
Η αυτοκρατορία των ηρώων… και των προδοτών…
Θερμοπύλες
480 π.Χ.
Εκείνο το βράδυ της τρίτης μέρας, την παραμονή της μάχης, ο Δερκυλίδας, γιος του Ατρέα και της Λαμπιδούς, ετών είκοσι ένα, ακόνιζε το ξίφος του ήσυχα και σταθερά, με την σκληρή πέτρα που του ‘χαν δώσει.
Κάποια στιγμή σήκωσε τα μάτια του προς την μεγάλη κοιλάδα έξω απ’ το στενό. Ούτε αυτός μα ούτε και κανείς άλλος μπορούσε να μετρήσει τους Πέρσες και να δώσει άξιο αριθμό. Τσικνισμένος αέρας από εκατοντάδες σφαχτά έφτανε ζωηρός, χορτάτος, κατά κει. Χιλιάδες φωτιές, με καπνούς που προσπαθούσανε να γράψουν τα μελλούμενα στον σκοτεινό ουρανό, σηκώνονταν και χανόταν μέσα του. Αμέτρητες σκηνές, στημένες οροσειρά με φωτιές, οι πιο πολλές μοιάζαν με φαναράκια στο μεσονύχτι. Κοιτώντας τους ο νέος, ένα σκοτάδι του κάτω κόσμου έσπρωξε γερά τον νου του για να περάσει την ψυχή του. Δεν το άφησε. Πήγε να σκεφτεί μα δεν σκέφτηκε. Γύρισε και κοίταξε προς την σκηνή του μεγάλου βασιλιά. Ο Λεωνίδας ήταν όρθιος, προσηλωμένος, κοιτούσε κι αυτός κατά το μέρος των Περσών.
Ο Δερκυλίδας γονατισμένος, σήκωσε το σπαθί του και το ακούμπησε στο γυμνό στήθος του πιέζοντας το ελαφρά. Η ακονισμένη μύτη άρχισε να του τρυπά σιγά-σιγά το δέρμα. Κοίταξε γύρω του μήπως τον κοιτάει κανείς. Τράβηξε το ξίφος και το άφησε με την μύτη στο έδαφος. Σήκωσε λίγο χώμα και το ακούμπησε στην πληγή. Το χώμα ανακατεύτηκε με το αίμα. Πήρε λίγο και το έτριψε αργά κοιτάζοντας το, ανάμεσα στον δείκτη και τον αντίχειρα.
«Κανείς σ’ αυτή την γη που πατάμε!» είπε, «Κανείς!».
Αρκάδι
9 Νοεμβρίου 1866
Το μεσημέρι αργά, έριξε μια ματιά στις αποθήκες με τα τρόφιμα, τα μπαρούτια και τα γυναικόπαιδα. Βγήκε στην αυλή. Εκεί ήταν δυο βαρέλια με νερό. Είχε στις αποθήκες, μα ντράπηκε να πιει, ήταν για τους αδύναμους.
Όπως σήκωσε το κεφάλι του να πιει μια γουλιά απ’ την κουτάλα, πρόσεξε δυο σύννεφα που περπατούσαν λεύτερα στον ουρανό. Τα κοίταξε λίγο, τ’ άφησε.
Ήξερε, το ‘βλεπε. Ετούτοι ήταν καμιά δεκαπενταριά χιλιάδες λυσσασμένοι με το μοναστήρι και οι αγάδες τους πιότερο, καιρό τώρα. Αφού δεν τα κατάφεραν χτες, το πρωί φέραν το μεγάλο κανόνι απ’ το Ρέθεμνος. Μέσα, μαζί με τα τρόφιμα και τα πυρομαχικά, οι καλόγεροι κρατούσαν πάνω από εννιακόσιες ψυχές. Ικανοί για πόλεμο οι διακόσιοι πενήντα, κάμαν ό,τι μπόρεσαν. Μα το ‘ξερε. Από στιγμή σε στιγμή θα γινόταν. Έριξε το υπόλοιπο νερό της κουτάλας στο χώμα, το κοίταξε που λίμνασε και τράβηξε κατά την πόρτα της μεγάλης αποθήκης. Την ώρα που την ακούμπησε με το χέρι του, διαλύθηκε ο κόσμος. Κρότος βαρύς, που σήκωσε τα δέντρα στον αέρα, ακούστηκε. Το δυτικό τοίχος του μοναστηριού είχε πέσει. Σε λίγο θα άρχιζε η επίθεση.
