Πολύ νωρίς για συμπεράσματα.

NYMPHOMANIAC ΜΕΡΟΣ Α’

NYMPHOMANIAC VOL. I

Σκην.: Λαρς φον Τρίερ

Πρωτ.: Σαρλότ Γκενσμπούργκ, Στέλαν Σκάρσγκορ, Στέισι Μάρτιν, Σία Λαμπέφ, Ούμα Θέρμαν, Κρίστιαν Σλέιτερ

Ένα βράδυ ο μεσήλικας Σέλιγκμαν βρίσκει τη Τζο αναίσθητη και χτυπημένη μέσα σ’ ένα σοκάκι και της προσφέρει φιλοξενία. Αφού συνέρχεται, η γυναίκα αρχίζει να του αφηγείται τη σεξουαλικά υπερ-δραστήρια ζωή της, χαρακτηρίζοντας τον εαυτό της νυμφομανή.

Υπό τις πιέσεις των παραγωγών και ενάντια στην επιθυμία του σκηνοθέτη που θα προτιμούσε να την προβάλει ολόκληρη σε μια ενιαία εκδοχή 5 ½ ωρών, η ταινία έχει μονταριστεί σε δύο βερσιόν, καθεμία από τις οποίες χωρίζεται σε δύο μέρη. Πρώτα κυκλοφορεί η “σύντομη και λογοκριμένη” εκδοχή -όπως μας πληροφορεί το κείμενο στην έναρξή της- συνολικής διάρκειας 4 ωρών, με το πρώτο δίωρο μέρος τώρα και το δεύτερο στις 20 Φεβρουαρίου. Οι παραγωγοί ανακοίνωσαν ότι η πλήρης εκδοχή των 5 ½ ωρών θα διανεμηθεί στους κινηματογράφους αργότερα μέσα στη χρονιά, χωρίς να έχει καθοριστεί ακόμη η ακριβής ημερομηνία εξόδου της, αλλά το πρώτο μέρος της θα προβληθεί στο 64ο φεστιβάλ Βερολίνου που ξεκίνησε χτες.

Με αυτά ως δεδομένα, η ισχυρότερη αίσθηση που μου έμεινε, είναι ότι είδα μισή ταινία, συνεπώς δεν ξέρω πόσα πράγματα μπορώ να πω γι’ αυτή. Δεν παραπονιέμαι για το ότι είδα τμηματικά μια αφήγηση η οποία κανονικά θα έπρεπε να προβληθεί ενιαία. Αυτό το ήξερα από πριν κι εξάλλου είναι κάτι που έχει ξανασυμβεί στο παρελθόν, όπως για παράδειγμα στο «Kill Bill» (Κουέντιν Ταραντίνο, «Vol. 1» 2003 και «Vol. 2» 2004), το οποίο επίσης προοριζόταν από τον σκηνοθέτη ως μια ενιαία ταινία, αλλά χωρίστηκε σε δύο μέρη με προβολή διαφοράς λίγων μηνών μεταξύ τους. Αυτό που εννοώ είναι ότι εδώ η πλοκή είναι περισσότερο επίπεδη, σε μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι για παράδειγμα η ταινία του Ταραντίνο, η οποία λόγω διαφορετικού είδους και σκηνοθετικού ύφους, διέθετε πλουσιότερη, θεαματικότερη πλοκή και δραματικότερες διακυμάνσεις. Αντιθέτως, εδώ έχουμε διαδοχικά, σ’ έναν βαθμό επαναλαμβανόμενα, επεισόδια αποπλάνησης, στα οποία σταδιακά αυξάνεται ο σεξουαλικός εθισμός της Τζο και το συναισθηματικό κενό της, μαζί με τις επιπτώσεις τους στις ζωές τρίτων, σαν ένα φυσικό φαινόμενο που βγαίνει σταδιακά περισσότερο εκτός ελέγχου. Μόνο που ακόμη και το υποτιθέμενο cliffhanger του τέλους, όπου η Τζο συνειδητοποιεί πόσο τραυματικά κενή είναι, μοιάζει ένα τυχαίο σημείο διακοπής της αφήγησης, αφού τόσο η επεισοδιακότητά της, όσο και η εξω-αφηγηματική μας γνώση για τη συνέχεια της ιστορίας, μειώνουν την κρισιμότητά του.

Το σεξ παίζει πρωτεύοντα ρόλο στο φιλμ και όταν συμβαίνει δεν κρύβεται, αλλά τουλάχιστον το πρώτο μέρος αυτής της τετράωρης εκδοχής δεν έχει τόσες διαρκείς και προφανείς σεξουαλικές σκηνές όσες ίσως περιμένει κανείς απ’ τον θόρυβο που έχει δημιουργηθεί. Η πλοκή έχει έναν σταθερά γρήγορο ρυθμό, και ο Τρίερ ως συνήθως πλησιάζει με την αεικίνητη κι επιδέξια κάμερά του πολύ κοντά στις καταστάσεις, που ζωντανεύουν από τις πολύ καλές ερμηνείες όλων των ηθοποιών του.

Ακριβώς όμως επειδή η δομή της ιστορίας είναι τέτοια, δεν ξέρω αν προς το παρόν μπορούν να διατυπωθούν γενικότερα συμπεράσματα, εκτός από το ότι πρόκειται για ένα απλώς ικανοποιητικό πρώτο μέρος, που προσφέρει αρκετά αφηγηματικά ερείσματα για το δεύτερο (μέχρι πού θα φτάσει η επιθυμία της Τζο; Θα καταφέρει να ερωτευτεί; Πώς ακριβώς βρέθηκε λιπόθυμη στο σοκάκι; Θα καταλήξει με τον Σέλιγκμαν, τον Τζερόμ, με άλλον ή με κανέναν;).

