Δύστροπο, δυσνόητο, άγριο πράγμα ο άνθρωπος! Πολλά “Αρκάδια” χρειαζόμαστε για να σώσουμε, να σωθούμε
Στον τόπο όπου ζεις δεν έχει νόημα να μορφώνεσαι μόνο και να φιλοσοφείς, όταν γύρω σου ο κόσμος πνίγεται στα προβλήματα και οι άρχοντές του μόνο να τα διογκώνουν ξέρουν ή στην καλύτερη περίπτωση να τα συγκαλύπτουν. Χώρια αυτά, τα μεγάλα, που οι ίδιοι δημιουργούν. Εξ άλλου μόρφωση και φιλοσοφία, που δεν έχουν σκοπό την προσφορά βοήθειας στον άνθρωπο, λίγο πρέπει να μας ενδιαφέρoυν.
Ο πόλεμος, ο κάθε πόλεμος από πάντα έκρυβε (συχνότατα δεν το έκρυβε) πίσω του οικονομικά συμφέροντα. Ανεξάρτητα από τα μέσα που χρησιμοποιούσαν οι εμπόλεμοι. Σε πολλές περιπτώσεις τα συμφέροντα αυτά ήταν και είναι ασύλληπτα σε τάξη μεγέθους. Παρ' όλ' αυτά ποτέ ο πόλεμος δεν είχε ούτε έχει νικητές και δεν μπορεί να είναι περιορισμένος σε μια γεωγραφική περιοχή. Ούτε εκείνοι που καρπώνονται τα οικονομικά οφέλη ευημερούν ούτε και οι “αμέτοχες” περιοχές μένουν ανέπαφες από τον πόλεμο. Πολύ συχνά οι επιπτώσεις του πολέμου φτάνουν, με διάφορους τρόπους, σε πολύ μακρινές χώρες και λαούς.
Ο πόλεμος πάντα ήταν μια βρώμικη, μεγάλη και βαριά “βιομηχανία” παραγωγής πλούτου, σπουδαία για ελάχιστους, που αγνοούσαν ή περιφρονούσαν παντελώς κάθε μορφή ζωής εκτός από τη δική τους κι αυτή προσωρινά. Το τίμημα είναι βαρύ σε καταστροφές, δυστυχία και θανάτους, καθώς και σε ανακατατάξεις κοινωνικές, οικονομικές και γεωγραφικές.
Τα όσα ακούμε για εστίες πολέμου, που μπορούν να ελεγχθούν, είναι ψέματα. Κάθε πόλεμος είναι μεγάλος ή γίνεται μεγάλος. Πάει να πει, η φωτιά είναι φωτιά!
Η εκμετάλλευση χωρών και ανθρώπων για εξεύρεση πρώτων υλών, τα πυρηνικά και η χρήση τους, τα χημικά και όλα τα απόβλητα μας αφορούν όλους.
Συρία 2014. Ο πόλεμος μαίνεται και ήρθε δίπλα μας. Αν θα παραμείνει δίπλα μας και θα επεκταθεί εξαρτάται και από μας. Όχι από τις κυβερνήσεις μας, δυστυχώς.
Αρκάδι 2014. Η επιλογή και ο συμβολισμός του χώρου ήταν επιτυχημένος για το σκοπό της εκδήλωσης. Και ήταν επιτυχημένη και ελπιδοφόρα η εκδήλωση, ως προς τον όγκο της αλλά και τον σοβαρό προβληματισμό και την οργή του κόσμου.
Δεν είναι δυνατόν όμως να αποφύγει κανείς μερικούς συνειρμούς αλλά και παρατηρήσεις για το γεγονός.
Συνειρμός: Ο άνθρωπος έχει μεγάλο στομάχι, που όλα τα αλέθει. Ίσως στο μέλλον να αποδειχθεί το ίδιο ανθεκτικός με τα...σαλιγκάρια, τις κατσαρίδες και τα μικρόβια, όπως μαρτυρεί η επιγενετική.
Τσερνόμπιλ 1986 26 Απριλίου. Εισπράξαμε τότε τη δόση ραδιενέργειας που μας αναλογούσε. Τρομάξαμε. Αντιδράσαμε και καταλάβαμε πως ο κόσμος από δω και μπρος δεν θά 'ναι όπως πριν. Απειλούσαμε τους δυνατούς, πιστεύαμε ότι η ζωή άλλαξε και ο αγώνας θα πρέπει να είναι παντοτινός. Ομως...
Μεσόγειος 2014. Τα νερά και τα βάθη της δέχονται απόβλητα θανατηφόρα για τη θαλάσσια ζωή, δηλαδή τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων, που ζει ή θα ζήσει στα παράλιά της. Ήρθε η ώρα πάλι να οργιστούμε, να απειλήσουμε παρέα μ' αυτούς που γεννήθηκαν την εποχή του Τσερνόμπιλ... Στο μεταξύ διάστημα του χρόνου τί εκάμαμε, πώς ζήσαμε, πόσο νοιαστήκαμε, για να μη φτάσουμε ως εδώ; Θα φροντίσουμε άραγε να μη φτάσουμε αύριο δεν ξέρω ακόμα πού;...