Πέρασε την βαριά ξύλινη πόρτα και κατέβασε το σιδερένιο μάνταλο πίσω της. Δρασκέλισε τα σκαλοπάτια. Ήξερε τι θα δει. Βλέμματα σπίθες, των γυναικών, των γερόντων ακόμα και των παιδιών, μαχαίρια μέσα του. Τον κοίταξαν γυρεύοντας ένα φευγιό, μια ελπίδα, μια διέξοδο. Αγρίεψε επίτηδες το μάτι του και κοίταξε γρήγορα κάτω για να παρασύρει τα βλέμματά τους στο χώμα. Μια στιγμιαία σιωπή προς το τίποτα. Τα παιδιά στην εικόνα του, λες από ένστιχτο, άρχισαν να κλαίνε. Μια γυναίκα έσυρε ένα ουρλιαχτό κι οι γέροι όρθιοι, αμίλητοι, κράτησαν τα μαυρομάνικα, όσοι είχαν, χωρίς να τα βγάλουν απ’ τα θηκάρια τους. Οι νέες γυναίκες γονάτισαν, άρπαξαν τα παιδιά που κλαίγαν και τ’ αγκάλιασαν σφιχτά σαν να ήταν η τελευταία φορά. Σε μερικές τα μαλλιά τους λυθήκαν και πέσαν στην γη. Εκείνος στάθηκε σιωπηλά απέναντί τους. Δυο-τρία ξύλα καρφωμένα στην πίσσα καίγαν στην φωτιά και δίναν λίγο φως. Πήρε κυκλικά γύρω του. Ένα βαρέλι με μπαρούτι ανοιχτό και το καπάκι ριγμένο στο έδαφος, τ’ άλλα, καμιά δεκαριά, κλειστά. Εκείνη την ώρα άρχισαν με λύσσα οι σπαθιές, οι χτύποι και τα σπρωξίματα πάνω στην ξύλινη πόρτα. Τα αγρίμια πολεμούσαν να μπουν. Βλαστημιές, βραχνές φωνές, ουρλιαχτά ανακατεμένα με κραυγές και ρόγχους θανάτου ακούγονταν απ’ την αυλή του μοναστηριού. Οι γυναίκες και τα παιδιά δυνάμωσαν τις φωνές τους για να κρεμαστούν, να πιαστούν από δαύτες και να σωθούν. Οι γέροι τράβηξαν τα μαυρομάνικα. Ένα δυνατό «κρακ» ακούστηκε και ο χτύπος της πόρτας που έπεσε κάτω. Δυνατές τρεχάλες στις πέτρινες σκάλες και σπαθιά που χτυπούσαν άτσαλα στους τοίχους σαν να ακονίζονταν. Μια βρώμα, μια ιδρωτίλα ανακατεμένη με αίμα και οργή έφτασε πρώτα στα ρουθούνια των γυναικών.
Εκείνος, τους ξανακοίταξε όλους. Τρόμος στα μάτια τους. Ξαφνικά οι μεγάλοι σταμάτησαν τις φωνές, το ίδιο και τα παιδιά, έσφιξαν ο ένας τον άλλο. Ήξεραν, γνώριζαν… Το είχαν συμφωνήσει πρωτύτερα. Στο «ταξίδι» τους θα ‘παιρναν όσους περισσότερους μπορούσαν απ’ τον συφερτό.
Άρπαξε έναν πυρσό απ’ τον τοίχο και περίμενε να φανούν τα πρώτα κεφάλια απ’ το μπουλούκι. Φάνηκαν.
«Θεέ μου συγχώρα με», είπε, και πέταξε την φωτιά στο ανοιχτό βαρέλι με το μπαρούτι.
