Του Ζαχαρία Δημ. Καλοχριστιανάκη

Από καιρό φθάναν τα μηνύματα απ’ τις σπηλιές του Χάρου με τις βοές, τις αεροσυρμιές και τα διωγμένα περιστέρια. Όλο και φθάναν τα μαντάτα που λιγόστευαν τις ελπίδες. Ολοένα πιότερο ακουγόταν το κλάμα της γυναίκας με τις δεητικές φωνές. Το τέλος πλησίαζε. Ήρθε.

Αγαπημένε μου Θείε !

Τώρα που το τρένο που σε ταξίδευε, αφού σε πέρασε από όλους τους σταθμούς της ζωής κι έφθασε και έφθασε στο τελευταίο, στο γνόφο του αειδούς τόπου και της ατελεύτητης σιγής, επιθυμώ να σε κατευοδώσω, αφιερώνοντάς σου λίγο λόγια από καρδιάς.

Ως δεύτερης γενιάς Μικρασιάτης, από γονείς πρόσφυγες, δεν ένιωσες συνειδητά λόγω ηλικίας, τη φρίκη του διωγμού και της προσφυγιάς, αυτή που έζησαν οι γονείς σου, να εξαναγκασθούν να αφήσουν πίσω τους άταφους νεκρούς, τα κόκκαλα των γονέων τους, τους ναούς τους, τα σπίτια τους, το βιός τους, τα ιερά και όσια της φυλής τους και να ξεριζωθούν για να μεταφυτευτούν σε έναν άγνωστο τόπο.

Φαίνεται όμως πως, ο κατά οικονομία θεός, ο κρητογενής ξένιος Δίας, δεν ήταν άξεινος μαζί τους, σπλαχνίστηκε τα αδικοξεριζωμένα παιδιά του και τους επιφύλαξε εύξεινο γεινονία.

Στον καινούργιο τόπο οι συγκινήσεις διαφοροποιούνται, τα όνειρα απομυθοποιούνται και οι μύθοι μεταλλάσσονται. Κι έτσι κάτω από τον ίδιο ουρανό, στη νέα πατρίδα που τους έλαχε να ζήσουν κατά τη μοιρασιά του κόσμου, η ποικιλία των διαφοροποιήσεων και η απώλεια των δημιουργημάτων του πολιτισμού τους μετριάζονται από την αίσθηση ότι όλοι είμαστε γεννήματα της ίδιας μήτρας, της Ελλάδας, κι άσχετα με το χώρο και το χρόνο, που βρέθηκε ο καθένας, τα αποτυπώματά μας συνθέτουν το μελογράφημα της μουσικής της ίδιας πατρίδας. Η συνάντηση με τα καινούργια χώματα, στη γυμνότητα του χρόνου και τη θηλύτητα που τον καταργεί, για να δημιουργήσει από την αρχή, με τον καιρό βάθαινε τη φιλότητα και ηδύτητα με αυτά. Έτσι ο αρχικός πόνος, η θλίψη, το κλάμα κι ο καημός τους μεταδόθηκαν από τις διηγήσεις των συγγενών κι από το βαθύ καθημερινό αναστεναγμό τους στην εύπλαστη κι ευαίσθητη ψυχή των παιδιών τους σε σένα και στην αδελφή σου και σας δημιούργησαν την αίσθηση του βιώματος της μεγάλης συμφοράς. Ήταν μια πληγή στην ψυχή σας.

Οι γονείς σου ήρθαν στον καινούργιο τόπο, εδώ στον Πύργο, με εσένα, παιδί 4 ετών, την αδελφή σου 2 και την μάνα σας ετοιμόγεννη στο τρίτο της παιδί. Εγκαταστάθηκαν σε αντίσκηνο και η μάνα σας πέθανε από αιμορραγία κατά τον τοκετό. Σε λίγες μέρες πέθανε κι ο πατέρας σας από πνευμονία αφήνοντας τα τρία παιδιά πεντάρφανα. Το νεογέννητο βρέφος επιβιώνει, βαφτίζεται με το όνομα Μιχάλης και αποφασίζουν τα αδέλφια της μάνας σας με τον ανάδοχο του μωρού, τον αείμνηστο Καπετανάκη Μανόλη, τον επονομαζόμενο Κασιμάτη, να το παραδώσουν στο βρεφοκομείο Ηρακλείου. Έκτοτε η τύχη αυτής της ύπαρξης αγνοείται. Έζησε, έκαμε δική του οικογένεια, μήπως ζει και σήμερα ανάμεσά μας; Κανείς δεν ξέρει.

