Το πρωί χειρουργεί και το βράδυ γράφει βιβλία
Ο χειρουργός του ΠΑΓΝΗ, Γιώργος Σχορετσανίτης, μιλά στην “Π” για την ιατρική, τα ταξίδια και τη συγγραφή
Η ιατρική, τα ταξίδια και το γράψιμο είναι αναπόσπαστα στοιχεία της ζωής του γιατρού, χειρουργού του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου, Γιώργου Σχορετσανίτη.
Ο ίδιος μιλά στην “Π” για την χαρά που του δίνει η συγγραφή, τον πλούτο που του έχουν προσφέρει τα ταξίδια αλλά και την επιστήμη του που ήταν επιλογή από την εφηβική του ηλικία.
Μας μιλά ακόμα για την Ελλάδα του σήμερα και του αύριο και ομολογεί: “Αν άρχιζα τώρα την καριέρα μου, ίσως έφευγα στο εξωτερικό”. Ο άνθρωπος που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση της προσωπικότητάς του ήταν ο δάσκαλος πατέρας του ωστόσο προσθέτει: “Υπάρχουν και άλλοι και χρωστάω πολλά σε όσους αγάπησα και με αγάπησαν και φυσικά σε όσους μίσησα και με μίσησαν. Πιστεύω οι δεύτεροι να είναι λίγοι”, καταλήγει.
Η συνέντευξη με τον κ. Σχορετσανίτη ακολουθεί:
Ερωτ: Η συγγραφή για εσάς, πιστεύω, είναι ανάγκη. Πότε την αισθανθήκατε για πρώτη φορά και τι σας προσφέρει το γράψιμο;
Απ: Οι περισσότεροι φοιτητές ιατρικής της χώρας μας, ακόμα και σήμερα, δεν διδάσκονται κατά την διάρκεια των σπουδών τους λογοτεχνία. Αντίθετα όμως προσαρμόζονται σταδιακά και καθημερινά στη συγγραφή του ιστορικού των εισαγομένων στις κλινικές ασθενών, ιατρικών γνωμοδοτήσεων, ειδικών κειμένων που προορίζονται για ιατρικά περιοδικά και βιβλία, κ.ο.κ. Κάπως έτσι περίπου ξεκίνησε κι η δική μου μοναχική πορεία σε αυτό το πολυδαίδαλο ταξίδι της συγγραφής. Αργά, ερασιτεχνικά στην αρχή, παράλληλα πάντοτε με τα ιατρικά καθήκοντα της κάθε στιγμής και περιόδου, με υφέρπουσα μαεστρία και δόλιο τρόπο με εκμαύλισε στα διάφορα είδη της, αρχής γενομένης από την ποίηση των νεανικών χρόνων, ανακατεμένη με άφθονο το στοιχείο της πολιτικοποίησης και της ανάμιξης σε κοινωνικά θέματα αιχμής.
Ένας γιατρός όμως δεν μαθαίνει να γράφει σύμφωνα με κάποιο συγκεκριμένο τρόπο! Πειραματίζεται κατά μόνας, εξασκείται στην πράξη, διδάσκεται μέσω της αδηφάγου ανάγνωσης με προσοχή στο στυλ και την τεχνική. Βεβαίως σημαντικότατη βοήθεια μου προσέφερε το γεγονός ότι ως γιατρός καθημερινά βρισκόμουνα βυθισμένος σε ιστορίες, σε ενδιαφέρουσες αφηγήσεις της ασθένειας ή και ενδιαφερόντων κομματιών της ζωής των ασθενών ή του κλειστού περίγυρου αυτών. Οι περισσότεροι γιατροί είναι καθημερινά αδιάψευστοι μάρτυρες του ανθρώπινου αγώνα, της ασθένειας, του πόνου και πολλές φορές του θανάτου, με όλες τις παραμέτρους τους. Μερικές φορές ακόμα γίνονται άθελά τους παρατηρητές διαπροσωπικών συγκρούσεων, ηρωισμών, διάρρηξης των διαφόρων σχέσεων, περίεργων και νέων θεραπειών και θαυμάτων, με αποτέλεσμα κάποιοι να αξιοποιούν τις ευκαιρίες αυτές από συγγραφικής βεβαίως σκοπιάς. Μετά από τα παραπάνω, απαντώντας στο ερώτημά σας, θα έλεγα ότι η διαδικασία είχε έναρξη στα φοιτητικά μου χρόνια και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με πολλούς και διαφορετικούς κάθε φορά σταθμούς και εκκινήσεις.