Κόλπος Μαλίων,
10 Ιουνίου 1942
Το υποβρύχιο «Τρίτων», ερχόμενο απ’ την Μέση Ανατολή, είχε αράξει στα βαθιά νερά του Κρητικού Πελάγους περιμένοντας την κατάλληλη ώρα. Μέσα του κρατούσε το πλήρωμα, τον κυβερνήτη Επαμεινώντα Κοντογιάννη και έξι κομάντος της SAS, πέντε ξένους κι έναν Κρητικό ανθυπολοχαγό του Ελληνικού Στρατού, τον Κωστή Πετράκη.
Ο κυβερνήτης που ήταν εκεί μαζί τους, στον βυθό του πολέμου, τους παρατηρούσε διακριτικά, σιωπηλά. Ήξερε ότι σ’ αυτήν την τρέλα, ο καθένας άνδρας απ’ το πλήρωμα του, μέχρι ετούτους εδώ, είχε το πόστο του. Όλοι έτοιμοι για το ανακάτεμα της ζωής και του θανάτου σ’ ένα πιάτο. Μα, αυτοί οι έξι, δεν είχαν χερούλι να πιαστούν, έναν στρατό, μια φάλαγγα, ένα τάγμα, ένα κανόνι να τους στηρίξει σ’ αυτό που στόχευαν. Σε λίγο θα βγαίναν μόνοι στο σκοτάδι, σ’ ένα σύμπαν σιδερένιο, άγνωστο κι επικίνδυνο, για να δώσουν μια μάχη που ίσως ήταν και η τελευταία τους.
Την αποστολή την ήξερε. Έπρεπε να ανατινάξουν στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου με κάθε τρόπο, αεροπλάνα, αποθήκες με πυρομαχικά, καύσιμα και οτιδήποτε είχε σχέση με τον ανεφοδιασμό του Γερμανικού Άξονα στην ευρύτερη περιοχή. Οι σύμμαχοι, σχεδόν συγχρόνως, θα βομβάρδιζαν το αεροδρόμιο παίρνοντας την ευθύνη του σαμποτάζ για να αποφευχθούν τα αντίποινα στον Κρητικό λαό. Όλοι στο υποβρύχιο ξέραν ότι εκείνη την νύχτα θα αποβίβαζαν τους κομάντος στην θάλασσα της Κρήτης κι αυτοί αργότερα, θα δρούσαν. Απ’ αυτούς, οι πέντε ξένοι ήταν πιο ομιλητικοί μα ο Έλληνας αξιωματικός ήταν ευγενικός κι αμίλητος, λες και κάτι τον τυραννούσε.
Βαθύ απόγευμα κι άρχιζε αργόσυρτα η νύχτα. Ο ήλιος έπεφτε μα δεν είχε νυχτώσει. Το υποβρύχιο ανέβηκε λίγο κάτω απ’ την επιφάνεια του νερού για παρατήρηση με το τηλεσκόπιο. Όλοι ένιωσαν την ανάβαση. Κάποια στιγμή, ο κυβερνήτης είδε τον Κρητικό, νεαρό ανθυπολοχαγό να τον πλησιάζει. Στάθηκε μπροστά σε κείνον και το τηλεσκόπιο που κρατούσε.
-Καπετάνιε, νύχτωσε; τον ρώτησε με βαριά και σοβαρή φωνή.
-Όχι, θέλει ακόμα, του απάντησε εκείνος.
-Άσε με να δω λίγο την Κρήτη, καιρό έχω να την δω….. του ξανάπε.
Τραβήχτηκε πλάγια και πέρασε στα χέρια του νεαρού άνδρα το τηλεσκόπιο. Όσο εκείνος το κρατούσε και παρατηρούσε στρίβοντάς το αργά αριστερά-δεξιά, ο κυβερνήτης είδε ότι η Κρήτη δεν ήταν απέναντί τους μα σαν να ‘χε περπατήσει κι είχε έρθει δίπλα τους. Λες κι ο ανθυπολοχαγός είχε απλώσει το χέρι του, την έσυρε κοντά στο υποβρύχιο και χάιδεψε λίγο τα βράχια, το χώμα, τα δέντρα και τα βουνά. Την κοιτούσε με δύναμη κι ένα βαθύ παράπονο για κείνα που χάθηκαν. Ο νέος έμοιαζε σαν μικρό παιδί που βαστούσε την μάνα του απ’ το μανίκι και της ζητούσε να του δώσει την ευχή της. Σε μια στιγμή, για δυο δευτερόλεπτα, ακούμπησε το κούτελο στο τηλεσκόπιο σαν να προσευχόταν, μα τραβήχτηκε για να μην φανεί. Περπάτησε σκυφτός στο βάθος του υποβρυχίου προς τις στενές κουκέτες.
