Μια ακόμη οδυνηρή απώλεια στο ευρύτερο οικογενειακό μου περιβάλλον βύθισε σε θλίψη εμάς που απομείναμε.
Ενας από τους ιδιαίτερα αγαπημένους πρωτοξαδέλφους, ο Ραδάμανθυς Κονδυλάκης, έφυγε για την αιωνιότητα στις 15 Μαρτίου.
Μακριά από τη γενέθλια γη του την Εμπαρο που τη λάτρευε και την νοσταλγούσε ως την ύστατη ώρα. Τον σκέπασε η φιλόξενη γη της δεύτερης πατρίδας του της Δράμας, όπου υπηρετώντας τη στρατιωτική του θητεία, γνώρισε τη μοναδική γυναίκα της ζωής του την ακριβή του Ελλη και δημιούργησε μαζί της μια αξιοθαύμαστη, υποδειγματική οικογένεια.
Στη Δράμα, όπου εγκαταστάθηκε και έζησε 60 ολόκληρα χρόνια, το σπουδαίο επιχειρηματικό του πνεύμα τον οδήγησε σε μια λαμπρή εξελικτική πορεία. Διέπρεψε ως μεγαλοεπιχειρηματίας και διακρίθηκε για το σπάνιο ήθος του, τη μεγάλη επαγγελματική του ευσυνειδησία και τη βαθιά προσήλωση στις απαρασάλευτες ηθικές αρχές και αξίες.
Ο Ραδάμανθυς Κονδυλάκης κουβαλούσε ένα ηρωικό παρελθόν που σημάδεψε τα εφηβικά του χρόνια και η απίστευτη για το νεαρότατο της ηλικίας του περιπέτεια έχει γίνει αληθινό ανάγνωσμα στο βιβλίο μου “Μιγαδερά” αλλά και βραβευμένο πολύστιχο ποιητικό έργο στο βιβλίο μου “Αντίσταση”.
Μπολιασμένος ο Ραδάμανθυς από τα παιδικά του χρόνια με τις πατροπαράδοτες ιδέες του σογιού του για πανανθρώπινες αξίες, για λευτεριά και δίκιο, κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής και σε ηλικία μόνο δεκαπέντε χρονών οργανώθηκε στην ΕΠΟΝ και πήρε ενεργό μέλος στην Κρητική Αντίσταση.
Μαζί με τα συνομήλικα πρωτοξάδελφά του, τον δικηγόρο Γιάννη Πλαγιωτάκη, Μακρονησιώτη εξόριστο και τον αείμνηστο ποιητή τού ύμνου της Βιάννου Ευριπίδη Πλαγιωτάκη, έγιναν σύνδεσμοι των ανταρτών, ευρισκόμενοι πάντα σε στενή επαφή με τον πρωτοθείο τους Βασίλη Πλαγιωτάκη, πρωτοπαλίκαρου του αντάρτικου αγώνα κατά των Γερμανών.
Ομως η μεγάλη αντιστασιακή δραστηριότητα των παιδιών προδόθηκε στους Γερμανούς και συνελήφθησαν από την Γκεστάπο στις 6-8-1944 με την κατηγορία της συμμετοχής τους στην απαγωγή και εκτέλεση της γυναίκας γνωστού ντόπιου προδότη.
Ο Ραδάμανθυς μαζί με άλλους πατριώτες, ύστερα από απίστευτες ταλαιπωρίες στις φυλακές του Ηρακλείου, μεταφέρθηκε στις φυλακές Αγιάς - Χανίων, γνωστής τότε ως Βαστίλλης της Κρήτης, και κλείστηκε στο θάλαμο των μελλοθανάτων. Ηταν μόλις 17 χρονών αλλά έδειχνε δώδεκα από τις φοβερές κακουχίες.
Η τύχη του ωστόσο τον έφερε δίπλα στον ήρωα της Κρητικής Αντίστασης, τον μεγάλο Λασιθιώτη πατριώτη Ρούσο Κούνδουρο, δικηγόρο, με τον οποίο μοιραζόταν την μοναδική κουβέρτα που τους έδωσαν και το φριχτό ροβυθόζουμο.