“Με το γράψιμο μπορώ
να μοιράζομαι τις γνώσεις
και την πείρα μου”
Ερωτ: Τι θέλετε να μεταδώσετε στους ανθρώπους που διαβάζουν τα βιβλία σας;
Απ: Τίποτα δεν προωθεί την προσωπική ηρεμία όσο το γράψιμο ενός ποιήματος ή διηγήματος ή ακόμα και μιας μόνο στοχευμένης και επιτυχημένης πρότασης. Το γράψιμο βοηθά το γιατρό να αποβάλει κάποια άγχη και βάρη από μέσα του με ένα πολύ πιο παραγωγικό τρόπο από ό, τι φωνάζοντας σε συναδέλφους, νοσηλευτικό προσωπικό, μιλώντας με στόμφο σε έναν ασθενή ή ακόμα γκρινιάζοντας στους οικείους του. Τα ποιήματα και τα διηγήματα ενός γιατρού γραμμένα με μια μορφή …θεραπευτική, είναι εύκολο από έναν έμπειρο να εντοπιστούν, δεδομένου ότι ενέχουν μία κάπως περίεργη εξομολογητική συνιστώσα. Κάπου βεβαίως εδώ ανάμεσα βρίσκονται κρυμμένα και τα δικά μου κίνητρα. Με το γράψιμο μπορώ ακόμα και μοιράζομαι τις γνώσεις και την πείρα μου με έξυπνο, αλλά και ζωντανό ταυτόχρονα τρόπο. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι το χιούμορ και η συμπόνια έστω από κάποια απόσταση, μας κληρονόμησε αξέχαστες στιγμές στα λογοτεχνικά ιατρικά κείμενα.
Για να έρθουμε τώρα εις τα καθʼ ημάς, το συγγραφικό μου έργο, αν αφαιρέσει κάποιος το αμιγώς ιατρικό κομμάτι, χωρίζεται αμυδρά σε τρία βασικά τμήματα. Το πρώτο αφορά την ιστορία της ιατρικής, ειδικά εκείνου του τμήματος που δεν έχει ως τώρα μελετηθεί και διερευνηθεί επαρκώς. Αναφέρομαι χωρίς περιστροφές στο σύγγραμμά μου ʽʽΗ Ιστορία της Ισλαμικής Ιατρικήςʼʼ, και δεν θα ήθελα να τονίσω τίποτα άλλο επʼ αυτού, γιατί ειπώθηκαν κατά κόρον από άλλους, τόσο στη χώρα μας όσο και αλλαχού. Το συγκεκριμένο βιβλίο, είναι καρπός πολλών, επανειλημμένων και μερικές φορές δύσκολων ταξιδιών σε μουσουλμανικές χώρες της Βόρειας Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Ασίας, έως τα βάθη της. Ένα δεύτερο τμήμα το ως τώρα εκδοθέντος έργου, αφορά την ταξιδιωτική λογοτεχνία στην οποία η χώρα μας έχει μεγάλη παράδοση. Πολλά κείμενά μου έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά και εφημερίδες και ηλεκτρονικά κυρίως περιοδικά λόγω του μεγάλου μεγέθους των κειμένων, των έγχρωμων φωτογραφιών κλπ., και βεβαίως πάμπολλα σε αρκετές υπέροχες ιστοσελίδες της Κρήτης. Το τρίτο τέλος μέρος του συγγραφικού μου έργου, κατευθύνεται προς την κριτική κάποιων βιβλίων γιατρών βασικά λογοτεχνών και κυρίως την αρθρογραφία σε κοινωνικά θέματα τα