Αργά το βράδυ το «Τρίτων» βρισκόταν τέσσερα-πέντε μίλια μακριά απ’ την ακτή των Μαλίων. Ο καπετάνιος στάθηκε από πάνω τους και τους είπε: «Ήρθε η ώρα της αποβίβασης».
Σηκώθηκαν ήσυχα, βάλαν τις χοντρές στολές τους, ζώστηκαν τα όπλα, έριξαν τρεις βάρκες στην θάλασσα, η μια με εκρηκτικά και στάθηκαν από πάνω τους όπως εκείνες έπλεαν. Μέσα στο σκοτάδι κοίταξαν προς την Κρήτη. Η ώρα ήταν βαριά για όλους μα για τον Κρητικό ανθυπολοχαγό, βαρύτερη. Ο κυβερνήτης το ‘χε σκεφτεί πιότερο, είχε δει την αγωνία του και τον πλησίασε.
-Κωστή, αυτό που πάτε να κάμετε είναι επικίνδυνο και σπουδαίο πράγμα, του είπε. Για τ’ άλλο, που θαρρώ ότι σε τρώει, να μην ανησυχείς. Οι σύμμαχοι, την ώρα των εκρήξεων, θα βομβαρδίσουν το αεροδρόμιο να μην φανούν οι Κρητικοί και να μην κάνουν αντίποινα στον λαό οι Γερμανοί.
Ο ανθυπολοχαγός στεκόταν ακίνητος κι ευθυτενής μα δεν τον κοίταξε.
-Για το πρώτο που λες, το «επικίνδυνο», το ξέρω μα δεν με νοιάζει, για την Ελλάδα όλα, του απάντησε με ένταση. Μα για το δεύτερο δεν ξέρω, δεν το ξέρω, πανάθεμά τους! Έκαμε ένα σάλτο και πήδηξε μέσα στην βάρκα.
Χανιά 1943
Ο Γιωργής σήκωνε την τσάπα και την κατέβαζε με δύναμη στο μαλακό χώμα. Η μέρα του είχε πάει καλά. Μεσημέριαζε και το πρωί που είχε πιαστεί απ’ το μεσημέρι και κείνο με την σειρά του προσπαθούσε να αρπαχτεί απ’ τ’ απόγευμα, του έδινε το αίσθημα μιας ήρεμης συνέχειας. Προσπαθούσε να κάμει τα αυλάκια βαθιά γιατί το νερό μαζευόταν καλύτερα και καταλάγιαζε πιο εύκολα μέσα τους. Όλο τούτο το φύτεμα, το πότισμα, το μεγάλωμα, κι ο καρπός είχαν μια διαδικασία ειρηνική, ανθρώπινη.
Κάποια στιγμή, στο βάθος τ’ ουρανού και στην αρχή του χωραφιού, είδε μια φιγούρα να τρέχει αλαφιασμένη. Ανάσα δεν έπαιρνε, ήταν η γυναίκα του η Μαριώ.
-Γιωργή…. Παναγία μου…. Γιωργή, τρέχα… Εκείνος πέταξε την τσάπα κι έτρεξε κοντά της.
-Ήντα συμβαίνει γυναίκα, της είπε.
-Το παιδί, τον Μανώλη, τον εσυλλάβανε οι Γερμανοί μαζί με τσ’ άλλους. Έπαιζε στην πλατεία του χωριού όταν μπήκανε. Λένε ότι θα τους εχτελέσουνε όλους γιατί οι αντάρτες που τους χτυπήσανε ήταν απ’ το χωριό μας. Δώδεκα χρονώ κοπέλι κι οι διαόλοι ετούτοι, αγριεμένοι. Θα μας τον εχτελέσουνε Γιωργή, θα μας τον εχτελέσουνε….