Από τη στιγμή της ορφάνιας σου αρχίζει και το μαρτύριο της επιβίωσης. Η αδελφή σου υιοθετείται κι έτσι βρίσκει στην ανάδοχη οικογένεια στέγη, προστασία και τροφή. Για σένα όμως αρχίζει ο σκληρός αγώνας. Στην τρυφερή κι ευαίσθητη παιδική σου ηλικία στερήθηκες το χάδι και την ανοιχτή αγκαλιά της μάνας. Τον παρηγορητικό και συμπονετικό της λόγο στην παιδική αρρώστια. Το γλυκοφίλημα, την ανεκτικότητα και την συγκατάβαση στην τυχόν παιδική παραβατικότητα, τη ζεστασιά της γονικής αγκαλιάς, το λιμάνι που θα σε προστάτευε από τις καταιγίδες της ζωής, την ασφάλεια που νοιώθει το κάθε παιδί κάτω από τις φτερούγες της μάνας, την προστασία και τις συμβουλές του πατέρα. Στερήθηκες το όνειρο. Πείνα, αλλά και δίψα για ζωή, άστεγος, βουκόλος, υπηρέτης σε ξένα σπίτια για ένα κομμάτι ψωμί και συγχρόνως χαρισματικός μαθητής στο Γυμνάσιο του Χάρακα. Αργότερα με τα γράμματα που είχες μάθει βρήκες καταφύγιο στην οικογένεια Εληώτη κι αυτό υπήρξε για σένα σχολείο και αξιοποιήσιμο κεφάλαιο. Με την εμπειρία του συμβολαιογραφικού Γραφείου και την υποστήριξη του προστάτη σου κατάφερες να διοριστείς στην αρχή Γραμματέας στα Αγρονομία Βιάννου, Αρκαλοχωρίου και Πύργου και μετά την αποστράτευσή σου να σταδιοδρομήσεις ως δικαστικός υπάλληλος.

Η ανάγκη σε έκαμε να ωριμάσεις νωρίς. Ανέλαβες ρόλους και σήκωσες βάρη που δεν σου ανήκαν. Με αντίπαλο τη μοίρα, που από νωρίς σε καταδίωξε και τελικά σε λάβωσε, με τον καιρό κατάφερες να επουλώσεις τις πληγές σου και αξιώθηκες να δημιουργήσεις μια οικογένεια, η οποία διαιωνίζει και τιμά το όνομά σου. Πάλεψες την προσφυγιά και την ορφάνια και βγήκες νικητής. Υπηρέτησες την Πατρίδα και το Δημόσιο με ευθύνη κι επιτέλεσες το χρέος σου με συνέπεια. Με προθυμία και μεγάλη χαρά βοηθούσες όποιον έφθανε στο γραφείο σου. Καταξιώθηκες στον κοινωνικό περίγυρο κι απέκτησες πάμπολλους φίλους. Χαιρόσουν τη ζωή και ρουφούσες τις μικρές και μεγάλες της χαρές. Αφοσιώθηκες στα παιδιά σου, τα μόρφωσες, τους συμπαραστάθηκες για να απολαμβάνουν σήμερα το «ευ ζην». Γεύτηκες τις χαρές τους, βίωσες το αίσθημα του παππού. Υπήρξες ο σκεπαστής για όλη σου την οικογένεια και για όλους εμάς ο πρόθυμος κι ευγενικός ξενιστής και συνοδίτης κάθε φορά που φθάναμε στο σπιτικό σου.