Νεκρά ποτάμια, νεκρές θάλασσες, νεκροί άνθρωποι...
Παρατήρηση πρώτη: Η συμπεριφορά της κυβέρνησης-απόκρυψη, αδιαφορία, συνενοχή για ένα μείζονος σημασίας θέμα-μας επιτρέπει να υποθέσουμε, με βάση τα παραπάνω, πως στην καλύτερη περίπτωση κάποιο συμφέρον για τη χώρα κρύβει. Στην περίπτωση αυτή οφείλει, χωρίς δεύτερη συζήτηση, να μας αποκαλύψει ποιό είναι το συμφέρον μας αυτό. Τα περί κρατικών μυστικών να τα αφήσει. Πρέπει να γνωρίζουμε. Ποιά είναι τα παζάρια; Τί πήραμε για να δώσουμε τη ζωή μας και των παιδιών μας τη ζωή; Να ξέρουμε δηλαδή πόσο την εκτιμήσαν τη ζωή σε χρήμα! Τί υποχρέωσε τους κυβερνώντες και πώς τους δέσανε, ώστε να κρύψουν ένοχα το γεγονός, ενώ θάπρεπε να είναι πρώτοι μαζί μας στη διαμαρτυρία; Πού είναι οι βουλευτές και με πόσο σοβαρότερα προβλήματα ασχολούνται; Γιατί δεν ακούν το λαό που στενάζει και οργίζεται; Τί τους τυφλώνει και δεν βλέπουν την αγωνία και το δίκιο των ανθρώπων. Είναι δυνατόν να πιστεύουν πως ο κόσμος έχει πάντα άδικο;! Τί θλιβερές απαντήσεις είναι αυτές από τους εκπροσώπους της κυβέρνησης για τόσο σοβαρά θέματα, όπως αυτό της καταστροφής του περιβάλλοντος; Τόσο υποταγμένοι, τόσο ανεπαρκείς, τόσο ακατάλληλοι, τόσο μικροί λοιπόν;...
Είναι και κείνοι που, έξω απ' το θεσμικό τους ρόλο και για λόγους προεκλογικούς, θα ενώσουν τάχα τη φωνή τους με του κόσμου την κραυγή, ενώ ως τώρα εκάλυπταν κι εσύνδραμαν τους καταστροφείς. Τί να πεις;... Υποκρισίες καταστροφικές!...
Παρατήρηση δεύτερη: Όλα δείχνουν πως το Διεθνές Δίκαιο θεσπίστηκε όχι για να προστατεύει της μάνας γης και των λαών το δίκιο, μα για να παραβιάζονται οι νόμοι και οι αποφάσεις του-όπως γίνεται σ' όλα τα “δίκαια”-από τους δυνατούς κι έτσι κατά ένα περίεργο, παράλογο, τρελό τρόπο να νομιμοποιούνται πόλεμοι και εγκλήματα. Είναι τόσο αδύναμοι οι διεθνείς οργανισμοί όπως ο ΟΗΕ ή “διοικούνται” από τους κατασκευαστές των όπλων- όλων των όπλων; Τί άλλο να υποθέσει πια κανείς και κυρίως πώς ν' αντιδράσει;
“Να πάρουν τα-ήδη χρησιμοποιημένα-χημικά, τα πυρηνικά και να τα καταστρέψουν στις χώρες που τα παράγουν-μαύρο θάνατο-και τα ανταλλάσσουν με χρυσό!...” Αστεία πράγματα για αφελείς θα πεις. Δεν είναι πρόταση αυτή, δεν είναι λύση εφικτή.
Κάποτε, και θα ’ναι μεγάλη κατάκτηση αυτό, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι οι χαρακτηρισμοί “εγκληματίας πολέμου” ή “εγκληματίας κατά της ανθρωπότητας” αναφέρονται σε πρόσωπα υπαρκτά και βεβαίως δεν είναι μόνο αυτοί τους οποίους οι δήθεν μη εγκληματούντες, επιλεκτικά και προσεκτικά, χαρακτηρίζουν, κυνηγούν και προσπαθούν τάχα να τιμωρήσουν. Είναι και κείνοι που κατασκευάζουν τέρατα και τα πουλούν για την καταστροφή μας. Να σημειώσουμε εδώ πως “το τέρας κι ο δημιουργός-κατασκευαστής του είναι τα αντιτιθέμενα ημίσεα ενός και μόνο όντος”1 και ότι έχει “την ελπίδα ο δημιουργός πως τα τέρατα αυτά έχουν τόσο ατελή ζωή, ώστε αν τ' άφηνε θα ξαναγίνονταν νεκρή κι ακίνδυνη ύλη κι ο ίδιος θα μπορούσε να κοιμηθεί ήσυχος...”2 Όμως δεν είναι καθόλου έτσι. Ο θάνατος κι η συμφορά, όταν βγούν απ' τα εργαστήρια, δεν επιστρέφουν ποτέ σ' αυτά. Τα τέρατα του Φραγκεστάϊν δεν ελέγχονται, σ' άλλων κεφάλια πέφτουν στην αρχή και καταλήγουν στο δικό μας. Το θέμα είναι από τα εργαστήρια να μη βγουν. Απαίτηση λοιπόν πανανθρώπινη: να απαγορευτούν! Να συνέλθει ο άνθρωπος, να σταματήσει την παραγωγή τους.