Εκείνος την κοίταξε, ακούμπησε τον ώμο της και παίρνοντας δύναμη με μια σπρωξιά σαν ώθηση, άρχισε να τρέχει.
Στη μια γωνιά ήταν μαζεμένοι οι χωριανοί και το παιδί στην μέση. Στην άλλη, οι Γερμανοί ζωσμένοι με τα αυτόματα, σιδερένιοι, ακίνητοι. Σταμάτησε λαχανιασμένος, άφοβα, μπροστά τους και κοίταξε αν το παιδί έστεκε καλά στα πόδια του. Πήρε μια ανάσα, σήκωσε το χέρι και μισοάγριεμένος, απευθύνθηκε στον διερμηνέα δείχνοντας τον δωδεκάχρονο γιο του:
-Το κοπέλι είναι δώδεκα χρονώ και δεν έχει καμιά δουλειά με αντάρτες κι επιθέσεις.
Εκείνος τον κοίταξε, γύρισε στον Γερμανό αξιωματικό και κάτι του είπε. Αυτός του απάντησε σε μια γλώσσα κακοτράχαλη που την έκανε πιο άγρια. Ο διερμηνέας ξαναγύρισε στον Γιωργή μα είχε σφιχτό βλέμμα.
-Δεν διώχνει κανέναν, του είπε. Θα τελειώσει με αυτό το χωριό των ανταρτών, σήμερα. Αν θέλεις να φύγει το παιδί, θα πρέπει να μείνεις εσύ.
-Τι θα κάνει μ’ αυτούς που θα κρατήσει; τον ρώτησε εκείνος.
Ο διερμηνέας έσκυψε το κεφάλι χωρίς να πει τίποτα. Ο Γιωργής κατάλαβε.
-Εντάξει, του ‘πε κοφτά και γρήγορα χωρίς δεύτερη σκέψη. Θα αλλάξω με το κοπέλι, άστο να φύγει.
Πλησίασε το παιδί του, το αγκάλιασε, το έσφιξε και το φίλησε στο κεφάλι. Εκείνο, τον κοίταξε με ορθάνοιχτα μάτια. Τα καταλάβαινε όλα, διαισθανόταν το κακό όπως τα παιδιά το καταλαβαίνουν με τον τρόπο τους. Για μια στιγμή θέλησε, κρυφά απ’ όλους, να πάρει τον πατέρα του από κει και να περπατήσουν ήσυχα προς το σπίτι.
-Μανώλη, τον πρόσταξε ήσυχα, τώρα πρέπει να φύγεις, να πας στην μάνα και τις αδερφές σου.
-Πάμε μπαμπά, πάμε μαζί, του απάντησε εκείνο, με μια μιλιά που δεν σήκωνε αντίρρηση μα που δεν μπορούσε να ορίσει τίποτα. Ο Γιωργής τον κοίταξε και γονάτισε μπρος του. Έπρεπε να δώσει γραμμή αυστηρή και τρυφερή μαζί, να ανατρέψει, να διατάξει ετούτο το συναίσθημα και η ώρα ήταν πολύ δύσκολη.
-Όχι, του είπε κι η φωνή του δεν είχε τρέμουλο, δεν έπρεπε να κρύβει φόβους κι αμφιβολίες. Έπρεπε να μπει μοχλός και να σηκώσει ετούτο το βάρος. Δεν υπάρχει χρόνος, θα φύγεις κι αν δεν έρθω να προσέξεις την μάνα σου και τις αδερφές σου, εσύ ‘σαι τώρα ο άντρας του σπιτιού. Το παιδί τον αγκάλιασε όσο πιο σφιχτά μπορούσε και κλαίγοντας χάθηκε στον κόρφο του. Δάκρυσε κι εκείνος μα σηκώθηκε απότομα για να το κρύψει.
