Ευοίωνες προοπτικές για την Ευρωζώνη το 2014 διαβλέπουν οι περισσότεροι αναλυτές, όπως αναφέρει η Wall Street Journal σε δημοσίευμά της, στο οποίο εκφράζεται η εκτίμηση ότι η Ελλάδα θα επιστρέψει σε ρυθμούς ανάπτυξης κατά το νέο χρόνο.
Σύμφωνα με τη WSJ οι σημαντικότερες εξελίξεις στην Ευρωζώνη το 2013 δεν ήταν αυτές που έγιναν, αλλά αυτές που δεν έγιναν: το ευρώ αποδείχθηκε ιδιαίτερα ανθεκτικό, παρά τις αναταράξεις που τα προηγούμενα έτη θα μπορούσαν να αναζωπυρώσουν τις ανησυχίες για την επιβίωση του κοινού νομίσματος. Μεταξύ άλλων, τονίζεται ότι η απόφαση για την επιβολή απωλειών στους μη διασφαλισμένους καταθέτες στην Κύπρο δεν οδήγησε στην κατάρρευση τραπεζών, ενώ παρά το υψηλό ποσοστό ανεργίας στη νότια Ευρώπη δεν υπήρξε η κοινωνική εξέγερση που προέβλεπαν οι καταστροφολόγοι.
Το δημοσίευμα υπενθυμίζει τις πολιτικές κρίσεις στην Ιταλία, στην Ελλάδα και στην Πορτογαλία, επισημαίνοντας πάντως ότι αυτές είχαν ως αποτέλεσμα σταθερές κυβερνήσεις αφοσιωμένες στις μεταρρυθμίσεις. Όπως σημειώνεται, το ΑΕΠ της Ευρωζώνης, αυξήθηκε κατά 0,5% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2013, η Πορτογαλία εξήλθε από την ύφεση το δεύτερο τρίμηνο του έτους, η Ισπανία το τρίτο τρίμηνο, η Ιταλία ανέκοψε τη συρρίκνωση της οικονομίας της κατά το τέταρτο τρίμηνο, ενώ η Ελλάδα αναμένεται να επιστρέψει σε ρυθμούς ανάπτυξης το 2014, για πρώτη φορά μετά από επτά χρόνια.
Η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ελλάδα κατόρθωσαν επίσης να εξαλείψουν τα τεράστια δημοσιονομικά τους ελλείμματα και να μειώσουν την εξάρτησή τους από τον ξένο δανεισμό, παρατηρεί η Wall Street Journal, ενώ εστιάζοντας στην περίπτωση της χώρας μας υποστηρίζει ότι η δημοσιονομική προσαρμογή της, ιδίως, κατά 19%, αποτελεί ένα «αξιοσημείωτο επίτευγμα» που επιτρέπει στη χώρα να πετύχει το 2013 πρωτογενές πλεόνασμα.
Μεταξύ των προβλημάτων που συνεχίζουν πάντως να προκαλούν ανησυχία για την Ευρωζώνη, όπως επισημαίνεται, θεωρείται το υψηλό ποσοστό κρατικών χρεών, το ενδεχόμενο πολιτικής αστάθειας, αλλά και η μακρά περίοδος που απαιτείται για την σταθεροποίηση των οικονομιών στον ευρωπαϊκό Νότο. Ως αποτέλεσμα αναμένεται μικρή πτώση της ανεργίας, η οποία δύναται να πυροδοτήσει κοινωνικές εντάσεις. Σε άλλο δημοσίευμα - άρθρο γνώμης στην ίδια εφημερίδα εκτιμάται ότι η σχετική ηρεμία που επικράτησε στην Ευρωζώνη κατά το 2013 θα μπορούσε να συνεχισθεί και το 2014, με τη σταδιακή βελτίωση όλων των δεικτών στις οικονομίες του κοινού νομίσματος. Μεταξύ ωστόσο των προβλημάτων που συνεχίζει να αντιμετωπίζει η Ευρωζώνη, όπως τονίζεται, είναι το υψηλό ποσοστό ανεργίας, που ξεπερνά το 20% στην Ελλάδα, όπως και το θέμα της απομείωσης του ελληνικού χρέους.