Δεν άργησε η μοιραία μέρα που ο Γερμανός ανθυπασπιστής Ρόκος, ο επονομαζόμενος Αγγελος του θανάτου, μπήκε στο θάλαμο και διάβασε τα ονόματα των μελλοθανάτων που ευθύς αμέσως θα οδηγούνταν στο εκτελεστικό απόσπασμα. Ηταν οι Μπαρίτες Κονδυλάκης, Ψυλλάκης, Σταματάκης και Σηφάκης καθώς και ο Ρούσος Κούνδουρος και οι αδελφοί Παπά.
Ο αείμνηστος Ρούσος Κούνδουρος, που είχε ζήσει τις φριχτές ώρες της απομόνωσης, πολύ κοντά στο δυστυχισμένο παιδί, τον Ραδάμανθυ, το είχε πονέσει βαθιά. Η μεγάλη ψυχή του ηρωικού δικηγόρου και το φωτισμένο μυαλό του συνέλαβαν ένα παρακινδυνευμένο σχέδιο για τη σωτηρία του άτυχου μικρού. Μ’ ένα απίθανο σε σύλληψη τρόπο, κατόρθωσε να γλιτώσει το μελλοθάνατο αγόρι από την εκτέλεση. Η μετέπειτα ζωή του νεκραναστημένου Ραδάμανθυ, υπήρξε απερίγραπτα δύσκολη. Μεσοκατοχική φτώχεια, αγωνίες και ανασφάλεια, ώσπου βρέθηκε να υπηρετεί στρατιώτης στη Μακεδονία και η ζωή του, που τόσα πολλά του χρωστούσε τον αποζημίωσε θεαματικά. Τον αξιώσε, πέραν από την επαγγελματική και κοινωνική καταξίωση, να χαρεί μια υπέροχη οικογένεια. Την αφοσιωμένη γυναίκα του Ελλη, που τον λάτρευε σα Θεό και στάθηκε στο πλευρό του ακλόνητος βράχος ως την ύστερη ώρα. Τις κόρες του Χαρά και Αννα επίλεκτα και επώνυμα μέλη της κοινωνίας της Δράμας. Ολοι μαζί με τα εγγόνια και τους γαμπρούς, δεν έφυγαν στιγμή από το νοσοκομείο όπου άφησε την τελευταία πνοή του. Εκείνες τις πικρές ώρες ο Ραδάμανθυς με ξεκάθαρο νου, ταξίδευε στην αγαπημένη του Εμπαρο. Ανέβηκε στο Δέτη να προσκυνήσει την Παναγία, περιδιάβηκε τον Αη Γιώργη, το Εργοστάσιο, το Σταυρί, την Ανεβάλουσα, τον Κουδουνάτο. Κι ακριβώς μια μέρα πριν μετοικίσει στη γειτονιά των αγγέλων, απολάμβανε χαμογελαστός την πρωτοκόρη του Χαρά να του διαβάζει στίχους για την Εμπαρο και την Κρήτη. Εσβησε μέσα στην αγκαλιά των πολυαγαπημένων του με το άρωμα του λατρευτού τόπου στην άγια ψυχή του, το άρωμα των κρητικών βουνών και τη γεύση των κρητικών τραγουδιών.
Αναπαύσου εν ειρήνη αγαπημένε Ραδάμανθυ στη γη της Μακεδονίας που σε αγκάλιασε. Εμείς όλοι θα διατηρήσουμε για πάντα ζωντανή την αγία σου μνήμη.
Η Ελλη σου, η Χαρούλα, η Αννούλα, τα εγγόνια σου και οι γαμπροί σου, όλοι αυτοί που λάτρευες και σε λάτρευαν, θα κρατήσουν ιερό φυλαχτό τις πολύτιμες παρακαταθήκες που τους άφησες.
Ας απαλύνει ο Θεός τον πόνο που τους προκαλεί η έλλειψη παρουσίας σου, της απέραντης καλοσύνης σου, της στοργικής φροντίδας και έγνοιας σου για όλους, της αγάπης σου, που δεν είχε όρια.
Ελένη
Πλαγιωτάκη - Σαατσάκη