-Φύγε τώρα! Το παιδί στεκόταν ακίνητο βλέποντάς τον, μα δεν κούνησε. Ο Γιωργής τον έπιασε άγαρμπα απ’ το σβέρκο και τον γύρισε προς τον δρόμο του σπιτιού. Έσκυψε, τον φίλησε δυνατά στο κεφάλι και τον έσπρωξε όσο πιο μαλακά μπορούσε.
-Φύγε και μην κοιτάς πίσω σου, σου μιλώ εγώ ο πατέρας σου! Εκείνο, χωρίς να κοιτάξει, άρχισε να τρέχει προς τον δρόμο του σπιτιού. Γύρισε προς τους Γερμανούς και τον διερμηνέα.
-Εδώ είμαι, του είπε, πάμε να δούμε….
Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
17 Νοέμβρη 1973 2:45 π.μ.
«Έξι μέτρα μήκος επί τέσσερα πλάτος βγάζουν το εμβαδόν, κι αν βάλουμε και το ύψος βρίσκουμε τον όγκο».
Ετούτα σκεφτόταν ο φοιτητής του τρίτου έτους της Αρχιτεκτονικής, Αριστομένης Σεφεριάδης για του γαλλικού τύπου τανκ, που στεκόταν ακίνητο μπροστά στην πύλη του Πολυτεχνείου, πέντε μέτρα απόσταση από εκείνον, τα σιδερένια κάγκελα και τρία μέτρα κάτω απ’ τα πόδια του.
Το άρμα μούγκριζε σαν θεριό που βρυχάται. Φυσούσε και ξεφυσούσε από ώρα, φωνάζοντας, προειδοποιώντας για τις προθέσεις του. Από τούτο το μουγκρητό, η δεξιά κολώνα, που πάνω της βρισκόταν εκείνος, έτρεμε σαν σώμα που ριγά απ’ τον πυρετό. Ανεβασμένος στην κορυφή της ακίνητος, κρατιόταν γερά από το κοντάρι της δεξιάς σημαίας που ανέμιζε και τον χάιδευε στο πρόσωπο. Εύκολος στόχος, ευάλωτος κι ανίκητος μαζί.
Κάποια στιγμή γύρισε και κοίταξε την κοπέλα που ήταν κι αυτή ανεβασμένη στην κορυφή της αριστερής κολώνας και κρατιόταν απ’ το κοντάρι της άλλης σημαίας. Ξαναγύρισε και κοίταξε το τανκ μέσα στην σιωπή του θορύβου του. Έτσι, σχεδόν τετράγωνο που ήταν, του θύμισε παριανό σπίτι την ώρα καλοκαιρινής ανάπαυλας. «Όχι», ξανάπε μέσα του, «τηνιακός μεγάλος περιστεριώνας, μου ‘ρχεται». Μα μετά από λίγο καταλάγιασε την σκέψη του, την προσγείωσε. «Κάνεις λάθος φίλε μου», είπε στον εαυτό του, «μ’ αυτόν τον τρούλο πάνω του, μοιάζει με σαντορινιά εκκλησία το ξημέρωμα. Μόνο το κανόνι μου ‘ρχεται παράταιρο. Κι εκείνο το μονότονο χακί, πως να το στήσεις; Αν βάφαμε τις ερπύστριες βαθύ μπλε, σαν περίφραξη σε προαύλιο, τον μεγάλο θάλαμο ένα φωτεινό άσπρο και το καπάκι ένα γαλάζιο τ’ ουρανού, θα ‘βγαινε η ομοιότητα. Μόνο το κανόνι. Το κανόνι, τι θα το κάναμε; Κοίταξε σκεπτικός την θυρίδα του οδηγού. Φαινόταν λίγο το πρόσωπό του που κινιόταν αριστερά-δεξιά. «Ο σταυρός», σκέφτηκε χαμογελώντας σαν να βρήκε την λύση, «το κανόνι είναι ο σταυρός. Μόνο που θα ‘θελε ζεύλωμα για να του δώσεις σχήμα. Κι ότι περίσσευε, κοντάρι της σημαίας που κυματίζει. Μόνο το βάρος του τανκ. Πανάθεμα το βάρος του. Η σημαία είναι αέρινη, ανάλαφρη, ένα με τον άνεμο και το κύμα κι άλλες φορές, με την γαλήνη. Στέκεται, πετά, περπατά στα σύννεφα, την καταιγίδα, τον ήλιο, το σκοτάδι, την ξαστεριά, χωρίς να’ χει κανέναν ανάγκη. Ετούτο το άρμα είναι βαρύ, φοβερίζει ακίνητο, δεν κουνά και χωρίς οδηγό είναι ένα τσουβάλι σίδερα».