οποία απασχολούν πολύπλευρα και έντονα ολόκληρη την κοινωνία μας και στα οποία δεν θα μπορούσα φυσικά να παραμείνω απαθής. Τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται στις σελίδες της εφημερίδας σας, την οποία κι από εδώ θα ήθελα να ευχαριστήσω για το βήμα που δίνει και σε μένα και για την όλη φυσικά φιλοξενία των κειμένων μου. Όλα τα παραπάνω κείμενα βρίσκονται άλλα σκόρπια κι άλλα σε βιβλία, τυπωμένα από τις ΒΗΤΑ Ιατρικές Εκδόσεις της Αθήνας, ή ελεύθερα στο διαδίκτυο και ορισμένα με τη μορφή e-book, δηλαδή ψηφιακών βιβλίων, από το ηλεκτρονικό περιοδικό 24 Γράμματα. Κι όπως είναι εύκολα κατανοητό, τα παραπάνω κείμενα δεν αποτελούν κτήμα μου από μια ευρύτερη έννοια. Ανήκουν και πρέπει σε όσους θέλουν να με ακολουθήσουν σε αυτό το μονοπάτι, ή σε όσους βρίσκουν κάτι δικό τους ή καινούργιο και ενδιαφέρον.
Χειρουργική: Η επίσημη αγαπημένη
Ερωτ: Απο την άλλη υπάρχει το επάγγελμα σας, η ιατρική. Γιατί γίνατε γιατρός; Γιατί εξακολουθείτε να αγαπάτε την δουλειά σας;
Απ: Η ιατρική στην εφηβική μου ηλικία ήταν μια από τις δύο επιλογές. Η άλλη ήταν τα ταξίδια, με όποιο τρόπο αυτά θα γινόντουσαν πραγματικότητα. Δεν ξέρω τυχερός ή όχι, δεν ξέρω να απαντήσω μετά βεβαιότητας, αλλά με απορρόφησε η ιατρική χωρίς να καταλάβω το γιατί, κι αργότερα η ειδικότητα της χειρουργικής. Τώρα μετά από τόσα χρόνια, ειδικά η χειρουργική αντιμετωπίζεται από μένα σαν την επίσημη αγαπημένη μου, για να χρησιμοποιήσω κάποιο ελκυστικό παράδειγμα. Η τεκμηριωμένη ασφάλεια ή η ύπουλη συνήθεια, αν θέλετε, της ʽʽεπίσημης συζύγουʼʼ. Φυσικά για να απαντήσω ευθέως, το επάγγελμα που λέτε ή το λειτούργημα αν θέλετε του γιατρού και κυρίως του χειρουργού, προσφέρει πολλές συγκινήσεις, πολλές από τις οποίες ήδη σας ανέφερα. Αλλά παρʼ όλα αυτά, αναφέρθηκα λίγο πιο πριν σε έναν μεγάλο αριθμό από ʽʽερωμένεςʼʼ που περιστρέφονται γύρω μου και οι οποίες μου διεκδικούν και απορροφούν το δικό τους χρόνο και την αναλογούσα ενέργεια!
Ερωτ: Σήμερα, τι γνώμη έχετε για το επίπεδο της παροχής ιατρικών υπηρεσιών στην Ελλάδα;
Απ: Το επίπεδο των προσφερόμενων υπηρεσιών, από πλευράς ιατρικής πάντοτε, στη χώρα μας βρίσκεται σε υψηλότατο σημείο, κι αυτό δεν αποτελεί επιπόλαια διαπίστωση. Απλώς πρέπει να επικρατήσει κάποιου είδους ηρεμία στην κοινωνία μας, να καθορισθούν κάποιες συντεταγμένες και επιτέλους να αποφασισθεί τι σύστημα υγείας θέλουμε!