Παρατήρηση τρίτη: Η Ευρώπη μας η τόσο προστατευτική κι αδέκαστη στις κρίσεις και τις αποφάσεις της αλλά και σφόδρα ευαίσθητη στου περιβάλλοντος την προστασία, που νοιάζεται τάχα για τους ανθρώπους της, πού είναι και πού χάθηκε; Ανάμεσα στους “οίκους”, τις αγορές και του χρήματος τη λάσπη βολοδέρνει. Έχει και κάτι επιτρόπους δα, που ασχολούνται με ιχθυοκαλλιέργειες και δεν τους απασχολεί η καταστροφή της φυσικής καλλιέργειας της θαλάσσιας ζωής. Γιατί σωπαίνει ένοχα;... Έ, και νάτανε παζάρια για οπλικά συστήματα (λέγε με θάνατο) ή οικονομικά του αέρα και των τοκογλύφων (άλλος θάνατος αυτός), να δεις συσκέψεις και κινητικότητα...
Μα τέλος πάντων, έτσι θέλει να πάει μπρος αυτό το δύστροπο, ακατέργαστο μόρφωμα της Ευρώπης; Πότε θα καταλάβουν πως ήδη έχουν καταταγεί στους περιβαλλοντικούς εγκληματίες, δηλαδή πέρα κι απ' τους κοινούς εγκληματίες;...
Παρατήρηση τέταρτη: Όλος ο κόσμος, που συγκινητικά, ομολογουμένως, συγκεντρώθηκε έξω και μέσα στο ιστορικό μοναστήρι, πρέπει να συνειδητοποιήσει πως η προστασία του περιβάλλοντος ούτε είναι ούτε σταματά μόνο στην απαγόρευση της απόρριψης χημικών ή άλλων αποβλήτων στη θάλασσα, όπου πλέει το νησί μας, αλλά πρέπει να συνεχίζεται και πάνω του, στα σπλάχνα του. Πόσοι από μας πολέμησαν κατά της χρήσης των δηλητηριωδών φυτοφαρμάκων, που καίνε τα σωθικά μας, των αποβλήτων βιομηχανιών και βιοτεχνιών, του ξεκοιλιάσματος των υψωμάτων, των βουνών, του βιασμού των κορυφογραμμών- για να ικανοποιήσουμε το βίτσιο της βίλας-του μπαζώματος και της εγκατάλειψης των ρεμάτων, της κακοποίησης των ακτών, ού μην αλλά και των βουνών, με πλήθος αυθαιρέτων, της αβίωτης ζωής των πόλεων, της ακατανόητης σπατάλης των ήδη φτωχών υδάτινων πόρων-λες και το νερό είναι ιδιοκτησία κάποιων-της δηλητηρίασης, ως ποιο βάθος(;), της γης και των νερών της, της φρίκης των σκουπιδιών και των χωματερών;
Πόσοι, από όσους συγκεντρωθήκαμε και με στεντόρεια τάχα φωνή διαμαρτυρηθήκαμε, σκεφτήκαμε συχνά το περιβάλλον και δεν το βιάσαμε για ιδιοτελείς, ανόητους, προσωπικούς σκοπούς;
Ας αλλάξουμε επί τέλους και ας σκεφθούμε. Να πάμε στο Αρκάδι-το όποιο “Αρκάδι μας”-στον Ψηλορείτη, ναι, και κει στο ιερό βουνό να αναλογιστούμε, να διαλογιστούμε, όχι σαν σε ταξίδι αναψυχής (εύκολα πράγματα, διασκεδαστικά αυτά δεν είναι), τί λάθος κάμαμε και τί πρέπει ν' αλλάξει. Και επειδή οι αποστάσεις δεν προσφέρονται σε όλους γι' αγώνες τέτοιους, ας βρούμε το “Αρκάδι” και τον “Ψηλορείτη” μέσα μας και κει να εξομολογηθούμε, έστω για μια φορά στη ζωή μας, μήπως και σώσουμε το σώμα μας και τη συνέχειά του...κι ύστερα την ψυχή μας.
1.Από το επίμετρο του Harold Bloom, στο βιβλίο της Μαίρης Σέλλεϋ, “Φραγκεστάιν” εκδ. ΕΣΤΙΑ 1993.
2.Aπό την εισαγωγή της Μαίρης Σέλλεϋ στην έκδοση του πιο πάνω βιβλίου το 1831.
* Ο Μανόλης Ευκλ. Χρονάκης είναι παιδίατρος