«Αδέλφια μας στρατιώτες, αδέλφια μας στρατιώτες», ακούστηκε μια φωνή στα όρια της απελπισίας απ’ τα μεγάφωνα, που διέκοψε την σκέψη του, «δεν είναι δυνατόν να σηκώσετε όπλο να σκοτώσετε τα αδέλφια σας». Ο Αριστομένης, ασυναίσθητα σήκωσε το χέρι και κοίταξε το ρολόι του: 2:55π.μ.
«Κι εγώ τώρα», ακούστηκε να λέει η φωνή με πιότερη αγωνία, «θα πω τον ύμνο, τον εθνικό μας ύμνο. Σε γνωρίζω από την κόψη του σπαθιού την τρομερή. Σε γνωρίζω από την όψη….».
Η αναμμένη μηχανή του τανκ συνέχιζε να μουγκρίζει σαν φωνή κι ανάσα δράκου που ετοιμάζεται. Ένα συνονθύλευμα ήχου των μεγαφώνων, μουγκρητών φωνών και φωτός μέσα κι έξω απ’ τον χώρο κορυφώνονταν, έφτανε στ’ αυτιά του φοιτητή και μπέρδευε τις αισθήσεις και τα συναισθήματά του. Εκκλησιές, τρούλοι, τανκς, σημαίες, ήλιοι και σταυροί γίναν ένα. Από κει ψηλά κατέβασε το κεφάλι και κοίταξε την θυρίδα του οδηγού. Εκείνος είχε καρφώσει το βλέμμα πάνω του. Τον κοίταξε, ήταν κι αυτός τόσο νέος. Για ένα λεπτό που είχε χαθεί ο χρόνος, του φάνηκε τόσο ίδιος, σαν να κοιτούσε τον εαυτό του στον καθρέπτη. Σαν να ‘ταν δυο παιδιά που παίζαν ένα παιχνίδι σε μια αλάνα. Μόνο που ο νέος μέσα στο άρμα, του έμοιαζε κλεισμένος , φυλακισμένος, ενώ αυτός, ψηλά στην κολώνα του Πολυτεχνείου, θύμιζε γλάρο που πετούσε πάνω από μια εκκλησιά.
Ασυναίσθητα έσκυψε κι είδε πάλι το ρολόι του: 2:58. Ξανακοίταξε στην θυρίδα τον οδηγό. Είδε ότι κουνούσε το κεφάλι, τα χέρια και ανοιγόκλεινε το στόμα του λέγοντας του κάτι…
Τον κοίταξε όσο πιο καλά μπορούσε.
Φύγε… του φώναζε εκείνος με γουρλωμένα μάτια, κατέβα τώρα…. Θα μπω…. Ο φοιτητής κατάλαβε… Τον κοίταξε καλά και κούνησε το κεφάλι του αριστερά δεξιά, αρνούμενος. Ο οδηγός έσκυψε, άναψε τον δυνατό προβολέα του τανκ και όρμησε στην πύλη…
Μέσα στο σκοτάδι που ήταν φωτισμένο μ’ αυτόν τον προβολέα, ένα συναίσθημα τύλιξε τον Αριστομένη. Εκείνο του γλάρου που πετά πάνω στον αιγαιοπελαγίτικο ουρανό. Αγκάλιασε σφιχτά την σημαία που έπεφτε μαζί του. Άνοιξε τα χέρια του και πέταξαν μαζί….