Υπήρξες ο εγκέφαλος της οικογένειας κι η γυναίκα σου η καρδιά της. Ήξερες ότι ο εγκέφαλος κατασκευάζει το φως κι η καρδιά παράγει την αγάπη. Το φως γονιμοποιεί κι η καρδιά ανασταίνει. Ήσουν ένας κώδικας, ο οποίος διόρθωνε, ένας ναός στον οποίο αποκαλυπτόταν όλη η ευρύτερη οικογένεια. Προσπερνούσες τα μικροαγκάθια της οικογενειακής ζωής με υπερηφάνεια, αρχοντιά κι ανωτερότητα κάνοντας όλους εμάς να σε θαυμάζουμε. Αριστοκράτης στις διαπροσωπικές σου σχέσεις κι ευπατρίδης στη συμπεριφορά. Εραστής του ωραίου, λάτρης του κάλλους κι ερανιστής κάθε κλασσικής και νεωτερικής ιδέας υλοποίησής τους στη καθημερινή σου ζωή. Τακτικός συνεπής και μεθοδικός σε όλες σου τις δραστηριότητες. Τίποτε δεν άφηνες στην τύχη. Όλα έπρεπε να γίνουν στην εντέλεια χωρίς συμβιβασμούς στην ακρίβεια και στην ποιότητα. Ήξερες να ακούς, να μαθαίνεις από τους άλλους, να αισθάνεσαι υπεύθυνος, να καθορίζεις το δικό σου ρυθμό, να χρησιμοποιείς το χρόνο για να βελτιωθείς. Δεν υπήρξες ούτε ένιωσες ποτέ άχθος αρούρης. Ολοκλήρωσες τον κύκλο της ζωής σου σε όλο του το μεγαλείο, πράγμα που δυστυχώς συνάνθρωποί μας, όπως και οι γονείς σου, δεν είχαν την ευτυχία να απολαύσουν.

Φαίνεται όμως πως είναι κατάρα προς το ανθρώπινο γένος η ευτυχία να είναι φευγαλέα. Δεν μένει ποτέ πολύ. Γιατί κατά πώς λέει ο Ευριπίδης, οι θεοί δέρνουν τα πανιά της και «θνητών όλβιος εις τέλος ουδείς». Και όπως μας υπενθύμισε πριν από λίγο ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός «ποια του βίου τρυφή μένει λύπης αμέτοχος ποία δόξα έστηκεν επί γης αμετάθετος…» ή όπως παρατηρεί ο ποιητής :

Τα χρόνια, οι μήνες, οι μέρες,

είναι πουλιά που πετούν

και κάθονται στους ώμους μας.

Όταν έρθει και το τελευταίο,

θα ξεκινήσουν όλα μαζί

για το στερνό τους πέταγμα

το χωρίς τέλος.

Τότε μαθαίνουμε κι εμείς

όσα οι καταιγίδες της ζωής γνωρίζουν

Αγαπημένη μου Θεία!

Θέλω να πω και τούτο χωρίς καμιά συμβουλευτική ή παραινετική διάθεση. Με τον άνδρα σου έζησες πάνω από μισόν αιώνα. Σου χάρισε έναν ανεκτίμητο θησαυρό, τα παιδιά σας και πολλές χαρές. Αυτά από μόνα τους είναι αρκετά για να έχει ισόβια μόνιμη θέση στην καρδιά σου.

Χαράλαμπε, Μανόλη!

Διατηρήστε ζωντανή κι ευχάριστη την ανάμνηση του πατέρα σας, όχι μόνο γιατί σας έφερε στη ζωή, αλλά για όλα όσα σας πρόσφερε. Να είστε βέβαιοι ότι η επίκληση της μνημοσύνης του θα είναι γι’ αυτόν το σημαντικότερο μεταθανάτιο αντίδωρο. Εξάλλου οι νεκροί αποδίδονται πάντα στην ειρήνη της ανάπαυσης και της συγχώρησης κάτω από ένα σταυρό κι ένα αχνό γαλήνιο φως καντηλιού.

Αποχαιρετώντας σε, αγαπημένε μου θείε, τώρα που παίρνεις το δρόμο του ταξιδιού για την αιώνια και αδιατάρακτη γαλήνη, θέλω να ευχηθώ στη γυναίκα σου, στα παιδιά σου, στη νύφη σου και στην εγγονή σου Ελένη, που σου συμπαραστάθηκαν σε όλο το διάβα της ζωής σου, αλλά και τον τελευταίο καιρό στο κρεβάτι του πόνου, φροντίζοντάς σε με αγάπη, στοργή και τρυφερότητα, να μη λείψει τίποτε απ’ ό,τι χρειαζόταν για να είναι πιο ανώδυνη η περιπέτεια της υγείας σου, ο πόνος της απώλειάς σου να είναι όσο γίνεται πιο ανώδυνος και ελαφρύ το χώμα της φιλόξενης πυργιανής γης στα σπλάχνα της οποίας αιωνίως θα αναπαύεσαι.

ΚΑΛΟ ΣΟΥ ΤΑΞΙΔΙ