Ο ΝΤΑΝ ΠΕΡΤΖΟΦΣΚΙ ΣΤΗ «ΜΕΣΟΓΕΙΟ»

Εγκαινιάστηκε χτες στον χώρο τέχνης «Μεσόγειος» (Χάνδακος 20) η ατομική έκθεση του διεθνώς διακεκριμένου ρουμάνου καλλιτέχνη Νταν Περτζόφσκι (Dan Perjovschi) με τίτλο I come, I draw, I go. Ο Dan Perjovschi γεννήθηκε το 1961. Ζει και εργάζεται στο Βουκουρέστι και το Sibiu της Ρουμανίας. Έχει πραγματοποιήσει εκθέσεις στους σημαντικότερους εκθεσιακούς χώρους της Ευρώπης και της Αμερικής, όπως το ΜοΜΑ, η Tate Modern, το Centre Pompidou κ.α.

Για το ύφος του, η Julia Friedrich, επιμελήτρια στο Μουσείο Λούντβιχ της Κολωνίας γράφει: “[Τα σκίτσα του Περτζόφσκι] παραλείπουν τις λεπτομέρειες επειδή αποτελούν τα ίδια λεπτομέρειες ενός ζωηρού πολιτικού μυαλού. Επειδή δεν έχουν σκοπό να μιλήσουν για τα πάντα με μιας. Η νευρικότητα, που πάντοτε χαρακτήριζε την πολιτική σκέψη, είναι το καύσιμό τους. Ο Περτζόφσκι χρησιμοποιεί τη δημοφιλή φόρμα της γελοιογραφίας και των κόμικς για τις συχνά μη δημοφιλείς αλήθειες του. Διαβάζει εφημερίδες και φτιάχνει εφημερίδες. Ζει σ’ έναν κόσμο των μέσων μαζικής ενημέρωσης και των κάποτε ασήμαντων, κάποτε περίεργων προϊόντων τους. Αλλά με ποιόν τρόπο θα μπορούσε να πει κανείς οτιδήποτε για τον κόσμο που αναδύεται από πάνω τους; Η έπαρση των μπουρζουά καλλιτεχνών είναι τόσο ξένη για τον Περτζόφσκι όσο και οι αποδράσεις τους σε νεφελώδεις περιοχές. Δεν περιφρονεί τις ατάκες, που προσθέτουν μια ιδέα ελαφρότητας στα σοβαρά θέματά του. Γιατί οι ατάκες είναι το δόλωμα”.

Στη «Μεσόγειο», ο Περτζόφσκι σχεδίασε επί τόπου στις επιφάνειες του χώρου εμπνεόμενος από την διεθνή καθημερινότητα αλλά και τη ζωή στην Ελλάδα, όπως αυτή παρουσιάζεται στα ελληνικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης. Τα σχέδια της έκθεσης θα παραμείνουν στον χώρο ως τις 16 Μαρτίου, και στη συνέχεια, όπως συμβαίνει σε κάθε έκθεση του καλλιτέχνη, θα καλυφθούν με μπογιά. Η έκθεση είναι ανοιχτή καθημερινά 12-2 μ.μ. και 6-10 μ.μ. με ελεύθερη είσοδο.

ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ Θ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟ

Όσοι ενδιαφέρεστε για το σινεμά του Θόδωρου Αγγελόπουλου ή για τη σχέση κινηματογράφου και ζωγραφικής, αναζητήστε το βιβλίο του Θανάση Βασιλείου «Κινηματογραφώντας σαν ζωγράφος: το έργο του Θόδωρου Αγγελόπουλου συναντά τη ζωγραφική», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις vakxikon.gr. Ο Βασιλείου δραστηριοποιείται ακαδημαϊκά στη Γαλλία ως θεωρητικός του κινηματογράφου και είχε συνεργαστεί με τον Αγγελόπουλο στην παραγωγή της ταινίας «Η σκόνη του χρόνου» (2008). Στο βιβλίο του προτείνει μια ανάγνωση των ταινιών του σκηνοθέτη σε σχέση με τη ζωγραφική, και συγκεκριμένα με το έργο των Γιάννη Τσαρούχη, Θεόφιλου Χατζημιχαήλ, Ρενέ Μαγκρίτ και Κάσπαρ-Ντέιβιντ Φρίντριχ. Η ευχάριστη έκπληξη είναι, ότι σε αντίθεση με συνήθη παρόμοια θεωρητικά εγχειρήματα που χάνονται στη δαιδαλώδη αυθαιρεσία, εδώ ο Βασιλείου είναι εξαιρετικά προσεκτικός στον τρόπο με τον οποίο διατυπώνει τις προτάσεις του, διαβαθμίζοντάς τις μετρημένα, ειλικρινά και λεπτομερώς, από την πιο στοιχειοθετημένη στην πιο αφηρημένη, χωρίς να παρασύρεται σε στομφώδη ή δυσνόητα συμπεράσματα. Ο συγγραφέας αναπτύσσει το επιχείρημά του με απολαυστική σαφήνεια, πυκνότητα, μεθοδικότητα και ακρίβεια, μεταδίδοντας παράλληλα τον ενθουσιασμό του για τις δύο τέχνες και τους δημιουργούς τους, προσφέροντας μια συναρπαστική οπτική στο έργο του σκηνοθέτη, εμπλουτισμένη επιπλέον από λογοτεχνικές αναφορές στον Μαρσέλ Προυστ και τον Γιώργο Σεφέρη, με μια μικρή δόση φροϋδισμού στο ενδιάμεσο.