2014
Κάποτε γνώρισα έναν ήρωα, έναν αληθινό ήρωα, όχι απ’ αυτούς τους γιαλαντζί Έλληνες. Τον γνώρισα μικρός. Μετά, είκοσι δυο χρονών, πήγα και τον βρήκα στον Λέντα. Είχα χάσει τα λόγια μου, κρατούσα μέσα μου ένα δάφνινο στεφάνι για να τον στεφανώσω. Το ακούμπησα σε μια καρέκλα γιατί με βάραινε. Το έπιασε, το πέταξε κάτω κι έσυρε την καρέκλα να κάτσω. Μου ‘βαλε ένα ποτήρι κόκκινο κρασί και με ρώτησε για τις σπουδές μου. Δεν είπε τίποτα για τον ίδιο, απ’ αυτά που γύρευα ν’ ακούσω. Πονάει να γνωρίζεις έναν ήρωα. Ούτε ξέρεις τι να κάνεις. Μετράς το μπόι σου, φουσκώνεις, ξεφουσκώνεις το στήθος σου να δείξεις άξιος, άγριος, ζηλευτός, ανίκητος, ακαταμάχητος. Να δείξεις ότι είσαι ίδιος με κείνον κι ότι η ύπαρξή σου τιμά κάθε σπιθαμή αέρα που αναπνέεις μα, πέφτεις συνεχώς έξω. Οι ήρωες δεν γνωρίζουν απ’ αυτά τα «δήθεν», δεν τα ξέρουν γιατί ζουν μέσα στην ταπεινή και σιωπηλή αλήθεια τους. Ετούτο το ‘μαθα μεγάλος πια. Τώρα, ούτε που ξέρω, ούτε μπορώ να τους μιμηθώ. Σιωπώ. Μα και τούτη η σιωπή που βλέπεις από αδυναμία είναι κι όχι από δύναμη.
Τέλος, θέλω πρώτα να σου πω αναγνώστη, ότι όλα τα παραπάνω γεγονότα συνέβησαν κι είναι πέρα για πέρα αληθινά, όπως και κάποιοι από τους χαρακτήρες. Οι λεπτομέρειες των ιστοριών όμως, ανήκουν στα όνειρα και την φαντασία μου. Μετά, θέλω να σου ζητήσω συγνώμη μα δεν σε κορόιδεψα με τον τίτλο αυτού του άρθρου. Ξεκίνησα να μιλώ για ήρωες και μετά είχα σκοπό να σου αραδιάσω προδότες, μα τελικά δεν μπόρεσα. Κατάλαβα ότι ούτε μια σταγόνα μελάνι, μια τελεία, ένα κόμμα, δεν θέλω να διαθέσω γι’ αυτά τα μιάσματα. Τους θέλω θαμμένους πίσω από λέξεις κι έννοιες. Πλακωμένους κάτω απ’ τις μαύρες κουκούλες της Ιστορίας, που φόρεσαν. Καμιά επιφάνεια, καμιά αναφορά και κανείς αέρας δεν τους αξίζει. Άστους να υπάρχουν πνιγμένοι στο αίμα και σκεπασμένοι βαριά από τα άγια σώματα των απλών ανθρώπων και των ηρώων που πρόδωσαν. Ξέρω ότι ετούτοι υπάρχουν σε όλες τις εποχές και σ’ όλα τα μέρη κι ο απλός άνθρωπος καλείται να τους αποκαλύψει.
Αν ρωτήσεις εμένα να σου πω, θα ήμουν σίγουρος, κάθετος, αυστηρός και θα μιλούσα για προδοσία, από εκείνους που συνειδητά ή ασυνείδητα θα προσπαθούσαν να κάνουν την ψυχή, την περηφάνια και τις αξίες ενός λαού, υλικό που πωλείται χύμα, τσουβαλιασμένο σε τοπικά ή διεθνή μπακάλικα πολυτελείας. Εκείνη την ώρα της πώλησης, χρειάζονται οι ήρωες, μικροί ή μεγάλοι, ως αμετακίνητες σταθερές ενός διαταραγμένου και τρεμάμενου συνόλου, για να πουν και να διδάξουν αυτήν την μικρή λέξη των τριών γραμμάτων που είναι άρρηκτα δεμένη με αυτόν τον αρχαίο λαό του φωτός. Εκείνο το απλό, απέριττο και μοναδικό «Όχι».

