Μια γλυκόπικρη ταινία με χωρισμένους, προκύπτει πολύ πιο συγκινητική από ένα ασυνάρτητο ρομαντικό παραμύθι για την αιώνια αγάπη.

ΔΙΚΟΣ ΤΗΣ

HER

Σκην.: Σπάικ Τζόουνζ

Πρωτ.: Χοακίν Φίνιξ, Σκάρλετ Γιοχάνσον (φωνή), Έιμι Άνταμς, Ρούνι Μάρα, Κρις Πρατ

Σε λίγα χρόνια από τώρα, ο Θίοντορ είναι ένας μοναχικός συγγραφέας, που εργάζεται ως συντάκτης επιστολών ανθρώπων προς αγαπημένα τους πρόσωπα, ενώ ο ίδιος έχει χωρίσει με τη μακροχρόνια αγαπημένη του σύντροφο, αλλά αποφεύγει να υπογράψει το διαζύγιο. Μια μέρα, αγοράζει κι εγκαθιστά στον υπολογιστή του ένα λειτουργικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, για το οποίο επιλέγει γυναικεία φωνή, και με το οποίο σύντομα ερωτεύονται.

Η τέταρτη μεγάλου μήκους ταινία του σκηνοθέτη, είναι μια μελαγχολική κομεντί για την αποξένωση του ανθρώπου στην τεχνολογική εποχή (συγνώμη αν ακούγεται σαν θέμα του μαθήματος της έκθεσης στις πανελλήνιες εξετάσεις), υποψήφια για 5 Όσκαρ. Όμορφη, ευαίσθητη και συγκινητική, η ταινία χρησιμοποιεί μια εξεζητημένη κεντρική σεναριακή ιδέα, αλλά τη στήνει πειστικά και τόσο ατμοσφαιρικά, ώστε, σε συνδυασμό με την ήρεμα θλιμμένη και προσηνή ερμηνεία του Φίνιξ, παρασύρει σε μια συναισθηματική διαδρομή που έξυπνα επιλέγει να διατηρήσει την αμφιβολία της μέχρι το τέλος.

Το φιλμ δημιουργεί έναν κόσμο όπου η σχέση του ανθρώπου με την τεχνολογία είναι αμφίσημη. Ο Θίοντορ ερωτεύεται μια γυναίκα που τον καταλαβαίνει καλύτερα από κάθε άλλη, αλλά δεν υπάρχει. Κάνει μια δουλειά που απαιτεί βαθιά ευαισθησία, ενσυναίσθηση και έμπνευση, τις οποίες ο ίδιος διαθέτει αλλά διοχετεύει στη δημιουργία εικονικής επικοινωνίας μεταξύ αγνώστων σ’ αυτόν τρίτων, σε μια υπηρεσία, η ύπαρξη της οποίας εξαρχής υπονοεί ένα είδος διαδεδομένης ανικανότητας ή απροθυμίας των ανθρώπων να εκφραστούν. Η έντονη πολυχρωμία στο εργασιακό περιβάλλον ισορροπείται από τις αυστηρά τακτοποιημένες, ‘εργοστασιακές’ γραμμές της διαρρύθμισης. Το εύρημα των διακριτικών ακουστικών/μικροφώνων, που κάνουν τον πληθυσμό να μοιάζει ότι παραμιλάει, λειτουργεί όχι χάρη στην πρωτοτυπία του (δε θα μπορούσε, στην εποχή μας), αλλά στη μαζικότητά του (όλοι περπατάνε και μιλάνε), και στον τρόπο με τον οποίο προετοιμάζει τη χρήση του από τον Θίοντορ στη σχέση του με τη Σαμάνθα, όπου η ανάγκη ύπαρξης ενός φυσικού προσώπου είναι κρισιμότερη, με αποτέλεσμα το υποκατάστατο ακουστικό να αποκτά ειρωνικότερη σημασία, σαν ο ήρωας να ζει μέσα σε μια ψευδαίσθηση και η γυναικεία φωνή ν’ ανήκει σ’ έναν φανταστικό φίλο ή στη συνείδηση ή απλώς στον βολικό εγωισμό που κατά την Κάθριν δεν αφήνει τον Θίοντορ να χειριστεί μια πραγματική σχέση. Η αμφισημία επεκτείνεται στον τρόπο με τον οποίο η ταινία φτιάχνει ένα απομονωτικό μελλοντικό τεχνολογικό περιβάλλον, χωρίς όμως να το κάνει απειλητικό, με τον ίδιο τρόπο που κάποιος απλώς καταθέτει ένα μετριοπαθές σχόλιο για ένα θέμα χωρίς να αφορίζει και να ισοπεδώνει. Η ατμοσφαιρική φουτουριστική φωτογραφία του Χόιτ Βαν Χόιτεμα συνδυάζει το αστικό περιβάλλον του Λος Άντζελες και της Σανγκάης (αφηγηματικός χώρος είναι μόνο το πρώτο), μερικώς ομιχλώδες, ντυμένο με παλ χρώματα σε ελαφρώς θαμπό φως (ειδικά το απαλό ‘τεχνολογικό’ τιρκουάζ των τηλεφώνων και των ουρανοξυστών), ενώ τα πλάνα αντιπαραθέτουν τους χαρακτήρες με τα επιβλητικά κτήρια, φέρνοντάς τους αντιμέτωπους μ’ ένα μέλλον εξελιγμένο αλλά μοναχικό, γεμάτο επικοινωνία αλλά απρόσωπη και από απόσταση (η άφιξη και η αποχώρηση από τη δουλειά, το πλάνο του Θίοντορ καθισμένου στο κρεβάτι με το βλέμμα στους ουρανοξύστες κ.α.). Εξαιρετικά εύστοχος επίσης ο τρόπος με τον οποίο το φιλμ προβάλλει τις αναμνήσεις του Θίοντορ, με απότομα κατ που παρεμβάλλουν πολύ σύντομες σκηνές από το παρελθόν, διατηρώντας όμως τον ήχο του παρόντος, ακριβώς όπως στην πραγματικότητα ανατρέχει φευγαλέα κανείς με αφορμή ένα τωρινό περιστατικό. Το παρελθόν συγκινεί αλλά ποτέ δεν κατακλύζει τον Θίοντορ, που μοιάζει εγκλωβισμένος στην απόφασή του για χωρισμό, χωρίς να είναι γνωστή η ακριβής αιτία, εκτός από τη γενική ανικανότητα ή απροθυμία του για αληθινή συναισθηματική επικοινωνία και δοτικότητα- εγκλωβισμός ο οποίος υπογραμμίζεται από τη μελαγχολική και τρυφερή μουσική των Arcade Fire που τον ακολουθεί. Το συγκινητικό τέλος του παρέχει μια ελπίδα συναισθηματικής αποκατάστασης, μαζί με την Έιμι, χωρίς όμως να την προεξοφλεί, αφήνοντάς τους να βρουν τη θέση τους σ’ έναν κόσμο που προοδεύει μοναχικά.

ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΔΡΕΣ

THE MONUMENTS MEN

Σκην.: Τζωρτζ Κλούνι

Πρωτ.: Τζωρτζ Κλούνι, Ματ Ντέιμον, Τζον Γκούντμαν, Μπιλ Μάρεϊ, Κέιτ Μπλάνσετ, Μπομπ Μπάλαμπαν, Ζαν Ντιζαρντάν

Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, μια ομάδα αμερικανών ιστορικών τέχνης, αναλαμβάνει να εντοπίσει και ανακτήσει τα έργα τέχνης που λεηλάτησαν οι Ναζί από διάφορες χώρες της Ευρώπης.

Η πέμπτη σκηνοθετική απόπειρα του Κλούνι, είναι μια πολεμική κομεντί που αφηγείται την αληθινή ιστορία της ομάδας, όπως καταγράφηκε στο βιβλίο των Ρόμπερτ Έντσελ και Μπρετ Γουίτερ, «The Monuments Men: Allied Heroes, Nazi Thieves and the Greatest Treasure Hunt in History». Στα τρέιλερ η ταινία πλασάρεται σαν ένα «Ocean’s» στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και όντως η ιστορία προσφέρεται για τέτοιο χειρισμό, καθώς το διακύβευμα για την ομάδα είναι να βρουν και να ‘αντι-κλέψουν’ τα έργα από τους Ναζί. Το φιλμ όμως αποφασίζει να χειριστεί την ιστορία αμιγώς χιουμοριστικά, με ελάχιστα σύντομα δραματικά διαλείμματα, χωρίς καθόλου δράση ή αγωνία, αφού οι σκηνές ανάκτησης των έργων στήνονται χαλαρά κι άνευρα.