ΤΡΑΠΕΖΙΤΕΣ
Αντιμέτωποι με μία ακόμη δύσκολη χρονιά βρίσκονται οι Έλληνες τραπεζίτες και ήδη τα πρώτα διοικητικά συμβούλια που προγραμματίζονται με την έλευση του νέου έτους, θα περιλαμβάνουν –εκτός από τις καθιερωμένες ευχές– και μια «βαριά ατζέντα» από τη διαχείριση της οποίας θα κριθούν πολλά για το μέλλον, άμεσο αλλά και πιο μακρινό, του εγχώριου πιστωτικού συστήματος.
Είναι πλέον προφανές ότι η ανακεφαλαιοποίηση των συστημικών τραπεζών με την μορφή που ολοκληρώθηκε το περασμένο καλοκαίρι, δεν αρκεί για να τις θωρακίσει κεφαλαιακά και ταυτόχρονα να τις καταστήσει ικανές ώστε να αντεπεξέλθουν στον κρίσιμο ρόλο τους για την επιστροφή της χώρας στον δρόμο της ανάπτυξης και της ευημερίας.
Μπορεί τα χειρότερα να αποφεύχθηκαν και οι ελληνικές τράπεζες να εμφανίζουν θετικούς δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας, αλλά το πιστωτικό σύστημα εξακολουθεί να είναι αποκλεισμένο από τις διεθνείς αγορές, να τελεί υπό την «κατοχή» του ΤΧΣ, και να είναι δραματικά συρρικνωμένο τόσο εντός όσο και εκτός των συνόρων.
Την ίδια στιγμή παραδοσιακά τραπεζικά ιδρύματα «σβήστηκαν» εν μιά νυκτί από το χάρτη, οι στρόφιγγες των δανείων προς την πραγματική οικονομία εξακολουθούν να παραμένουν κλειστές, τα κόκκινα δάνεια είναι εκτός ελέγχου, ενώ θολό παραμένει το τοπίο σε ό,τι αφορά τον τρόπο επαναϊδιωτικοποίησης των τραπεζών.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον δεν χωράει αμφιβολία ότι οι Έλληνες τραπεζίτες, ο Γ. Κωστόπουλος, ο Μ. Σάλλας, ο Αλ. Τουρκολιάς και ο Χρ. Μεγάλου ο θα κληθούν να λάβουν τους επόμενους μήνες κρίσιμες αποφάσεις από τις οποίες θα κριθούν πολλά για το μέλλον, την μορφή και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που θα έχουν τα εγχώρια τραπεζικά ιδρύματα και η ελληνική οικονομία συνολικά τα επόμενα χρόνια.
Δεν χωράει αμφιβολία ότι το δυσκολότερο έργο από τους τέσσερεις τραπεζίτες το έχει ο διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας Αλ. Τουρκολιάς. Οι προκλήσεις για τον Όμιλο είναι πολλές και κρίσιμες, με το ζήτημα της κεφαλαιακής επάρκειας να απλώνεται απειλητικά πάνω από την οδό Αιόλου, την ίδια στιγμή που οι όποιες πωλήσεις «ασημικών» (Αστέρας και Πανγαία) δεν έφεραν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα ενώ και οι εξελίξεις στην τουρκική οικονομία (συναλλαγματική ισοτιμία τουρκικής λίρας) υποσκάπτουν την ήδη οριακή κατάσταση.
Η διοίκηση της Εθνικής Τράπεζας προχώρησε στην πώληση non core business assets προκειμένου να ενισχύσει τον δείκτη Core Tier I κατά 1% με 1,5% ως τα τέλη του έτους μέσω 3+1 κινήσεων άμεσης κεφαλαιακής ενίσχυσης. Εξ αυτών έχει ήδη κλείσει η συμφωνία για την πώληση του Αστέρα της Βουλιαγμένης και του 66% της Πανγαία, ενώ κοντά στην ολοκλήρωσή της βρίσκεται και η συμφωνία μεταξύ Εθνικής Ασφαλιστικής και Arch Re. Στο μέτωπο της NBG Asset Management οι συζητήσεις με ενδιαφερομένους συνεχίζονται.
