Μέρες Τριωδίου και παρ’ όλη τη δυσχερή οικονομική κατάσταση στην οποία βουλιάζει η χώρα και οι άνθρωποί της, δεν παύει αυτή η περίοδος να είναι περίοδος ευθυμίας και διασκέδασης. Τρεις εβδομάδες λοιπόν γλεντιού και κεφιού, αφού στη συνέχεια αρχίζει η νηστεία και η εγκράτεια της Μεγάλης Σαρακοστής.
Κατά τον μεγάλο μας λαογράφο Γεώργιο Μέγα η πρώτη εβδομάδα ατου Τριωδίου λέγεται “αμολλητή” ή “απολυτή” διότι “τότε απολυούνται οι ψυχές των αποθαμένων και βγαίνουν στον απάνω κόσμο”. Είναι βέβαια εβδομάδα κρεοφαγίας.
Τα παλιά χρόνια που το κρέας δεν ήταν προσιτό για όλους, έπρεπε ακόμα και ο πιο φτωχός να το προμηθευτεί τούτες τις μέρες. Η δεύτερη εβδομάδα λέγεται κρεατινή ή ολόκριγια και η τρίτη τυρινή.
Γλέντι λοιπόν, φαγητό, καλό κρασί και φυσικά οι μεταμφιεσμένοι έχουν τον πρώτο λόγο. Η Τσικνοπέμπτη είναι η ημέρα που ο καθένας πρέπει “να τσικνίσει”, να ψήσει κάτι το οποίο φυσικά θα μοσχοβολήσει τον αέρα. Παλιότερα την ημέρα αυτή στις περιοχές της Θεσσαλίας και της Ηπείρου στο ίδιο τραπέζι κάθονταν μαστόροι και παραγιοί, τρώγοντας και διασκεδάζοντας, αφού μεταξύ τους θεωρούνταν ίσοι, κάτι που δεν συνέβαινε τις άλλες ημέρες. Σκοπός της κοσμικής αποκριάς είναι η μαγική υποβοήθηση της γης να... βλαστήσει. Αυτό το νόημα έχουν οι μεταμφιέσεις και οι παραστάσεις, έννοιες με τις οποίες ενθαρρύνεται η βλάστηση και η καρποφορία. Τα χτυπήματα της γης με τα πόδια, μέσω του χορού έχουν καρποφορική και μαγική σημασία. Τα μεγάλα φαγοπότια επίσης αυτών των ημερών αποβλέπουν στην ευφορία της γης.
Φραγμό στις ελευθεριότητες αυτών των ημερών έβαλε η εκκλησία με το να ορίσει αμέσως τη Μεγάλη Σαρακοστή.
Πρόσθετο στοιχείο στην περίοδο του Τριωδίου όπως προαναφέραμε είναι η η θύμηση των νεκρών, οι οποίοι πρέπει να εξευμενισθούν, επιτρέποντας αφενός το ξεφάντωμα στους ζωντανούς και δίδοντας αφετέρου καρπούς στη γη. Τέλος οι φωτιές που ανάβονται σε κεντρικές και βόρειες περιοχές της χώρας μας αυτές τις μέρες έχουν ένα χαρακτήρα μεταβατικό από τη χειμωνιάτικη στην ανοιξιάτικη περίοδο.
Ας σταθούμε όμως στις μεταμφιέσεις, μια προέκταση των εορτών της Πρωτοχρονιάς, όπως γιορτάζονταν από τους Ρωμαίους και τους Βυζαντινούς.
Από την αρχή λοιπόν του Τριωδίου, δειλά κάνουν την εμφάνισή τους οι πρώτοι μασκαράδες, οι μασκάρες όπως πολλοί τους αποκαλούν. Με μία προσωπίδα λοιπόν για κάποιες ώρες, για κάποιες ημέρες τηρούν το έθιμο αυτών των ημερών διασκεδάζοντας εαυτούς και αλλήλους. Και η κοινωνία μας τους δέχεται... να οι μασκαράδες!
Δεν είναι όμως άδικο να αποκαλείται κάποιος μασκαράς, επειδή φοράει μία προσωπίδα; Δεν τον μειώνουμε μ’ αυτό τον χαρακτηρισμό; Τη στιγμή που κάποιοι άλλοι όπως φαίνεται γεννήθηκαν με μάσκα και καθημερινά υποδυόμενοι αλλά και υποκρινόμενοι ρόλους αντίθετους μας δουλεύουν, παίζοντας θέατρο στην κοινωνία, κοροϊδεύοντας τους συνανθρώπους.
