατεύθυνση του καθαρά κωμικού. Οι καυγάδες των ηρώων, τα προβλήματα με τα παιδιά, η πνιγηρή καθημερινότητα, οι συμβιβασμοί μέσα στο γάμο – όλα τα στοιχεία που θα συνέθεταν ένα δράμα χαρακτήρων, στο Θεό της σφαγής γίνονται υλικά για μια ξέφρενη, σωματική και λεκτική κωμωδία. Οι θεατές γελούν, σχεδόν λυτρωτικά. Κάποιος από τους θεατές στην Αθήνα, χαρακτήρισε την παράσταση «παυσίλυπο». Ναι, αν μπορούσα να το βάλω σε σχήμα, θα έλεγα αυτό: Θα ήθελα, μέσα από το γέλιο, οι θεατές να ηρεμήσουμε κατ’αρχήν, να μην πάρουμε τα πράγματα τόσο σοβαρά – ώστε να μπορέσουμε να δούμε κάποια ζητήματα με ψυχραιμία. Κι αν μπορέσουμε να γελάσουμε και με τους εαυτούς μας, ακόμη καλύτερα».
«Το ότι κάποιες συνήθειες άλλαξαν λόγω της κρίσης δεν σημαίνει ότι γίναμε άνθρωποι ποιότητας»
Θεωρείτε πως οι οικογένειες αλλάζουν λόγω της κρίσης;
«Η οικονομική κρίση αναδεικνύει κρυμμένα προβλήματα, αυτό είναι μια αλήθεια. Σκεφτείτε πόσες περιπτώσεις κατάθλιψης έχετε ακούσει τον τελευταίο καιρό, ακριβώς επειδή σε συνθήκες φτώχειας όλα βγαίνουν στην επιφάνεια – φόρα παρτίδα. Πώς να αντιμετωπίσεις την αρρώστια όταν δεν έχεις μία; Πώς να νικήσεις την κατάθλιψη όταν είσαι άνεργος;
Ωστόσο, θα ήταν αφελές να πιστεύουμε ότι οι άνθρωποι (και κατ’επέκταση οι οικογένειες) αλλάζουμε λόγω της κρίσης. Οι συμπεριφορές μας, οι συνήθειές μας, η διατροφή μας– αυτά ναι, αλλάζουν λόγω φτώχειας, και κάποιες φορές δραματικά. Αλλά κατά βάση οι άνθρωποι μέσα στην ανέχεια ξεσκεπαζόμαστε, αποκαλυπτόμαστε. Δεν αλλάζουμε».
Οι τελευταίες εξελίξεις στην οικονομία και την κοινωνία κάνουν τους ανθρώπους να αναζητούν κάτι πιο αληθινό;
«Όχι, καθόλου. Ίσα ίσα, αν παρατηρήσει κάποιος προσεκτικά τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα, θα διαπιστώσει το ακριβώς αντίθετο. Νομίζω πως όλοι συνεχίζουμε να αναζητούμε κάποιο ψέμα, ένα παραμύθι που θα μας κάνει να νιώσουμε καλύτερα, αυτό κάναμε πάντα οι άνθρωποι, αυτό θα κάνουμε και τώρα. Η ανάγκη για κάτι αληθινό, όπως το ονομάσατε θα συνεχίσει να υπάρχει, όπως και η ανάγκη για κάτι ανούσιο. Το ό,τι κάποιες από τις συνήθειες χρόνων έχουν αλλάξει, δεν σημαίνει ότι γίναμε «άνθρωποι ποιότητας» – για να δανειστώ και μια έκφραση της μόδας – αλλά ότι δεν έχουμε λεφτά για τις σαχλαμάρες που τόσο μας αρέσουν.»
Αν δεν ήλπιζα ότι η αφήγηση ιστοριών είναι κάτι εξαιρετικά σημαντικό, ούτε θα έβλεπα θέατρο ούτε θα σκηνοθετούσα ποτέ μου
Τι είναι εκείνο που ζητάνε σήμερα οι θεατές του θεάτρου;
«Σας είπα πριν πως όλοι αναζητούμε ένα παραμύθι. Άλλοι το βρίσκουν στη θρησκεία, άλλοι στην πολιτική, άλλοι στην τέχνη. Αισθάνομαι ότι εμείς οι θεατές του θεάτρου, (όπως και οι θεατές του κινηματογράφου - και της τηλεόρασης ακόμη) ως επί το πλείστον ζητάμε αυτό που θα μας εκπλήξει. Ζητάμε κάτι άλλο από αυτό που ήδη ξέρουμε, κάτι που μπορεί να λειτουργεί καθαρτικά κατά μια έννοια – ή ανακουφιστικά από μια άλλη. Ένα ξάφνιασμα, μια λάμψη συνειδητοποίησης ότι εκεί έξω υπάρχει και κάτι άλλο από την καθημερινότητά μας, κάτι έξω από τη φτήνια που μας γυροφέρνει, κάτι που θα μας βάλει σε μια διαφοροποιημένη λειτουργία. Μπορεί να ακούγεται βαρύγδουπο, αλλά το πιστεύω. Αν δεν ήλπιζα ότι η αφήγηση ιστοριών είναι κάτι εξαιρετικά σημαντικό, ούτε θα έβλεπα θέατρο, ούτε θα σκηνοθετούσα ποτέ μου...».
Ένας βραβευμένος σκηνοθέτης
Ο Δημήτρης Γιαμλόγλου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1973. Παρακολούθησε μαθήματα υποκριτικής στο Εργαστήριο Θεατρικής Έκφρασης της Πειραματικής Σκηνής της Τέχνης στη Θεσσαλονίκη. Εγκαταστάθηκε στην Αθήνα το 2002 όπου και παρακολούθησε το τμήμα TV and Film Studies του New York College.
Πριν στραφεί στη σκηνοθεσία εργάστηκε ως βοηθός διευθυντή παραγωγής και βοηθός σκηνοθέτη σε κινηματογραφικές ταινίες, ελληνικές και διεθνείς, σε τηλεοπτικές σειρές και στο θέατρο. Σκηνοθέτησε ντοκιμαντέρ, διαφημιστικά, τηλεοπτικές εκπομπές λόγου και μουσικά βίντεο κλιπ.
Έχει αναλάβει τη διεύθυνση παραγωγής σε ταινίες μικρού μήκους. Σκηνοθέτησε επεισόδια στις σειρές Μαύρα Μεσάνυχτα και 3ος νόμος, ενώ έγραψε σενάρια για την τηλεοπτική σειρά Δέκατη Εντολή.
Το 2005 γύρισε, σε δικό του σενάριο, την ταινία μικρού μήκους Πάμε Πάλι, με συμμετοχή σε ελληνικά και ξένα φεστιβάλ.
Το 2009, η δεύτερη του ταινία Ιμάντας κέρδισε το πρώτο βραβείο στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Κύπρου και σειρά βραβείων (ανάμεσα στα οποία βραβείο σκηνοθεσίας και σεναρίου) σε φεστιβάλ της Ελλάδας και του εξωτερικού.
Τη σαιζόν 2010 – 2011 σκηνοθέτησε στο θέατρο τους Δαίμονες του Λαρς Νορέν, σε παραγωγή του θιάσου Κώδικας.
Τον Δεκέμβριο του 2011, ίδρυσε τον ΙΜΑΝΤΑ, μια μη κερδοσκοπική εταιρία με σκοπό την προώθηση της τέχνης.