Από τις παραπάνω συμφωνίες, συν μία-δύο ακόμη μικρότερες κινήσεις, η Εθνική επιδιώκει να συγκεντρώσει περίπου 500 εκατ. ευρώ, κάτι που ισοδυναμεί με περαιτέρω ενίσχυση του Core Tier I κατά 1%. Και ενώ οι συμφωνίες πώλησης non core business assets ενισχύουν τα κύρια εποπτικά κεφάλαια της τράπεζας, οι συναλλαγματικές ζημίες από την υποχώρηση της τουρκικής λίρας τα ροκανίζουν. Έτσι, ενώ μετά την ολοκλήρωση της συμφωνίας με την Πανγαία ο δείκτης EBA Core Tier I ανήλθε σε 9,6% (άνοδος 0,4%) ο pro-forma δείκτης Core Tier I διαμορφώθηκε τελικά στο 9,4%. Την ίδια στιγμή επιπλέον κεφαλαιακή ενίσχυση μεταξύ 0,3% και 0,4% θα φέρει στην Εθνική η ολοκλήρωση της πώλησης της Αστήρ Παλάς.
Η έκθεση της Εθνικής στην Finansbank έχει στρατηγικά πλεονεκτήματα κυρίως στην κερδοφορία αλλά και στρατηγικά μειονεκτήματα λόγω της πολιτικής κρίσης που περνάει η Τουρκία.
Ήδη η Εθνική έχει εγγράψει στο εννεάμηνο του 2013 ζημίες άνω των 500 εκατ. ευρώ από συναλλαγματικές διαφορές λόγω της πτώσης της τουρκικής λίρας. Να σημειωθεί ότι ένα δολάριο ισούται με 2,169 τουρκικές λίρες ή μια τουρκική λίρα ισούται με 0,4609 δολάρια. Στο τέλος Σεπτεμβρίου η ισοτιμία ήταν 0,4949 δολάρια για να υποχωρήσει τις τελευταίες ημέρες λόγω της πολιτικής κρίσης.
Σύμφωνα με πληροφορίες η συνεχιζόμενη πτώση από αρχές Οκτωβρίου έως τέλη Δεκεμβρίου του 2013 έχει προκαλέσει πρόσθετη κεφαλαιακή ζημία άνω των 250 εκατ. ευρώ. Σωρευτικά η Εθνική έχει απολέσει περί τα 800 εκατ. από τα κεφάλαιά της λόγω συναλλαγματικών ισοτιμιών.
Ουσιαστικά ό,τι κερδίζει σε κεφάλαια από τις πωλήσεις σε Πανγαία και Αστέρα το χάνει από τη συναλλαγματική ισοτιμία με την τουρκική λίρα.
Υπ’ αυτές τις συνθήκες αναλυτές επισημαίνουν ότι η σημαντική μεταβλητότητα που προκαλεί η Finansbank επιβεβαιώνει τη θέση της τρόικας ότι η έκθεση στην Τουρκία πρέπει να μειωθεί. Και αυτό θα γίνει μόλις το επιτρέψουν οι χρηματιστηριακές συνθήκες στη γείτονα. Παρά μάλιστα τα δημοσιεύματα για πρόθεση διάθεσης μετοχών Finansbank μέσω δημόσιας εγγραφής, στην Εθνική δεν δείχνουν να έχουν αποφασίσει κάτι τέτοιο. Η διάθεση ενός μειοψηφικού πακέτου της τάξης του 10% - 20% σε στρατηγικό επενδυτή μπορεί να αποτελεί προσφορότερη λύση, αν και ο σύμβουλος πώλησης δουλεύει τα σενάρια εδώ και μήνες.