Το γεγονός ότι το κεφάτο καστ αποτελείται από μεσήλικες βετεράνους που έχουν διακριθεί στην κωμωδία όπως ο Μπάλαμπαν, ο Γκούντμαν κι ο Μάρεϊ, περιορίζει κατευθείαν τις δυνατότητες δράσης του φιλμ, προδίδοντας τη χιουμοριστική κατεύθυνση και το ύφος του σεναρίου. Η έμφαση στις σχέσεις των μελών της παρέας, η γρήγορη κι εύκολη εκτέλεση του σχεδίου (μετακινήσεις, μεταφορές), ο θάνατος των δύο μελών της ομάδας που διακόπτεται από το voice-over του Φρανκ και μετατρέπεται σε ανάμνηση πριν καν τελειώσει, όλα αφήνουν την ταινία μια πειστική (πολύ καλός ο σχεδιασμός παραγωγής του Τζέιμς Μπίσελ), αστεία, αλλά ‘πλαδαρή’ περιήγηση στην ισοπεδωμένη Ευρώπη του πόλεμου.

ΜΙΑ ΧΕΙΜΩΝΙΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

WINTER’S TALE

Σκην.: Ακίβα Γκόλντσμαν

Πρωτ.: Κόλιν Φάρελ, Τζέσικα Μπράουν Φίντλεϊ, Ράσελ Κρόου, Τζένιφερ Κόνελι, Γουίλ Σμιθ, Γουίλιαμ Χαρτ. Στη Νέα Υόρκη των αρχών του 20ου αιώνα, ο διαρρηκτής Πίτερ εισβάλλει στο σπίτι της πλούσιας οικογένειας Πεν, και συναντά την άρρωστη από φυματίωση κόρη, Μπέβερλι, με την οποία ερωτεύονται. Τη σημασία του έρωτά τους θα την ανακαλύψουν πολλά χρόνια αργότερα, αφού εκείνη θα έχει πεθάνει, κι αφού ένας αδίστακτος κακοποιός θα προσπαθεί ανυποχώρητα να σκοτώσει τον Πίτερ. Αυτή η κινηματογραφική διασκευή του ομώνυμου μυθιστορήματος του αμερικανού Μαρκ Χέλπριν, αποτελεί το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Γκόλντσμαν, που μέχρι τώρα ήταν ένας από τους πιο επιτυχημένους (και κατά τη γνώμη μας, υπερεκτιμημένους) σεναριογράφους του Χόλιγουντ, έχοντας κερδίσει Όσκαρ για το «Ένας υπέροχος άνθρωπος» («A beautiful mind», Ρον Χάουαρντ, 2001). Ένα συνονθύλευμα γκανγκστερισμού, ρομαντισμού και παραμυθιού, τόσο άνισο και αφελές, ώστε καταλήγει ακουσία αστείο, μ’ ένα καλό αλλά αναξιοποίητο καστ.

Καταρχάς, παρότι η ταινία απευθύνεται σε ενήλικο κοινό, το σενάριο είναι γεμάτο από τη μυθολογική αφέλεια και τον γλυκερό ρομαντισμό που συναντάται σε παραμύθια για μικρά κορίτσια. Αστέρια που δεν είναι αστέρια αλλά οι άνθρωποι που έγιναν άγγελοι, η μάχη του καλού με το κακό ενσαρκωμένη στους αγγέλους και τους δαίμονες, ο πήγασος με αναβατή τον θαρραλέο ‘ιππότη’ κτλ.

Το πρόβλημα είναι ότι η πλοκή βασίζεται σ’ έναν ασυνάρτητο παραλογισμό, ειδικά εφόσον καταλήγει σχεδόν να αυτοαναιρείται και μόνο από την παραδοξότητά της, αφού το καρμικό σχήμα της είναι τόσο εξεζητημένο και ανεδαφικό, ώστε καταντά εξωφρενικό- ακόμη και για παραμύθι. Ο Πίτερ δηλαδή πρέπει να ζήσει έναν ολόκληρο αιώνα, για να έρθει να σώσει το κοριτσάκι, χωρίς κίνητρο εξιλέωσης που να δικαιολογεί τη διαδρομή του στον χρόνο, αφού δεν έφταιγε εκείνος για τον θάνατο της Μπέβερλι, απλώς και μόνο επειδή η Μπέβερλι ήταν ο άγγελος του Πίτερ, οπότε κι εκείνος τώρα πρέπει να γίνει άγγελος κάποιου άλλου, για να πάει να συναντήσει την αγαπημένη του στ’ αστέρια! Επιπλέον, ο δαίμονας κυνηγάει τον Πίτερ σ’ όλη την ταινία, αλλά όταν τελικά έρχεται η ώρα να αναμετρηθούν, ο Λούσιφερ (ο Σμιθ σε μία από τις χειρότερες εμφανίσεις του) του ανακοινώνει ότι θα πρέπει να τον αντιμετωπίσει ως άνθρωπος και όχι ως δαίμονας- τι βολικό!