Αναξιόπιστοι, εκβιαστές, απάνθρωποι, ανήθικοι και ιδιοτελείς, χυδαίοι που θέλουν να εμφανιστούν ως φιλεύσπλαχνοι, δίκαιοι, ανιδιοτελείς, φιλάνθρωποι και πατριώτες, συμπαραστάτες των φτωχών και των αδυνάτων, στηρίγματα των ανήμπορων και καταπιεσμένων. Και η ευάλωτη και σαθρή κοινωνία μας τους δέχεται και τους αγκαλιάζει, επιβεβαιώνοντας τη ρήση ενός συνταξιούχου φιλολόγου και αγαπητού μου φίλου: “Τα άχρηστα βιβλία τοποθετούνται στα επάνω ράφια της βιβλιοθήκης”.
Αυτή λοιπόν η κοινωνία ενώ γνωρίζει όλους αυτούς τους πραγματικούς μασκαράδες τι κρύβουν κάτω από το σεμνό προσωπείο τους δέχεται “χτυπώντας τους στην πλάτη”.
Δεν έχει το θάρρος να τους αντιμετωπίσει έστω φραστικά, να τους πει: σας ξέρουμε ποιοι είστε επιτέλους.
Πόσοι απ’ αυτούς τους βουτηγμένους στη διαπλοκή και στιγματισμένους από σκάνδαλα και διάφορες δικαστικές αποφάσεις κατέχουν θέσεις και αξιώματα και αλωνίζουν και θα συνεχίσουν να αλωνίζουν.
Και είναι αρκετοί εκείνοι που γνωρίζουν τις πράξεις τους, που γνωρίζουν τα έργα και τις ημέρες αυτών των αχρείων όμως παρόλα αυτά χρήζουν εμπιστοσύνης ωσάν να ήταν καθαρά και έντιμα μέλη αυτής της κοινωνίας.
Και η κοινωνία μας, η τόσο φαύλη, χωρίς αρχές και αξίες αγκαλιάζει αυτούς τους μασκαράδες αντί να τους απαξιώσει και να τους αναγκάσει ν’ αποσυρθούν.
Αυτοί λοιπόν είναι οι μόνιμοι μασκαράδες, που έχουν τον τρόπο και καλύπτονται, κυκλοφορούν και ξεγελούν τους πρόσκαιρους και παροδικούς μασκαράδες της Αποκριάς. Οι πρώτοι είναι οι έξυπνοι και οι αναγνωρισμένοι και αποδεκτοί από την κοινωνία μας.
Οι δεύτεροι, μασκαράδες αυτών των ημερών, σίγουρα μπροστά τους υστερούν, όπως υστερεί ένας ερασιτέχνης απέναντι στον επαγγελματία, όταν οι κινήσεις του ερασιτέχνη μασκαρά της Αποκριάς, είναι αφελείς, χαρούμενες, διασκεδαστικές. Κινήσεις που δυστυχώς βλέπουμε και ζούμε μόνο αυτή την περίοδο του Τριωδίου, γιατί πάλι ξανά μετά την Καθαρή Δευτέρα όλα αυτά θα σταματήσουν, όχι γιατί το θέλει η περίοδος της Σαρακοστής, μια περίοδος εξαγνισμού και νηστείας όπως προαναφέραμε αλλά γιατί οι μόνιμοι μασκαράδες ανυπομονούν να κάνουν την εμφάνισή τους!... Να κοσμήσουν με την παρουσία τους την κοινωνία μας.
Ας αφεθούμε λοιπόν όλοι τούτες τις μέρες στη μαγεία της αποκριάτικης ατμόσφαιρας διασκεδάζοντας ή “ξεδίνοντας με τους εποχικούς “μασκαρεμένους” συνανθρώπους μας.
Όμως, όταν τελειώσεουν οι Απόκριες και τα καρναβάλια, χρέος όλων μας “να ξεμασκαρώσουμε” τους αληθινούς μασκαράδες του κοντινού μας περίγυρου οι οποίοι αλλάζοντας καθημερινά φορεσιές και προσωπείο κατατυραννούν τη ζωή μας με τις αλλοπρόσαλλες συμπεριφορές τους.
Καιρός είναι κάποτε να ξεμασκαρευτούν όλοι τους και να μπουν στο περιθώριο αφού μόνοι τους αποκλείεται να το κάνουν ποτέ αυτό.