ΣΑΛΛΑΣ
Η μεγαλύτερη πρόκληση που καλείται να διαχειριστεί ο πρόεδρος του Ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς Μ. Σάλλας δεν είναι άλλη από την ταχύτερη και όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη ενσωμάτωση των τραπεζών που εντάχθηκαν στον Όμιλο. Μέσα σε χρόνο ρεκόρ η Τράπεζα Πειραιώς εξαγόρασε πέντε τραπεζικά ιδρύματα (ATE Bank, Millennium Bank, Τράπεζα Κύπρου, Λαϊκή Τράπεζα και Ελληνική Τράπεζα) και πλέον το ζητούμενο είναι η ενσωμάτωσή τους και μια σειρά από στοχευμένες δράσεις όπως εξορθολογισμός του δικτύου καταστημάτων και η αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού. Όπως τονίζουν αναλυτές πρόκειται για ένα πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα εγχείρημα που δεν έχει δοκιμαστεί άλλη φορά στην πράξη με αποτέλεσμα να κρύβει πολλές δυσκολίες.
Έτσι η Τράπεζα Πειραιώς, μετά την πρόσφατη αύξηση κεφαλαίου και την ολοκλήρωση της λειτουργικής ενοποίησης των εξαγορασθεισών τραπεζών, καλείται να επιτύχει τις συνέργειες που έχει προϋπολογίσει καθώς και την αποδοτικότερη διαχείριση του χαρτοφυλακίου κόκκινων δανείων που διαθέτει. Για τον Όμιλο Πειραιώς, οι συνολικές συνέργειες υπολογίζονται σε περίπου 550 εκατ. ευρώ προ φόρων, και πλέον το ζητούμενο είναι τα νούμερα αυτά να καταστούν υλοποιήσιμα και να επιβεβαιώσουν το διεθνές επενδυτικό ενδιαφέρον που προσέλκυσαν.
Παράλληλα, ο Μ. Σάλλας θα κληθεί να διευρύνει τις πηγές άντλησης ρευστότητας που έχει ανάγκη ο Όμιλος με το βλέμμα στραμμένο στις διεθνείς αγορές και, ασφαλώς, να χρηματοδοτήσει ως ο μεγαλύτερος τραπεζικός όμιλος της χώρας την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας.
Παράλληλα ο έμπειρος τραπεζίτης δεν κρύβει και την επιθυμία του για ταχύτερη επιστροφή της τράπεζας στα χέρα των ιδιωτών. Οι ελληνικές τράπεζες, δήλωσε πρόσφατα, μετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης και ανακεφαλαιοποίησης του κλάδου, είναι στο επίκεντρο του διεθνούς επενδυτικού ενδιαφέροντος, γεγονός που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ώστε να επιταχυνθούν οι διεργασίες ιδιωτικοποίησής τους, προσελκύοντας έτσι νέα κεφάλαια στη χώρα και στηρίζοντας αποτελεσματικά την προσπάθεια ανάκαμψης της οικονομίας.
Ωστόσο η πρώτη περίοδος άσκησης των warrants –εάν και δεν έχει ολοκληρωθεί– χαρακτηρίζεται από πενιχρά αποτελέσματα. Οι επενδυτές δείχνουν να μην βιάζονται προσδοκώντας καλύτερους όρους ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας και άρα προοπτικές καταγραφής πολύ μεγαλύτερων αποδόσεων στο μέλλον. Από τη στιγμή που οι επενδυτές έχουν το δικαίωμα και όχι την υποχρέωση εξάσκησης και μάλιστα σε εννέα... γύρους-εξάμηνα, είναι εύλογο να τηρούν στάση αναμονής. Αυτό συνεπάγεται ότι με τα σημερινά δεδομένα οι «συστημικές» τράπεζες -πλην της Eurobank που είναι διαφορετική περίπτωση- θα επιστρέψουν στον ιδιωτικό τομέα με πολύ αργό ρυθμό. Η δομή της διαδικασίας σε συνδυασμό με τις συνθήκες της αγοράς, τις προσδοκίες για ανάκαμψη και τη φημολογία για αλλαγή του υφιστάμενου πλαισίου δημιουργούν αναμφίβολα ένα περιβάλλον αναμονής.