Ερωτ: Αν τώρα αρχίζατε την καριέρα σας, θα μένατε ή θα φεύγατε στο εξωτερικό, όπως κάνουν χιλιάδες νέοι γιατροί σήμερα;
Απ: Δυστυχώς θα με φέρετε κάπου σαράντα χρόνια πίσω, όταν στη δεκαετία του ʽ70 στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας όπου σπούδασα, γινόταν πολύς θόρυβος για τον ανεξέλεγκτο αριθμό των γιατρών στην Ελλάδα που θα απειλούσε μελλοντικά το όλο σύστημα υγείας. Φανταστείτε τι γίνεται στις μέρες μας, όταν ο αριθμός αυτός έχει στην κυριολεξία εκτοξευθεί στα ύψη! Τίποτα καλό δεν θα δρομολογηθεί, εάν δεν μειώσουμε αυτόν τον αριθμό σταδιακά, γιατί το αντίθετο είναι αδύνατο, αλλά δραστικά. Νομίζω ότι είναι από τα βασικότερα προβλήματα στον ευρύτερο χώρο της υγείας στο οποίο δεν δίνεται η δέουσα προσοχή για διάφορους φυσικά λόγους. Απαντώντας λοιπόν στο υποθετικό σας ερώτημα, η απάντηση είναι ίσως ναι! Και για να είμαι ακόμα πιο ειλικρινής, από αυτούς τους αναγκαστικά εκπατρισθέντες συναδέλφους, που θα επιστρέψουν κάποια στιγμή στη χώρα μας, περιμένω κάτι πραγματικά καινούργιο στον τομέα της υγείας.
Ερωτ: Σε τι ελπίζετε για το μέλλον της Ελλάδας, πώς το φαντάζεστε μετά από κάποια χρόνια;
Απ: Η χώρα μας στα χρόνια ετούτα βρίσκεται στη δίνη περίεργων πολιτικών και κοινωνικών εξελίξεων, στις οποίες δεν εμπλέκεται μόνο αυτή, αλλά γενικότερα το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Σίγουρα βρισκόμαστε σε δύσκολη θέση, και δεν υπάρχει κάποια ανάλογη παρελθούσα πείρα. Δυστυχώς το μέλλον αν μπορώ να κάνω μια πρόβλεψη προβλέπεται δυσοίωνο. Παλινδρομήσαμε ξαφνικά κάποιες δεκαετίες πίσω, τότε που όλα φάνταζαν ευοίωνα. Αλλά ελπίζω να μην επαναληφθούν εκείνα που ζήσαμε, τουτέστιν κακοδιαχειρίσεις, ερασιτεχνισμοί, διαφθορά, διαπλοκή και όλα αυτά που μας οδήγησαν μέχρι εδώ!
Ερωτ: Ποιοι άνθρωποι και ποιες καταστάσεις έπαιξαν καθοριστικό ρόλο για την διαμόρφωση της προσωπικότητάς σας, για να γίνετε αυτό που είστε σήμερα.
Απ: Σε όλα τα στάδια της ζωής του, ο άνθρωπος έρχεται σε άμεση επαφή με πολλούς συνανθρώπους του. Φυσικό λοιπόν ακούγεται ότι όλοι οι γύρω μου με επηρέασαν ο καθένας με τον δικό του τρόπο. Εάν όμως έπρεπε να εστιασθώ κάπου, αυτός ήταν σίγουρα ο πατέρας μου, με το επάγγελμα εκείνου του δασκάλου των μεταπολεμικών χρόνων, που μου εμφύσησε την αγάπη για το διάβασμα και το γράψιμο. Βεβαίως αργότερα, ακολούθησαν πολλά, όπως ήδη ανάφερα. Από τους υπόλοιπους, λοιπόν σαφώς χρωστάω πολλά σε όσους αγάπησα και με αγάπησαν και φυσικά σε όσους μίσησα και με μίσησαν. Πιστεύω οι δεύτεροι να είναι λίγοι!
