Το κλειδί για την αντιμετώπιση του οικονομικού και κοινωνικού κόστους της χρήσης ουσιών αποτελεί η πρόληψη και η θεραπεία του φαινομένου. Αυτό είναι το εφετινό μήνυμα της ετήσιας έκθεσης της Διεθνούς Επιτροπής του ΟΗΕ για τον έλεγχο των ναρκωτικών (INCB), η οποία ανακοινώθηκε χθες σε όλο τον κόσμο, ενώ στην Ελλάδα παρουσιάσθηκε από το ΚΕΘΕΑ.

Κόστος και όφελος από τη θεραπεία

«Η διεθνής οικονομική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που εφαρμόζονται σε πολλές χώρες φέρνουν στο προσκήνιο και τη συζήτηση για το κόστος και το όφελος των πολιτικών ελέγχου των ναρκωτικών. Έτσι, η Διεθνής Επιτροπή για τον Έλεγχο των Ναρκωτικών στη φετινή ετήσια έκθεσή της επιχειρεί να αναλύσει το πολύπλευρο οικονομικό και κοινωνικό κόστος της χρήσης» ανέφερε στην αρχή της ομιλίας του ο πρόεδρος του Δ. Σ. του ΚΕΘΕΑ κ.Γεράσιμος Νοταράς.

Έρευνες όμως έχουν δείξει επανειλημμένα ότι η επένδυση στη θεραπεία είναι οικονομικά ανταποδοτική και κοστίζει λιγότερο στην πολιτεία από το να μην προσφέρει τέτοιου είδους υπηρεσίες, αφήνοντας τα άτομα να παραμείνουν στη χρήση ή στις φυλακές. Υπολογίζεται ότι για κάθε 1 δολάριο που ξοδεύεται σε προγράμματα θεραπείας και πρόληψης εξοικονομούνται μέχρι και 10 δολάρια.

Στην Ελλάδα, αντίστοιχη έρευνα για τις θεραπευτικές κοινότητες του ΚΕΘΕΑ έδειξε ότι για κάθε 1? που δίνεται για τη λειτουργία τους η εξοικονόμηση φτάνει μέχρι και τα 6,5 ?.

Η εξοικονόμηση αυτή προκύπτει από τη μείωση του κόστους των υπηρεσιών υγείας, δίωξης, απονομής της ποινικής δικαιοσύνης, σωφρονισμού, καθώς και των άλλων δαπανών που συνδέονται με τη ζωή των ατόμων στη χρήση.

Η ανατομία της χρήσης

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε ο ΟΗΕ η ηρωίνη, η κάνναβη και η κοκαΐνη είναι οι ουσίες κατάχρησης που αναφέρονται πιο συχνά από όσους εντάσσονται σε θεραπεία σε όλο τον κόσμο.

Από τους περίπου 4,5 εκατ. χρήστες ουσιών που χρειάζονται θεραπεία παγκοσμίως, μόνο 1 στους 6 είναι ενταγμένος σε κάποιο πρόγραμμα.

Στον τομέα της υγείας το κόστος της χρήσης συνδέεται με την αυξημένη χρήση υπηρεσιών σωματικής και ψυχικής υγείας από τους χρήστες. Εκτιμάται ότι από τα 14 εκατομμύρια ενδοφλέβιων χρηστών το 1,6 έχει μολυνθεί με HIV, 7,2 πάσχουν από ηπατίτιδα C και 1,2 από ηπατίτιδα Β. Ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο 211.000 θάνατοι συνδέονται με τα ναρκωτικά.

Σύσταση του ΟΗΕ

Ο ΟΗΕ συστήνει παράλληλα στις κυβερνήσεις να εξασφαλίζουν την επαρκή και σταθερή χρηματοδότηση των προγραμμάτων πρόληψης, θεραπείας και επανένταξης, ακόμα και σε περιόδους λιτότητας, προκειμένου να ενισχυθεί η κοινωνική συνοχή, να αντιμετωπιστεί η ζήτηση των ναρκωτικών και να μειωθεί το οικονομικό και κοινωνικό κόστος που συνδέεται με την εξάρτηση.

Η σύσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερα βαρύνουσα σημασία για τις χώρες που μαστίζονται από την οικονομική κρίση όπως η χώρα μας, καθώς «η χρήση ουσιών και η φτώχεια συνδέονται με πολλούς τρόπους» αναφέρεται στην έκθεση.

Στην Ελλάδα η επιδείνωση του προβλήματος στοιχειοθετείται από μία αλληλουχία εξελίξεων όπως η επιδημία του HIV/AIDS στον πληθυσμό των εξαρτημένων, η εμφάνιση νέων ουσιών, η αύξηση της προσέλευσης στα θεραπευτικά προγράμματα, τα αιτήματα των τοπικών κοινωνιών για νέες μονάδες κ.α.

Την ίδια στιγμή οι θεραπευτικές κοινότητες του ΚΕΘΕΑ, οι οποίες προσφέρουν δωρεάν υπηρεσίες απεξάρτησης και επανένταξης των χρηστών, αντιμετωπίζουν σημαντικές περικοπές στον προϋπολογισμό τους της τάξεως του 25% και σημαντικές ελλείψεις προσωπικού.

Την τελευταία μάλιστα τετραετία έχουν απομακρυνθεί από τις θεραπευτικές μονάδες 80 θεραπευτές με τα αιτήματα των χρηστών να έχουν αυξηθεί κατά 20%. Οι εκπρόσωποι του ΚΕΘΕΑ ζήτησαν την άμεση ολοκλήρωση του νέου εθνικού σχεδίου δράσης για τα ναρκωτικά και την εξασφάλιση των προϋποθέσεων υλοποίησής του σε επίπεδο πόρων και προσωπικού.

Η δράση του ΚΕΘΕΑ

Το ΚΕΘΕΑ με θεραπευτικές μονάδες σε 23 πόλεις και 18 σωφρονιστικά ιδρύματα στοχεύει στην ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της εξάρτησης και των προβλημάτων που τη συνοδεύουν αλλά και στην ισότιμη επανένταξη των ατόμων στην κοινωνία. Επίσης αποτελεί έναν από τους κύριους ελληνικούς φορείς πρόληψης και εκπαίδευσης επαγγελματιών, έρευνας και ενημέρωσης της κοινής γνώμης στον τομέα των εξαρτημένων.