Γ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
Ο πολύπειρος «καπετάνιος» του εγχώριου πιστωτικού συστήματος και πρόεδρος της Alpha Bank Γ. Κωστόπουλος κατάφερε τους τελευταίους μήνες τόσο μέσω της εξαγοράς της Εμπορικής Τράπεζας όσο και μέσω της ανακεφαλαιοποίησης να διαθέτει επαρκείς δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας.
Ωστόσο η πρώτη περίοδος άσκησης των warrants για την Alpha Bank προβλημάτισε τους επενδυτές, το τραπεζικό σύστημα αλλά και την διοίκηση του Ομίλου. Παρά το γεγονός ότι η περίπτωση της Alpha Bank ήταν σαφώς ευνοϊκότερη από τις δύο άλλες συστημικές τράπεζες (Τράπεζα Πειραιώς και Εθνική Τράπεζα) καθώς η τιμή της μετοχής ήταν in the money, την περίοδο δηλ. εξάσκησης ήταν υψηλότερα από την τιμής της πρόσφατης αύξησης κεφαλαίου, το ενδιαφέρον που συγκεντρώθηκε ήταν αναμφίβολα περιορισμένο. Και αυτό γιατί οι ιδιώτες επενδυτές της Alpha Bank εξαγόρασαν 213 εκατ. μετοχές του ΤΧΣ, ήτοι το 1,95% του συνολικού μετοχικού κεφαλαίου. Και μπορεί η Moody΄ s να αξιολογεί θετικά την πρώτη περίοδο εξάσκησης των παραστατικών τίτλων της Alpha Bank, κάνοντας λόγο για ενδείξεις σταδιακής μείωσης του μεριδίου του ΤΧΣ κάτω από το 50%, και συνεπώς ανάκτησης του ελέγχου της τράπεζας ακόμη και για στρατηγικής σημασίας ζητήματα, όπως και να ’χει όμως, το 1,95% είναι μικρό ποσοστό.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν κανείς συνυπολογίσει την προσδοκία που είχε καλλιεργηθεί στην αγορά ότι λόγω του μικρότερου, σε σχέση με τον ανταγωνισμό, ύψους κεφαλαιακών αναγκών αλλά και λόγω του ισχυρού μπλοκ μετόχων που ελέγχει ο Γ. Κωστόπουλος, η επιστροφή της Alpha Bank στα χέρια των ιδιωτών θα ήταν εύκολη υπόθεση.
Πολλή δουλειά περιμένει την διοίκηση της Alpha Bank και για την πλήρη και ουσιαστική απορρόφηση της Εμπορικής Τράπεζας, προκειμένου να προκύψουν τα 200 εκατ. ευρώ που έχει ανακοινώσει ο Όμιλος ως το τελικό ύψος των συνεργειών στην πλήρη ωρίμανση της εξαγοράς.

EUROBANK
Σε ό,τι αφορά την περίπτωση της Eurobank, οι τελευταίοι 12 μήνες θα μείνουν βαθιά χαραγμένοι στη μνήμη μετόχων και εργαζομένων στην τράπεζα. Η Τρόικα μπλόκαρε το deal με την Εθνική Τράπεζα – οι όροι του οποίου εξακολουθούν να απασχολούν ακόμη την επενδυτική και όχι μόνο κοινότητα, το ιδιοκτησιακό καθεστώς άλλαξε, ο βασικός μέτοχος δεν υπάρχει πια, η τράπεζα δεν κατάφερε να συγκεντρώσει το 10% των κεφαλαίων που χρειάζονταν από ιδιώτες μετόχους οδηγούμενη στο σύνολό της στο ΤΧΣ, ενώ έχει μπροστά της μια αύξηση κεφαλαίου «μαμούθ» από την έκβαση της οποίας θα κριθούν πολλά, εάν όχι όλα, για το μέλλον της τράπεζας.
Σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία το τιμόνι της τράπεζας ανέλαβε ο Χρ. Μεγάλου, ίσως ο πλέον κατάλληλος λόγω του βιογραφικού και της πλούσιας εμπειρίας του σε θέματα αγορών και επενδύσεων. Πριν ακόμη τεθεί επικεφαλής της Eurobank o Χρ. Μεγάλου γνώριζε πολύ καλά ότι το έργο που έχει αναλάβει να φέρει εις πέρας περιλαμβάνει μεγάλα εμπόδια και προκλήσεις ενώ και η χρονική συγκυρία δεν είναι υπέρ του.
Αν και το πόρισμα της Blackrock για το τελικό ύψος των κεφαλαιακών αναγκών ακόμη εκκρεμεί, ο έμπειρος τραπεζίτης αναζητεί τους τελευταίους μήνες από τις αγορές ποσό της τάξης των 2 δισ. ευρώ. Το ύψος και μόνο της αύξησης κεφαλαίου είναι ικανό να τρομάξει τις αγορές όχι μόνο σήμερα και λόγω της δεδομένης κατάστασης της ελληνικής οικονομίας και του πιστωτικού συστήματος αλλά ακόμη και σε παλαιότερες περιόδους οικονομικής ανάπτυξης.
Ο Χρ. Μεγάλου ξεκίνησε τους τελευταίους μήνες ένα άνευ προηγουμένου επενδυτικό σαφάρι. Έχει επισκεφτεί κατ’ επανάληψη όλα τα μεγάλα χρηματοοικονομικά κέντρα σε Ευρώπη, ΗΠΑ και Άπω Ανατολή, έχει πραγματοποιήσει εκατοντάδες συναντήσεις με εκπροσώπους επενδυτικών οίκων, hedge funds και θεσμικών χαρτοφυλακίων, ενώ έχει παρουσιάζει την χρηματοοικονομική κατάσταση και τις προοπτικές της τράπεζας σε δεκάδες road shows ανά την υφήλιο.
Κλειδί στην προσπάθεια του αναμένεται να αποτελέσουν οι αλλαγές στο πλαίσιο της ανακεφαλαιοποίησης και ιδιαίτερα της αύξησης κεφαλαίου της Eurobank, που αναμένεται ότι θα αποφασίσει στις αρχές του έτους το οικονομικό επιτελείο.
Με τη σχεδιαζόμενη νομοθετική ρύθμιση θα προβλέπεται ότι η τιμή έκδοσης των νέων μετοχών για αυξήσεις κεφαλαίου τραπεζών, που ελέγχονται από το ΤΧΣ, μπορεί να ορίζεται με όρους αγοράς, δηλαδή με τρέχουσες χρηματιστηριακές τιμές.
Με την παραπάνω διάταξη εκτιμάται ότι θα παρασχεθεί εμμέσως και η νομική κάλυψη που ζητούν μέλη της διοίκησης του ΤΧΣ προκειμένου να υπογράψουν απόφαση με την οποία το Ταμείο θα αποδεχθεί να καλύψουν ιδιώτες επενδυτές την αύξηση της Eurobank σε τιμή που, όπως όλα δείχνουν, θα είναι σημαντικά χαμηλότερη της τιμής κόστους (1,26 ευρώ ανά μετοχή) που έχει το ΤΧΣ.
Όπως έχει γράψει η «Α» το Fairfax, το Apollo και δύο funds συμφερόντων της οικογένειας Soros φέρονται διατεθειμένα να βάλουν στην αύξηση της Eurobank πάνω από 750 εκατ. ευρώ έκαστο και πέρασαν στην επόμενη φάση έχοντας τη δυνατότητα να διενεργήσουν due diligence της τράπεζας, ενώ το υπόλοιπο ποσό που θα χρειαστεί για την κάλυψη των συνολικών κεφαλαιακών αναγκών θα το εισφέρει το ΤΧΣ.